Samenvatting Neuroanatomie | Neuro anatomie en neurofysiologie | KU Leuven | 2026/2027

Neuroanatomie
Inleiding
- Hoe studeren?




- Zenuwstelsels




o Primaire controle en communicatiecentrum van het lichaam
o Centrale zenuwstelsel
 Hersenen
 2% lichaamsgewicht maar verbruiken 20% van de energie
 Omgeving door een omhulsel (schedel en wervelkanaal)
 Functies
> Ontvangen sensorische informatie en genereren motorische
output
> Coördinatie van bewegingen en gedrag
> Besturen ook hogere cognitieve functies
 Gedachten
 Herinneringen
 Emoties
 Dromen en ambities
 …
 Ruggenmerg = communicatie tussen de hersenen en de rest van het lichaam
o Perifere zenuwstelsel
 Niet omgeven door een benig omhulsel
 Delen
 Craniale zenuwen (uit de hersenen)
 Perifere zenuwen (uit het ruggenmerg)
> Ganglia = zenuwknopen
> Zintuigreceptoren
 Functie
 Verbinding tussen sensoren/spieren en CZA
 Signalen
> Afferente banen = zintuigelijke = perifeer -> centraal
zenuwstelsel
> Efferente benen = motorische = centraal -> spieren en klieren
o Somatische zenuwstelsel
 CZS en somatische deel van het PZS (hoofd, romp en ledematen)

,  Ontvangt informatie van onze sensoren en stuurt BEWUST de skeletspieren
aan
o Autonoom zenuwstelsel
 (ortho)sympathische en parasympathische zenuwstelsel
 Werken antagonistisch
 Sympatisch = toestand van activatie
 Parasympathisch = toestand van rust
 Aansturen van onze ONBEWUSTE lichaamsfuncties
 Glad spierweefsel
 Het hart
 Spijsvertering en verschillende klieren
o Enterisch zenuwstelsel (klein)
 Ligt binnen de wanden van het maagdarmkanaal
 Werkt onafhankelijk van het CZS
 Staat in verbinding met de nervus vagus
- Anatomische terminologie
o Standaard anatomische positie (anatomische stand)
 Rechtopstaand, de armen langs het lichaam met de handpalmen naar voren
gehouden
o Verticale as = referentie voor de locatie van lichaamsdelen en bewegingsrichtingen
o Vlakken
 Frontale/coronale vlak = voorste en achterste helft
 Sagittale vlak = rechter- en linkerhelft
 Transversale/horizontale/axiale vlak = boven en onderste helft
- Ontwikkeling




Vliezen en barrières
- Hersenvliezen (menigae)
o Dura mater
 Sterke vezelige structuur die stevig bevestigd is aan de schedel
 Lagen
 Periostale laag = buitense laag
> Vormt een geheel met het botvlies van de schedel
 Menigeale laag = binnenste laag
> Aan de kant van de hersenstructuren
 Verbonden met elkaar behalve op
> Plaatsen waar ze ruimte bieden aan de veneuze sinussen
> De plaats waar de binnenste laag een vlies vormt om
verschillende hersendelen te scheiden
 Subdurale ruimte = scheidt de dura mater met arachnoid mater

