ZORG, GEZONDHEID EN WELZIJN
ZIEKTE, GEZONDHEID, ZORG EN WELZIJN IN SOCIOLOGISCH PERSPECTIEF
VRAAG 1: WAT BEÏNVLOEDT DE KANS (HET RISICO) DAT IEMAND ERNSTIG ZIEK WORDT?
WAT BEPAALT HET RISICO OP ZIEK WORDEN?
- Biologische factoren
o Genetica
o Leeftijd
o Geslacht
- Gedragselementen (leefstijl)
o Vb alcohol en tabak, beweeg je voldoende…
o We worden zelf ook meer verantwoordelijk gesteld voor onze gezondheid, er zijn normen aan verbonden (zoals
bv niet roken en voldoende bewegen)
- Welzijn (psychisch en sociaal welbevinden)
- Sociale factoren
o Sociaal-economische status
▪ Inkomensniveau, opleidingsniveau
o Kennis en onderwijs
▪ Kennis over wat gezond is, waar haal je je informatie, wat hebben je ouder je bijgebracht…
o Sociaal kapitaal (netwerk)
▪ Als je goed omringd ben, is het makkelijker om door je gezondheidsprobleem te geraken
- Culturele en maatschappelijke factoren
o Culturele normen en waarden
▪ Wat is goed gedrag?
▪ Discriminatie en stigmatisering
• Stigmatisering: op basis van je kenmerken negatief behandelen
o Gezondheidssysteem
▪ Hoe ziet dit eruit, hoe geraak je overal…
- Alles hangt met alles samen
o Het is niet beperkt tot de gezondheidszorg
- Gezond wonen is duurder
o Plekken met betere luchtkwaliteit zijn duurder
VRAAG 2: WIE OF WAT BEPAALT WAT EEN ZIEKTE IS OF WANNEER JE ZIEK BENT?
- Er is een verschil tussen ziek zijn en een ziekte hebben
- In het Engels verschillende woorden: sickness, illness en disease
o Disease = (1) gestoorde werking van één of meer organen, afwijking in de structuur en/of het functioneren van
het lichaam als biologisch organisme (2) diagnostische categorieën gebruikt door arts
▪ Effectieve erkenning als ziek door een arts
▪ Enkel een arts kan zeggen dat je een disease hebt
o Illness = ervaring van het ziek zijn en de betekenis die aan die ervaring wordt gegeven.
o Sickness = gerapporteerde illness aan een arts
- Definities veranderen
o Wat beschouwd wordt als een ziekte wordt bepaald door waarden en normen, door cultuur, door … (health
beliefs)
o Macht: zonder briefje van een arts ben je niet ziek (ziekterol van Talcott Parsons)
▪ Parsons: als je ziek bent heb je 2 rechten en 2 plichten
• Recht om uit je rol te stappen die je hebt in de SML; is een geldig excuus, recht om je er
niet schuldig over te voelen
1
, • Plicht: om het erg te vinden, de hulp van artsen en dokters aanvaarden en deze ook
opzoeken
▪ Als arts weigert briefje te geven heb je pech, kan je niet uit je rol stappen
o Invloed van je omgeving/netwerk (sociaal kapitaal)
▪ Netwerk heeft impact op wanneer je naar een arts gaat en wanneer niet, hoeveel vertrouwen je er in
hebt…
o Complex samenspel van medische, culturele, sociale en persoonlijke factoren
DSM
- "Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders," een classificatiesysteem voor psychische stoornissen dat
wordt uitgegeven door de American Psychiatric Association (APA).
o Wat in deze manual staat evolueert doorheen de jaren
o Heeft veel te maken met culturele waarden
- In de eerste editie (1952) stond homofilie als ziekte.
- Werd er in 1974 vervangen door ‘ego-dystonic sexual orientation’ en daarna vervangen door verschillende termen die
te maken hadden met distress (lijden) omwille van seksuele voorkeur.
- Pas in 2013 (DSM-V) verdween dit uit de diagnoses.
- In elke versie staan meer diagnoses dan in de vorige
HOE KOMT HET DAT DIAGNOSES TOENEMEN?
- Nieuwe kennis
o Diagnoses worden ook opgesplitst door meer kennis, het gaat dan in feite over verschillende ziektes
o Bv dementie: alzheimer is maar 1 vorm
- Angst voor het ‘missen’ van een probleem – liever meer ‘vals positieven’
o We hebben liever over- dan onderdiagnostisering
o Evenwicht zoeken tussen wat is voorkomen en wat is overgebruik?
