MEDIA- EN AUTEURSRECHT
Prof. Katrien Van der Perre en Linde Bossuyt AJ 2025/2026 Vakgroep Communicatiewetenschappen
LES 2: ALGEMEEN AUTEURSRECHT
AUTEURSRECHT
- Zwart: al samenvatting
- Blauw: lesnotities
AUTEURSRECHT > FAMILIE VAN DE INTELLECTUELE EIGENDOMSRECHTEN
Intellectual property rights (IPR), (vertaling intelectuele eigendomsrechten) waar heel wat rechten
samenvallen: patents/octrooien, trademarks/merken (bv: coca cola rood beschermd als merk), anburige
rechten/ perofrmace right, databank rechten, designrecht, kwekersrecht, chips recht. Auterusrecht is dus één
van de rechten in grote familie.
- Vooral copyright en naburige rechten zijn belangrijk voor ons
INTELLECTUELE EIGENDOMSRECHTEN
Kan veel beschermen
1
, o Juridische bescherming aan creaties of voortbrengselen van de geest die het gewone of
banale overstijgen, auteursrecht zal boeken muziek en kunst gaan beschermen. Handelsnaam
door intellectuele eigendomsrechten.
o Bescherming is
▪ Beperkt in tijd
▪ Exclusief
▪ Vatbaar voor overdracht
- Vooral boek, kunst en muziek
- Data in een databank
- Klassiek opgedeeld in alles wat te maken heeft met industrie
- Wij staan vooral stil bij het auteursrecht waar vooral de werken van taal en letterkunde en kunst
onder vallen maar is heel breed, of wetenschappelijke werken en daardoor beetje buitenbeentje in
familie van intellectuele eigendosmrechten.
- Industriële eigendom staat in aparte kolom, waarom? Auteursrecht is vormvrij
AUTEURSRECHT: VORMVRIJE BESCHERMING
- Auteursrecht is vormvrije bescherming, daarom buitenbeentje: je hoeft niks te doen om
auterursrecht te verkrijgen
- Om auteursrecht te krijgen op een creatie moet je niet op voorhand iets aanvragen
→ Vanaf dat je iets maakt wat origineel is kan het beschermd worden door auteursrecht
o Dat is niet bij bv merkenrecht dan moet je eerst formaliteiten in orde brengen
- Geen voorafgaandelijke formaliteiten nodig (in tegenstelling tot andere intellectuele
eigendomsrechten), industriële eigendomsrechten anders, je kan niet zomaar vanaf je uitvinding doet
of mer uitvindt is het niet geoctroieerd of gepatetneerd. Je moet stappen ondernemen, formaliteti
vervullen (europees octrooibureau —> patenten, europees merkenbureau —> merken). Merk moet
voldoende onderscheidend zijn, octrooi moet nieuw zjin, rekening houdend met de stand van
techniek. Dienst intellectuele eigendom gaat onderzoeken of merk/octrooi voldoet aan eisen, als
groen licht —> in hoeveel landen beschermen, hoe meer hoe duurder. Pattent pending:
octrooiaanvraag is hangende, nog niet toegekend.
- Auteursrecht ontstaat uit loutere creatie van een origineel werk, vanaf moment dat je iets creert en
voldoet aan aantal voorwaarden is het origineel.
- Berner Conventie: “The enjoyment and the exercise of these rights shall not be subject to any
formality”
2
, o Berner conventie is moederverdrag van het auteursrecht, het is het oudste
verdrag en het is het verdrag dat door de meeste lidstaten wordt erkent en
het minimum van het auteursrecht in beschreven staat. Waarom vormvrije?
Dateert van berner conventie. In deze d-tijd nog veel scholders,
beeldhouwers ongeletterd (analfabeten), niet iedereen kon dus deponeren,
en mensen van slechte wil die schilderijen gingen deponeren en schilder in
kwestie kende het niet.
Hoe weet je of iets auteursrechtelijk beschermd is? Enkel wanneer het voor de rechtbank wordt gebracht en
rechter moet oordelen of het plagiaat is. —> nadeel
Voordeel —> heel veel creaties vallen onder bescherming en zo kan je contracten sluiten over je werk.
Hoewel nuttig:
Als je op werk daarmee naar derden gaat —> dan bewijs je dat het van jou is.
o copyright notice [©, naam, jaar]: vermoeden van auteurschap aanduiden
o deponeren: registratie van vaste datum (bewijs) geldt als begin van bewijs
▪ depot doen bij bv Sabam, Sofam of deAuteurs → uitgeverij waar je uw werk kan
deponeren
• deponeren: online of offline (notaris, aangetekende brief naar jezelf,
edepot)
• het depot houdt dan uw werk bij en het depot kan dan uw werk boven
halen → dat telt dan als bewijs met vaste datum bij geschil
het is dus vormvrije bescherming, maar je moet je wel kunnen bewijzen als eerste.
