Samenvatting Fysica H4 | Straling & Toepassingen | 3e graad | 2026/2027

Samenvatting Fysica: H4
Welke invloed heeft straling op planten, dieren en mensen?
 Ongeveer alles rondom ons is radioactief  lucht, planten,… bevatten
radioactieve stoffen + er komt voortdurend ioniserende straling uit
binnenste vd aarde, aardkorst, atmosfeer,…
 Klein gedeelte van straling waar wij aan blootgesteld zijn  stoffen die
kunstmatig radioactief gemaakt werden  bv. In geneeskunde +
productie E in kerncentrales
 Als ioniserende straling invalt op levend weefsel  ionisaties 
veroorzaken verstoringen van eigenschappen van bestraalde cellen 
verschil bestraling + besmetting
o Bestraling  stralingsenergie wordt van buiten lichaam
geabsorbeerd
o Besmetting  radioactieve stoffen ingeademd / ingeslikt
 Hoge dosis ioniserende straling  onherstelbare biologische schade aan
weefsels  cellen sterven af / ondergaan ernstige mutaties (=
veranderingen genetisch materiaal)
o Celdeling kan stoppen
o Celdeling kan abnormaal verlopen  celdeling gaat ongeremd
door  tumorvorming
 Ioniserende straling in geschikte hoeveelheden  gebruikt om
kankercellen te vernietigen  kobalt-60 + cesium-137  maar
tegenwoordig gebruikt men meer versnelde p+  kunnen hun E
nauwkeurig op vooraf ingestelde diepte onder huid afgeven 
vernietigen enkel kankercellen  gewoon weefsel tussen huid en
kankergezwel ondergaat zo minder schade
Wat zijn enkele voorbeelden van toepassingen?
 Sommige toepassingen  gebruik van feit dat absorptie radioactieve
straling afhangt van dikte en dichtheid van absorberend materiaal
o Productie staalplaat / papier  men meet dikte door radioactieve
bron boven + geiger-müllerdetector onder te plaatsen  op zelfde
manier nagaan of tubes tandpasta goed gevuld zijn
o Rookdetectors  bevatten kunstmatige radionuclide americium-
241  alfastraler  ioniseert lucht in detector  door