▪ Komen natuurlijk veel kosten bij kijken
- Impact van farmaceutische industrie
o Vermarketing
▪ Vb viagra: oorspronkelijk voor mannen met een slechte prostaat, maar is nu bijna een partydrug
- Diagnostische criteria veranderen
- Ziektes verdwijnen door medische vooruitgang (beter inzicht), door betere leef- en werkomstandigheden, door
veranderende maatschappelijke opvattingen over wat een ziekte is, ...
- Nieuwe ziektes en diagnoses ontstaan door milieuvervuiling, menselijk gedrag (leefstijl), gevolgen van medische
interventies om een ander gezondheidsprobleem op te lossen (vb bijwerking van medicatie, complicaties van een
interventie, …), veranderende sociale normen of erkenning (vb. ADHD, PTSD,…), genetische mutaties, …
o Is niet puur wetenschappelijk in steen gehouwen
- Quote: “Ziekte is een verdienmodel geworden, patiënten zijn koopwaar en gezondheid is een maakbaar begrip.
Huisarts en schrijver Danka Stuijver verkent de drijfveren, dilemma’s en krachten die onze gezondheidszorg beheersen
en onder druk zetten.”
- Ook fysieke ziektes komen en gaan
o Vb Phossy jaw
▪ Bij mensen die werkten in bepaalde luciferfabrieken die met fosfor werken
▪ Ziekte bestaat niet meer want fosfor wordt niet meer gebruikt voor lucifers
BURN-OUT
- ICD-11 (who.int) International Classification of Diseases: burn-out geclassificeerd als een "occupational
phenomenon" (werkgerelateerd fenomeen), en niet als een medische aandoening of ziekte
o Is het een ziekte? Of wordt het veroorzaakt door de omgeving waarin je moet werken?
- Maar in België komen mensen met burn-out wel in aanmerking voor ziekteverlof en arbeidsongeschiktheid
- RIZIV:
o 36,44% van de mensen in invaliditeit op 31 december 2021 zijn arbeidsongeschikt door een psychische
stoornissen. Van hen lijdt 66,39% aan een depressie of een burn-out.
o Bijna een kwart van alle mensen in langdurige arbeidsongeschiktheid is door burn-out of depressie.
2
, o Tussen 2016 en 2021 steeg het aantal mensen in langdurige arbeidsongeschiktheid door een psychische
stoornis met 30,97%, voor burn-out en depressie is de stijging 46,35%.
- In de DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) wordt burn-out niet specifiek erkend als een
afzonderlijke diagnose. Symptomen van burn-out kunnen echter overlappen met andere erkende diagnoses zoals:
o Aanpassingsstoornis: Reactie op een identificeerbare stressor met emotionele of gedragsmatige
symptomen.
o Depressieve stoornis: Voor symptomen zoals ernstige uitputting, interesseverlies en gevoelens van
hopeloosheid.
o Angststoornissen: Wanneer werkgerelateerde stress gepaard gaat met angst en paniekaanvallen
VRAAG 3: WAT IS GEZONDHEID?
WERELDGEZONDHEIDSORGANISATIE
- Afwezigheid van ziekte
- “Health is defined in WHO's Constitution as a state of complete physical, mental and social well-being and not merely
the absence of disease or infirmity.”
o Meer positieve definitie en incorporeert ook sociale en persoonlijke veranderingen naast medische
vooruitgang.
- Maar…
o “The extent to which an individual or group is able, on the one hand, to realize aspirations and satisfy needs
and on the other hand, to change or cope with the environment. Health is therefore seen as a resource for
everyday life, not the objective of living: it is a positive concept emphasizing social and personal resources as
well as physical capabilities.” (WHO, 1984)
o Gezondheid is dan geen doel op zich, maar een middel
NIEUWE DEFINITIE VAN GEZONDHEID
- Gezondheid als het vermogen om zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele
en sociale uitdagingen in het leven.
o Je kan je ook gezond voelen als je een ziekte hebt, omdat je nog in staat bent je leven te leiden zoals je dat zou
willen (relatief)
- “Het verschil met de WHO-definitie is dat in dit concept de potentie benadrukt wordt om gezond te zijn of te worden,
zelfs wanneer er sprake is van ziekte,” vertelt Huber. “Daarbij zijn persoonlijke groei en ontwikkeling en het vervullen
van persoonlijke doelen in het leven net zo belangrijk.”
o Definitie van Huber past beter in onze huidige maatschappij
ZES DIMENSIES (DEFINITIE HUBER)
- 1. Lichamelijke functies
- 2. Mentale functies en beleving
- 3. De spirituele/existentiële dimensie
- 4. Kwaliteit van leven
- 5. Sociaal-maatschappelijke participatie
- 6. Dagelijks functioneren.
