Samenvatting Project:
Democratische rechtsstaat
Wat is een democratie?
Bestuursvorm waarbij de macht in handen ligt van het volk het volk
regeert komt uit het Grieks
o Dèmos volk
o Kratein heersen
Geen eenduidige definitie van democratie veel bestuursvormen die
democratisch zijn maar toch verschillen gemeenschappelijke
kenmerken adhv deze kenmerken kan het democratisch niveau
gemeten worden
o Volksvertegenwoordiging volgens regelmatige, vrije, eerlijke, en
geheime verkiezingen volksvertegenwoordiging rechtstreeks
door bevolking verkozen bij verkiezingen
Vrij (= elke burger met stemrecht moet vrij zijn keuze
kunnen maken uit meerdere onafhankelijke partijen) +
geheim (anders worden kiezers onder druk gezet) + Eerlijk
(geen manipulatie van cijfers) + Regelmatig plaatsvinden
(macht van volksvertegenwoordigers is tijdelijk)
Naam verkozen volksvertegenwoordiging anders in elk land
Kamer van volksvertegenwoordigers (BE) + Tweede
kamer (NL) + … na verkiezingen wordt obv zetelverdeling
coalitie gevormd (tenzij 1 partij absolute meerderheid heeft)
samenwerking partijen om meerderheid te vormen
meerderheidspartijen vormen regering +
minderheidspartijen vormen oppositie
o Maatschappelijk middenveld volksvertegenwoordiging niet
alleen door verkiezingen maar ook organisaties die vrij en los
van overheid functioneren maatschappelijk middenveld
vormen link en buffer tussen volk en overheid zorgen voor
belangenbehartiging + beschermen vrijheid burgers tegen
concentratie van macht van overheid
, Belangengroepen vakbonden, natuurorganisaties,
patiëntenverenigingen,… vrij om kritiek te uiten op
politiek beleid onrechtstreekse stem van het volk
Politieke partijen vertegenwoordigen bevolkingsgroepen
o Vrije media vrije meningsuiting + persvrijheid iedereen moet
gelijke kansen hebben om zich te informeren over politieke en
maatschappelijke thema’s media spelen belangrijke rol
verspreiden informatie relatie politiek en media vaak met
conflicten (politicus wil niet alles zeggen, journalist alles weten)
media is 4de macht analyseren + controleren beleid + tonen aan
wat er onder bevolking leeft
Wat is een rechtsstaat?
Een staat waarin vrijheid, rechtszekerheid en rechtsgelijkheid voor de
burger heel belangrijk zijn Burgers krijgen wettelijke bescherming van
rechten en vrijheden tegen medeburgers en overheid
Wat zijn de kenmerken van een rechtsstaat?
Grondwet en/of wetten (= conditio sine qua non) contract tussen
burgers en overheid regelt grondgebied + grondbeginselen
staatsstructuur + staatsmachten + grondwettelijke vrijheden burgers
fundamentele wet alle andere wetten moeten hiermee
overeenstemmen als wet tegenstrijdig is kan je je daar tegen
verzetten grondwet zegt niets over uitwerking wetten bepaalt
manier waarop wetten tot stand moeten komen om grondwettelijk te
zijn grondwet staat boven andere wetten kan enkel veranderd
worden met speciale procedure
o Fundamentele rechten en vrijheden politieke rechten (actief =
stemrecht + passief = verkiesbaar stellen voor openbare ambt) +
publieke rechten (gelijkheid voor wet + vrijheid persoon + …) +
mensen- en kinderrechten (indien UVRM getekend)
rechtsgelijkheid iedereen dezelfde rechten en plichten en moet
gelijk behandeld worden door overheid + gelijk voor wet (wet
hangt niet af van bezit, religie,…)
o Scheiding der machten voorkomt dat macht terechtkomt in
handen van kleine groep machtsmisbruik veel verschillen in
indeling van 3 machten bij verschillende bestuursvormen
Democratische rechtsstaat
Wat is een democratie?
