Samenvatting Politieke ideologieën | Burgerschap | 3e graad | 2026/27

Samenvatting Project: Politieke
ideologieën
Welke politieke ideologieën zijn er?
 Sociaaldemocratie
 Liberalisme
 Communisme
 Fascisme
 Christendemocratie
 Nationalisme
 Ecologisme
 Anarchisme
Hoe werkt de sociaaldemocratie?
 Ideologie die de principes van het socialisme op een democratische
manier wil realiseren  streeft naar maatschappij gebaseerd op
gelijkheid, sociale rechtvaardigheid + solidariteit  vroeger (taak van
staat om verschil arm en rijk weg te werken om einde te maken aan
klassenmaatschappij)  nu (aanpakken van problemen die voortvloeien
uit armoede en sociale ongelijkheid)  verschillende initiatieven
o Sociale zekerheid  overheid verantwoordelijk voor uitgeven
uitkeringen  werkloosheidsuitkering, pensioenen,
ziektekostenuitkeringen  vangnet dat mensen beschermt tegen
financiële tegenvallers
o Onderwijs + gezondheidszorg  gratis / sterk gesubsidieerd
onderwijs + universele toegang tot gezondheidszorg 
bevorderen gelijke kansen en verminderen sociale ongelijkheid
o Progressieve belastingen  hogere inkomens  meer belastingen
 herverdeling rijkdom  inkomensongelijkheid aanpakken
o Regulering van de markt  excessen / misbruik voorkomen die
nadelig zijn voor mens en maatschappij  eco regulering
(bedrijfsbelastingen, beperking monopolyvorming,…) +
consumentenbescherming + milieuvoorschriften + …
o Publieke investeringen  overheid stimuleert eco groei dmv
publieke investeringen  infrastructuur  wegen, bruggen, ov 

, bevordert tewerkstelling + betaalbaar ov + goede transportwegen
+…
Hoe werkt het liberalisme?
 Zo groot mogelijke vrijheid voor elk individu  mogelijkheid om je als
individu volledig vrij te kunnen ontwikkelen op geestelijk en materieel
vlak  maar 1 grens van eigen vrijheid  vrijheid van een ander 
iedereen kan doen wat die wil zolang de vrijheid van anderen niet
geschonden wordt
o SOCIAAL  iedereen heeft mogelijkheid om positie in
samenleving te kiezen + verbeteren + beleven  maar wel zelf
verantwoordelijk  staat mag dit niet verhinderen maar mag ook
niet het handje vasthouden
o ECO  recht op eco initiatief + particuliere eigendom 
vrijemarkteconomie  vrijheid van onderneming + vrije
concurrentie  geen regulering overheid
o POLITIEK  parlementair-constitutionele regeringsvorm (= met
grondwet en parlement) + beperking macht van staat (= staat
houdt zich enkel bezig met wat nodig is om openbare orde te
handhaven en anarchie te voorkomen)
 Klassiek liberalisme (KL)  beperkte rol overheid in leven van individu 
kleine overheid  beschermt vooral individuele rechten  gebaseerd
op laissez-faire kapitalisme  geen regulering overheid in economie 
KL legt nadruk op negatieve vrijheid  vrijheid gezien als afwezigheid
externe belemmeringen  individuen mogen eigen leven inrichten
zonder onnodige inmenging overheid  bescherming natuurlijke
rechten is het doel
 Progressief liberalisme (PL)  actievere rol overheid  ongelijkheid +
sociale onrechtvaardigheid aanpakken  overheid speelt positieve rol in
waarborgen gelijke kansen + verminderen sociale ongelijkheid  PL
staat ook achter negatieve vrijheid maar voegt positief ding toe 
bieden middelen om potentieel van individuen te vervullen  erkent dat
armoede/sociale ongelijkheid obstakels zijn voor vrijheid
Hoe werkt het communisme?
 Ideologie die streeft naar een klasseloze maatschappij  afschaffing
privébezit van productiemiddelen (PM)  PM worden bezit van staat 
staat reguleert economie  elk lid gemeenschap draagt bij aan