- Uit het onderzoek van Huber blijkt dat beleidsmakers, onderzoekers en artsen doorgaans vooral naar de lichamelijke
functies kijken, terwijl patiënten doorgaans alle dimensies even belangrijk vinden. “Doordat de nadruk ligt op
veerkracht en eigen regie, voelen patiënten zich in hun kracht aangesproken en niet uitsluitend benaderd als zieke. Voor
deze groep zijn sociale participatie en zingeving minstens zo belangrijk als aandacht voor hun fysieke klachten.” Artsen
moeten dat ook in gaan zien
VRAAG 4: WAT IS WELZIJN?
- “Well-being is a multifaceted construct that is used across disciplines to portray a state of wellness, health, and
happiness.” What is well- being? A scoping review of the conceptual and operational definitions of occupational well-
being - PMC (nih.gov)
o Er valt zeer veel onder welzijn
3
, o “Results highlight the lack of a consistent definitions of well-being and standardized measurements.”
- Welzijn en Gezin | Vlaams Parlement
KWALITEIT VAN LEVEN
- Succes van zorg/begeleiding enz. meten aan de hand van kwaliteit van leven
o bijvoorbeeld: model van Shalock (8 dimensies van Schalock | Movisie)
- QALY (Quality Adjusted Life Years) worden gebruikt in medisch-economisch onderzoek om de waarde van medische
interventies te meten.
- Er is ook maatschappelijk welbevinden
VRAAG 5: WAT IS DE RELATIE TUSSEN GEZONDHEID EN WELZIJN?
- Sterke relatie
o Gezondheid / ziekte hebben impact op welzijn
o Welzijn heeft impact op gezondheid
- Eenzaamheid als voorbeeld van een welzijnsprobleem dat ook een gezondheidsprobleem is
EENZAAMHEID EN SOCIAAL ISOLEMENT
- Eenzaamheid sociaal isolement
o Sociaal isolement = op basis van de omvang van en de contactfrequenties met het sociaal netwerk objectief
te bepalen
▪ Alleen zijn u alleen voelen
▪ Niet iedereen vind sociaal isolement erg
o
o Eenzaamheid = “het subjectief ervaren van een onplezierig of ontoelaatbaar gemis aan (kwaliteit van)
bepaalde relaties”
▪ Je kan je ook eenzaam voelen ook al zit je in het midden van een groep
▪ Bv ouderen; krijgen wel bezoek van hun kinderen etc, maar voelen zich toch eenzaam omdat
bijvoorbeeld hun leeftijdsgenoten sterven die het leven hebben meegemaakt zoals hun
▪ Subjectieve gevoel dat je er alleen voor staat
- Meten
o Hoe meet je eenzaamheid?
o Direct = expliciet het woord ‘eenzaam’ vermelden
▪ Sterke ondervertegenwoordiging, taboe
▪ Moeilijk om over te spreken
o Indirect = het woord ‘eenzaam’ niet gebruiken
o Omwille van schaamte en sociale wenselijkheid verkiezen onderzoekers de indirecte manier
o Voor 7 op 10 ouderen die soms of dikwijls eenzaam zijn, is het moeilijk om daarover te spreken
- Meerdere facetten
o Eenzaamheidsschaal van de Jong Gierveld
▪ Dus indirect meten
o ➔ in welke mate zijn deze uitspraken op u van toepassing
o UCLA eenzaamheidsschaal (is nog een voorbeeld)
▪ Lijkt niets met gezondheid te maken te hebben, maar mentaal welzijn
▪ Maar gevolgen van eenzaamheid gaan veel verder dan dat!
WAT ZIJN DE GEVOLGEN?
- Eenzaamheid onschuldig
o Eenzaamheid en ziekte lijken elkaar ook te versterken
- Eenzaamheid niet medicaliseren (is geen louter medisch probleem)
- Maar eenzaamheid heeft wel grote impact op gezondheid
o Mortaliteit 26% hoger, zelfde impact als 15 sigaretten per dag of obesitas
o Gelinkt aan hogere bloeddruk (Hawkley et al. 2010) en hartziekte
4
ZIEKTE, GEZONDHEID, ZORG EN WELZIJN IN SOCIOLOGISCH PERSPECTIEF
VRAAG 1: WAT BEÏNVLOEDT DE KANS (HET RISICO) DAT IEMAND ERNSTIG ZIEK WORDT?
