Samenvatting Portret van het heelal | Aardrijkskunde | 3e graad | 2026/2027

Samenvatting Project: Portret
van het heelal
Wat is de maan?

 Hemellichaam dat zich om een planeet beweegt  de natuurlijke satelliet van onze aarde
o Aarde  geen satelliet van zon  want zon is een ster
 Planeten hebben 1+ manen  draaien rond vaste baan rond planeet
o In elliptische baan rond aarde  afstand tussen maan en aarde verschilt doorheen
het jaar
o Supermaan  afstand tussen maan en aarde is dan het kleinste

Wat is een planeet?

 Hemellichaam dat in een vaste baan om de zon draait + door eigen zwaartekracht een
bolvorm gekregen heeft
 Voorwaarden om een planeet te zijn
o In een baan rond een ster
o Voldoende zwaartekracht om zichzelf samen te persen tot bolvormig geheel
o Omgeving van hun banen om de ster moet schoongevoegd zijn van andere objecten
 Kloppen er maar twee van de drie  dwergplaneet  pluto
 Planeet buiten ons zonnestelsel  exoplaneet
 Volgorde van planeten  Maak van acht maten japanse stof uw nieuwe (pyjama)
o Mercurius – venus – aarde – mars – jupiter – saturnus – uranus – neptunus – (pluto)

Wat is een ster?

 Bolvormig hemellichaam bestaande uit lichtgevend plasma
 In een ster  druk + T van gasconcentratie zo hoog  constante kernfusiereacties  H
omgezet in He  grote hoeveelheid E  zenden elektromagnetische stralen zoals zichtbaar
licht uit
 Ontstaan van een ster  verschillende fasen
o FASE 1  in een nevel (wolk van stof + gas + plasma) trekt materie zich samen door
zwaartekracht  alles naar binnen geduwd  kettingreactie
o FASE 2  na miljoenen jaren ontstaat langzaam roterende bol
o FASE 3  door rotatie ontstaat schijf met protoster + protoplaneten
o FASE 4  rustige periode  alles in evenwicht  in kern zijn er kernfusies van H tot
He  levert E  vormt uitwaartse druk die gebalanceerd wordt met zwaartekracht
 Duur van dit stadium  afh van massiviteit van ster  hoe groter de ster
hoe sneller de kernfusie + hoe sneller de H wordt opgebruikt  voor de zon
is dat 10 miljard jaar  zon zit in helft van levensjaar
o FASE 5  H (brandstof) geraakt op  omzetting van H naar He valt stil 
gravitatiekracht is er wel nog  uitwaartse kracht zal kleiner zijn dan inwaartse
gravitatie  verhoogt druk + T  weer kernfusiereacties
 Indien warm genoeg  He atomen botsen  vormen C atomen  meer E
vrij dan bij fusie van 2 H atomen  ontstaan rode reus