,  Ophoping bloed als bloedvaten van dura mater beschadigd =
subduraal hematoom
> Schedelboring om druk te verminderen
 Vouwen
 Falx cerebri
 Fals cerebelli
 Tentorium cerebelli
 Functie
 Beschermende functie (vb. Botsplinters tegenhouden bij
schedelfracturen)
 Beperken hersen beweging
 Scheid hersendelen mbv. vouwen
> Falx cerebri = tussen de 2 hersenhelften
> Tentorium cerebelli = tussen cerebrum – cerebellum
o Aarachnoïd mater
 Volgt het verloop van de dura mater
 Arachnoïde granulatie
 Uitsteeksels die doorlopen tot de superior sagittale sinus
 Absorberen cerebrospinaal vocht
 Subarachnoidale ruimte
 Scheid de arachnoïd mater met de pia mater
> Spinachtig web
 Veel uitgebreider dan de subdurale ruimte
 Bevat cerebrospinaal vocht en bloedvaten
> Hersenen drijven in deze dunne laag vocht
 Dempt schokken van buiten
o Pia mater
 Dun en delicaat membraan
 Extra bescherming omdat het aan de hersenen vastkleeft
o Algemene functie = bloedcirculatie
 Bloedvaten lopen in de subarachnoïdale ruimte
 Veneuze sinussen (van dura mater) staan in voor de terugkeer van het
veneus bloed
 sinus tussen de 2 dura mater-vliezen bij de falx cerebri = Sinus
superior sagittalis !!
- Spinale vliezen
o Identiek aan die van de hersenen
 Uitzondering = dura mater heeft enkel een menigeale laag (geen periostale)
 Epidurale ruimte
 Netwerk van aderen
 Vet – extra bescherming
- De ventrikels en het cerebrospinaal vocht
o Met vloeistof gevulde holtes = 3 ventrikels
 2 laterale ventrikels (1 in elke hersenhelft)
 Hebben elk 3 uitsteeksels = de anterieure, inferieure en posterieure
hoorn
> Zichtbaar van lateraal
 Gescheiding door het septum pellucidum
 1 in het diencephalon
 Verbonden met de laterale holtes via kanaal = foramen
interventricularis
o Aquaductus cerebrale
 Ligt achter het derde ventrikel
 Een kanaalachtig structuur die het derde ventrikel verbindt met het vierde
ventrikel, gelegen tussen de pons en het voorste oppervlak van het
cerebellum.
o Cerebrospinale vloeistof
 Een kleurloze vloeistof die rond de hersenen en het ruggenmerg stroomt
 Speelt een vitale rol in de bescherming, ondersteuning en functie van het czs

,  Productie
 Geproduceerd en uitgestoten door de plexus choroideus
> Netwerk van haarvaten en ependymale cellen
 Totale volume = 125-150 ml
 Dagelijks 500ml geproduceerd = om het 5-6u vervangen

 Functies
 Drijfvermogen van de hersenen in de schedel
> Verminderd effectieve gewicht
 Beschermende barriere
> Kussen tegen plotselinge hoofdbewegingen
> Tegen schokken van buiten af en harde schedel zelf
 Uitwisselingsmedium voor voedingsstoffen, afvalstoffen en imuuncellen
> 1e verdedigingslinie tegen infecties en andere bedreigingen voor
het CZS
 Creert een gunstige chemische omgeving voor potentialen
> Ph en temperatuur stabiel/optimaal houden
 Opmaak
 Water (99%)
 Rest (1%)
> Bloedplasma
> Eiwitten
> Elektrolyten
> Glucose
 Circulatie
 Door het netrwerk van de 4 onderling verbonden ventrikels
 Laterale ventrikels -> 3e ventrikel via de foramina interventricularis
 Foramina interventricularis -> ventriculaire systeem (4 e ventr) via
cerebraal aquaduct
 Bereikt de subarachnoidale ruimte via de laterale en mediale opening
 Komt in bloedbaan terecht via de arachnoidale granulatie
 Factoren die de stroom beinvloeden
 Arteriële pulsaties
 Ademhaling
 Houdingsveranderingen
 Intracraniële druk
- Bloed-hersenbarriere
o Opbouw
 Gemeenschappelijk basismembraan
 Gedeeld door de cellen
 Regelen samen de doorgang van
> Componenten tussen de circulatie
> De interstitiële vloeistof rondom de hersenen
 Endotheelcellen
 Wanden van de hersencapillairen
 Verbonden door extreem nauwe en complexe intercellulaire
knooppunten
 Astrocyten = een soort glia cellen van CZS
 Directe verbinding tussen bloedbaan en neuronen
 Beinvloeden
> Functie van de endotheelcellen
> Ionenbalans
> Bloedstroom
o Selectief en semi permeabel
 Permeabel voor
 Voedingsstoffen naar hersenen
 Kleine/vetoplosbare moleculen (zoals 02 en CO2) snel via diffusie
 Grotere/wateroplosbare stoffen alleen via specifiek gereguleerd
passief/actief transport