WAT BEPAALT HET RISICO OP ZIEK WORDEN?
- Biologische factoren
o Genetica
o Leeftijd
o Geslacht
- Gedragselementen (leefstijl)
o Vb alcohol en tabak, beweeg je voldoende…
o We worden zelf ook meer verantwoordelijk gesteld voor onze gezondheid, er zijn normen aan verbonden (zoals
bv niet roken en voldoende bewegen)
- Welzijn (psychisch en sociaal welbevinden)
- Sociale factoren
o Sociaal-economische status
▪ Inkomensniveau, opleidingsniveau
o Kennis en onderwijs
▪ Kennis over wat gezond is, waar haal je je informatie, wat hebben je ouder je bijgebracht…
o Sociaal kapitaal (netwerk)
▪ Als je goed omringd ben, is het makkelijker om door je gezondheidsprobleem te geraken
- Culturele en maatschappelijke factoren
o Culturele normen en waarden
▪ Wat is goed gedrag?
▪ Discriminatie en stigmatisering
• Stigmatisering: op basis van je kenmerken negatief behandelen
o Gezondheidssysteem
▪ Hoe ziet dit eruit, hoe geraak je overal…
- Alles hangt met alles samen
o Het is niet beperkt tot de gezondheidszorg
- Gezond wonen is duurder
o Plekken met betere luchtkwaliteit zijn duurder
VRAAG 2: WIE OF WAT BEPAALT WAT EEN ZIEKTE IS OF WANNEER JE ZIEK BENT?
- Er is een verschil tussen ziek zijn en een ziekte hebben
- In het Engels verschillende woorden: sickness, illness en disease
o Disease = (1) gestoorde werking van één of meer organen, afwijking in de structuur en/of het functioneren van
het lichaam als biologisch organisme (2) diagnostische categorieën gebruikt door arts
▪ Effectieve erkenning als ziek door een arts
▪ Enkel een arts kan zeggen dat je een disease hebt
o Illness = ervaring van het ziek zijn en de betekenis die aan die ervaring wordt gegeven.
o Sickness = gerapporteerde illness aan een arts
- Definities veranderen
o Wat beschouwd wordt als een ziekte wordt bepaald door waarden en normen, door cultuur, door … (health
beliefs)
o Macht: zonder briefje van een arts ben je niet ziek (ziekterol van Talcott Parsons)
▪ Parsons: als je ziek bent heb je 2 rechten en 2 plichten
• Recht om uit je rol te stappen die je hebt in de SML; is een geldig excuus, recht om je er
niet schuldig over te voelen
1
, • Plicht: om het erg te vinden, de hulp van artsen en dokters aanvaarden en deze ook
opzoeken
▪ Als arts weigert briefje te geven heb je pech, kan je niet uit je rol stappen
o Invloed van je omgeving/netwerk (sociaal kapitaal)
▪ Netwerk heeft impact op wanneer je naar een arts gaat en wanneer niet, hoeveel vertrouwen je er in
hebt…
o Complex samenspel van medische, culturele, sociale en persoonlijke factoren
DSM
- "Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders," een classificatiesysteem voor psychische stoornissen dat
wordt uitgegeven door de American Psychiatric Association (APA).
o Wat in deze manual staat evolueert doorheen de jaren
o Heeft veel te maken met culturele waarden
- In de eerste editie (1952) stond homofilie als ziekte.
- Werd er in 1974 vervangen door ‘ego-dystonic sexual orientation’ en daarna vervangen door verschillende termen die
te maken hadden met distress (lijden) omwille van seksuele voorkeur.
- Pas in 2013 (DSM-V) verdween dit uit de diagnoses.
- In elke versie staan meer diagnoses dan in de vorige
HOE KOMT HET DAT DIAGNOSES TOENEMEN?
- Nieuwe kennis
o Diagnoses worden ook opgesplitst door meer kennis, het gaat dan in feite over verschillende ziektes
o Bv dementie: alzheimer is maar 1 vorm
- Angst voor het ‘missen’ van een probleem – liever meer ‘vals positieven’
o We hebben liever over- dan onderdiagnostisering
o Evenwicht zoeken tussen wat is voorkomen en wat is overgebruik?