Bestuursvorm waarbij de macht in handen ligt van het volk het volk
regeert komt uit het Grieks
o Dèmos volk
o Kratein heersen
Geen eenduidige definitie van democratie veel bestuursvormen die
democratisch zijn maar toch verschillen gemeenschappelijke
kenmerken adhv deze kenmerken kan het democratisch niveau
gemeten worden
o Volksvertegenwoordiging volgens regelmatige, vrije, eerlijke, en
geheime verkiezingen volksvertegenwoordiging rechtstreeks
door bevolking verkozen bij verkiezingen
Vrij (= elke burger met stemrecht moet vrij zijn keuze
kunnen maken uit meerdere onafhankelijke partijen) +
geheim (anders worden kiezers onder druk gezet) + Eerlijk
(geen manipulatie van cijfers) + Regelmatig plaatsvinden
(macht van volksvertegenwoordigers is tijdelijk)
Naam verkozen volksvertegenwoordiging anders in elk land
Kamer van volksvertegenwoordigers (BE) + Tweede
kamer (NL) + … na verkiezingen wordt obv zetelverdeling
coalitie gevormd (tenzij 1 partij absolute meerderheid heeft)
samenwerking partijen om meerderheid te vormen
meerderheidspartijen vormen regering +
minderheidspartijen vormen oppositie
o Maatschappelijk middenveld volksvertegenwoordiging niet
alleen door verkiezingen maar ook organisaties die vrij en los
van overheid functioneren maatschappelijk middenveld
vormen link en buffer tussen volk en overheid zorgen voor
belangenbehartiging + beschermen vrijheid burgers tegen
concentratie van macht van overheid
, Belangengroepen vakbonden, natuurorganisaties,
patiëntenverenigingen,… vrij om kritiek te uiten op
politiek beleid onrechtstreekse stem van het volk
Politieke partijen vertegenwoordigen bevolkingsgroepen
o Vrije media vrije meningsuiting + persvrijheid iedereen moet
gelijke kansen hebben om zich te informeren over politieke en
maatschappelijke thema’s media spelen belangrijke rol
verspreiden informatie relatie politiek en media vaak met
conflicten (politicus wil niet alles zeggen, journalist alles weten)
media is 4de macht analyseren + controleren beleid + tonen aan
wat er onder bevolking leeft
Wat is een rechtsstaat?
Een staat waarin vrijheid, rechtszekerheid en rechtsgelijkheid voor de
burger heel belangrijk zijn Burgers krijgen wettelijke bescherming van
rechten en vrijheden tegen medeburgers en overheid
Wat zijn de kenmerken van een rechtsstaat?
Grondwet en/of wetten (= conditio sine qua non) contract tussen
burgers en overheid regelt grondgebied + grondbeginselen
staatsstructuur + staatsmachten + grondwettelijke vrijheden burgers
fundamentele wet alle andere wetten moeten hiermee
overeenstemmen als wet tegenstrijdig is kan je je daar tegen
verzetten grondwet zegt niets over uitwerking wetten bepaalt
manier waarop wetten tot stand moeten komen om grondwettelijk te
zijn grondwet staat boven andere wetten kan enkel veranderd
worden met speciale procedure
o Fundamentele rechten en vrijheden politieke rechten (actief =
stemrecht + passief = verkiesbaar stellen voor openbare ambt) +
publieke rechten (gelijkheid voor wet + vrijheid persoon + …) +
mensen- en kinderrechten (indien UVRM getekend)
rechtsgelijkheid iedereen dezelfde rechten en plichten en moet
gelijk behandeld worden door overheid + gelijk voor wet (wet
hangt niet af van bezit, religie,…)
o Scheiding der machten voorkomt dat macht terechtkomt in
handen van kleine groep machtsmisbruik veel verschillen in
indeling van 3 machten bij verschillende bestuursvormen