▪ Komen natuurlijk veel kosten bij kijken
- Impact van farmaceutische industrie
o Vermarketing
▪ Vb viagra: oorspronkelijk voor mannen met een slechte prostaat, maar is nu bijna een partydrug
- Diagnostische criteria veranderen
- Ziektes verdwijnen door medische vooruitgang (beter inzicht), door betere leef- en werkomstandigheden, door
veranderende maatschappelijke opvattingen over wat een ziekte is, ...
- Nieuwe ziektes en diagnoses ontstaan door milieuvervuiling, menselijk gedrag (leefstijl), gevolgen van medische
interventies om een ander gezondheidsprobleem op te lossen (vb bijwerking van medicatie, complicaties van een
interventie, …), veranderende sociale normen of erkenning (vb. ADHD, PTSD,…), genetische mutaties, …
o Is niet puur wetenschappelijk in steen gehouwen
- Quote: “Ziekte is een verdienmodel geworden, patiënten zijn koopwaar en gezondheid is een maakbaar begrip.
Huisarts en schrijver Danka Stuijver verkent de drijfveren, dilemma’s en krachten die onze gezondheidszorg beheersen
en onder druk zetten.”
- Ook fysieke ziektes komen en gaan
o Vb Phossy jaw
▪ Bij mensen die werkten in bepaalde luciferfabrieken die met fosfor werken
▪ Ziekte bestaat niet meer want fosfor wordt niet meer gebruikt voor lucifers
BURN-OUT
- ICD-11 (who.int) International Classification of Diseases: burn-out geclassificeerd als een "occupational
phenomenon" (werkgerelateerd fenomeen), en niet als een medische aandoening of ziekte
o Is het een ziekte? Of wordt het veroorzaakt door de omgeving waarin je moet werken?
- Maar in België komen mensen met burn-out wel in aanmerking voor ziekteverlof en arbeidsongeschiktheid
- RIZIV:
o 36,44% van de mensen in invaliditeit op 31 december 2021 zijn arbeidsongeschikt door een psychische
stoornissen. Van hen lijdt 66,39% aan een depressie of een burn-out.
o Bijna een kwart van alle mensen in langdurige arbeidsongeschiktheid is door burn-out of depressie.
2
, o Tussen 2016 en 2021 steeg het aantal mensen in langdurige arbeidsongeschiktheid door een psychische
stoornis met 30,97%, voor burn-out en depressie is de stijging 46,35%.
- In de DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) wordt burn-out niet specifiek erkend als een
afzonderlijke diagnose. Symptomen van burn-out kunnen echter overlappen met andere erkende diagnoses zoals:
o Aanpassingsstoornis: Reactie op een identificeerbare stressor met emotionele of gedragsmatige
symptomen.
o Depressieve stoornis: Voor symptomen zoals ernstige uitputting, interesseverlies en gevoelens van
hopeloosheid.
o Angststoornissen: Wanneer werkgerelateerde stress gepaard gaat met angst en paniekaanvallen
VRAAG 3: WAT IS GEZONDHEID?
WERELDGEZONDHEIDSORGANISATIE
- Afwezigheid van ziekte
- “Health is defined in WHO's Constitution as a state of complete physical, mental and social well-being and not merely
the absence of disease or infirmity.”
o Meer positieve definitie en incorporeert ook sociale en persoonlijke veranderingen naast medische
vooruitgang.
- Maar…
o “The extent to which an individual or group is able, on the one hand, to realize aspirations and satisfy needs
and on the other hand, to change or cope with the environment. Health is therefore seen as a resource for
everyday life, not the objective of living: it is a positive concept emphasizing social and personal resources as
well as physical capabilities.” (WHO, 1984)
o Gezondheid is dan geen doel op zich, maar een middel
NIEUWE DEFINITIE VAN GEZONDHEID
- Gezondheid als het vermogen om zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele
en sociale uitdagingen in het leven.
o Je kan je ook gezond voelen als je een ziekte hebt, omdat je nog in staat bent je leven te leiden zoals je dat zou
willen (relatief)
- “Het verschil met de WHO-definitie is dat in dit concept de potentie benadrukt wordt om gezond te zijn of te worden,
zelfs wanneer er sprake is van ziekte,” vertelt Huber. “Daarbij zijn persoonlijke groei en ontwikkeling en het vervullen
van persoonlijke doelen in het leven net zo belangrijk.”
o Definitie van Huber past beter in onze huidige maatschappij
ZES DIMENSIES (DEFINITIE HUBER)
- 1. Lichamelijke functies
- 2. Mentale functies en beleving
- 3. De spirituele/existentiële dimensie
- 4. Kwaliteit van leven
- 5. Sociaal-maatschappelijke participatie
- 6. Dagelijks functioneren.
- Uit het onderzoek van Huber blijkt dat beleidsmakers, onderzoekers en artsen doorgaans vooral naar de lichamelijke
functies kijken, terwijl patiënten doorgaans alle dimensies even belangrijk vinden. “Doordat de nadruk ligt op
veerkracht en eigen regie, voelen patiënten zich in hun kracht aangesproken en niet uitsluitend benaderd als zieke. Voor
deze groep zijn sociale participatie en zingeving minstens zo belangrijk als aandacht voor hun fysieke klachten.” Artsen
moeten dat ook in gaan zien
VRAAG 4: WAT IS WELZIJN?
- “Well-being is a multifaceted construct that is used across disciplines to portray a state of wellness, health, and
happiness.” What is well- being? A scoping review of the conceptual and operational definitions of occupational well-
being - PMC (nih.gov)
o Er valt zeer veel onder welzijn
3
, o “Results highlight the lack of a consistent definitions of well-being and standardized measurements.”
- Welzijn en Gezin | Vlaams Parlement
KWALITEIT VAN LEVEN
- Succes van zorg/begeleiding enz. meten aan de hand van kwaliteit van leven
o bijvoorbeeld: model van Shalock (8 dimensies van Schalock | Movisie)
- QALY (Quality Adjusted Life Years) worden gebruikt in medisch-economisch onderzoek om de waarde van medische
interventies te meten.
- Er is ook maatschappelijk welbevinden
VRAAG 5: WAT IS DE RELATIE TUSSEN GEZONDHEID EN WELZIJN?
- Sterke relatie
o Gezondheid / ziekte hebben impact op welzijn
o Welzijn heeft impact op gezondheid
- Eenzaamheid als voorbeeld van een welzijnsprobleem dat ook een gezondheidsprobleem is
EENZAAMHEID EN SOCIAAL ISOLEMENT
- Eenzaamheid sociaal isolement
o Sociaal isolement = op basis van de omvang van en de contactfrequenties met het sociaal netwerk objectief
te bepalen
▪ Alleen zijn u alleen voelen
▪ Niet iedereen vind sociaal isolement erg
o
o Eenzaamheid = “het subjectief ervaren van een onplezierig of ontoelaatbaar gemis aan (kwaliteit van)
bepaalde relaties”
▪ Je kan je ook eenzaam voelen ook al zit je in het midden van een groep
▪ Bv ouderen; krijgen wel bezoek van hun kinderen etc, maar voelen zich toch eenzaam omdat
bijvoorbeeld hun leeftijdsgenoten sterven die het leven hebben meegemaakt zoals hun
▪ Subjectieve gevoel dat je er alleen voor staat
- Meten
o Hoe meet je eenzaamheid?
o Direct = expliciet het woord ‘eenzaam’ vermelden
▪ Sterke ondervertegenwoordiging, taboe
▪ Moeilijk om over te spreken
o Indirect = het woord ‘eenzaam’ niet gebruiken
o Omwille van schaamte en sociale wenselijkheid verkiezen onderzoekers de indirecte manier
o Voor 7 op 10 ouderen die soms of dikwijls eenzaam zijn, is het moeilijk om daarover te spreken
- Meerdere facetten
o Eenzaamheidsschaal van de Jong Gierveld
▪ Dus indirect meten
o ➔ in welke mate zijn deze uitspraken op u van toepassing
o UCLA eenzaamheidsschaal (is nog een voorbeeld)
▪ Lijkt niets met gezondheid te maken te hebben, maar mentaal welzijn
▪ Maar gevolgen van eenzaamheid gaan veel verder dan dat!
WAT ZIJN DE GEVOLGEN?
- Eenzaamheid onschuldig
o Eenzaamheid en ziekte lijken elkaar ook te versterken
- Eenzaamheid niet medicaliseren (is geen louter medisch probleem)
- Maar eenzaamheid heeft wel grote impact op gezondheid
o Mortaliteit 26% hoger, zelfde impact als 15 sigaretten per dag of obesitas
o Gelinkt aan hogere bloeddruk (Hawkley et al. 2010) en hartziekte
4