Wij kijken dus vooral naar de rechten die automatisch ontstaan, databankerecht is vorm van auteursrecht en
handelsnaamrecht gaan we niet over hebben (hier deponeer je het best).
IPR : ALGEMENE KENMERKEN
3
, Auteursrecht vestigt monopolie op bepaalde creatie. Eigen aan alle intelectuele eigendosmrechten: exclusieve
rechten voor degen die het heeft gecreeert met een zeker monopolie. Je beslist als enigste wat je hiermee gaat
doen.
Juridische bescherming voor creaties of voortbrengselen van de geest die het gewone of
banale overstijgen (het is meer dan het gewone of banale)
exclusief
+ waarin ook een persoonlijke stempel in terug te vinden
(monopolie)
- menselijke geest is heel belangrijk geworden in tijden van AI beperkt in
- Exclusief, de auteur heeft monopolie tijd
- Beperkt in tijd, niet eeuwig durend, bv: mona lisa mag door iedereen vatbaar voor
gebruikt worden. Na een bepaalde tijd in publiek domein. overdracht
- Vatbaar voor overdracht. Je kan rechten overdragen in ruil voor
royalties/betaling.je kan ze aan iemand geven die ze dus verder kan
exploiteren en jij nog vruchten kan plukken.
WER: wetboek economisch recht
- Vooral boek 11 titel 5: auteursrecht en naburige rechten, in boek 11 alle intelectuele
eigendomsrechten opgesomd XI. —> titel 5 waar je auteursrecht een naburige rechten terugvindt.
- Naburige rechten zijn de rechten van de uitvoerders zoals acteurs…
- Op examen : art 11 165 WER (wetboek economisch recht) —> steeds wet noteren, mag afgekort
HET OBJECT VAN HET AUTEURSRECHT
OBJECT
Wat wordt beschermd? Wet kan ons beetje op weg helpen, maar vooral rechtspraak (uitspraken in
rechtebanken) die bepaalde criteria hebben vastgelegd en steeds meer verfijnd.
Object van het auteursrecht: wat wordt beschermd door het auteursrecht. Bij auteursrecht maken we
onderscheid tussen zuiver auterusrecht: werken creaties gaat beschermen (compositie, manuscript,
theaterstuk). Naburige rechten beschermen prestaties.die hebben werken nodig om iets te preseteren. Ks is
prestatie, miguel wiels is auteur.
- Auteursrecht: werken van letterkunde en kunst
- Naburige rechten: prestaties van uitvoerende kunstenaars, producenten, omroeporganisaties, korter dan
auteursrecht, 50 jaar na prestatie als er geen uitzondering is
- bij naburige rechten hebben we het niet over werken maar over prestaties
- de auteursrechten en naburige rechten lopen vrij parallel
- ook omroeporganisaties hebben beperkte naburige rechten
- waarom naburig? Rechten hebben creaties nodig, ze kunnen pas functioneren wanneer er een creatie is en
dan pas kunnen zij presenteren. Pommelien Thijs heeft beide.
)-^$Wat zegt de wet?
4
Prof. Katrien Van der Perre en Linde Bossuyt AJ 2025/2026 Vakgroep Communicatiewetenschappen
LES 2: ALGEMEEN AUTEURSRECHT
AUTEURSRECHT
- Zwart: al samenvatting
- Blauw: lesnotities
AUTEURSRECHT > FAMILIE VAN DE INTELLECTUELE EIGENDOMSRECHTEN
Intellectual property rights (IPR), (vertaling intelectuele eigendomsrechten) waar heel wat rechten
samenvallen: patents/octrooien, trademarks/merken (bv: coca cola rood beschermd als merk), anburige
rechten/ perofrmace right, databank rechten, designrecht, kwekersrecht, chips recht. Auterusrecht is dus één
van de rechten in grote familie.
- Vooral copyright en naburige rechten zijn belangrijk voor ons
INTELLECTUELE EIGENDOMSRECHTEN
Kan veel beschermen
1
, o Juridische bescherming aan creaties of voortbrengselen van de geest die het gewone of
banale overstijgen, auteursrecht zal boeken muziek en kunst gaan beschermen. Handelsnaam
door intellectuele eigendomsrechten.
o Bescherming is
▪ Beperkt in tijd
▪ Exclusief
▪ Vatbaar voor overdracht
- Vooral boek, kunst en muziek
- Data in een databank
- Klassiek opgedeeld in alles wat te maken heeft met industrie
- Wij staan vooral stil bij het auteursrecht waar vooral de werken van taal en letterkunde en kunst
onder vallen maar is heel breed, of wetenschappelijke werken en daardoor beetje buitenbeentje in
familie van intellectuele eigendosmrechten.
- Industriële eigendom staat in aparte kolom, waarom? Auteursrecht is vormvrij
AUTEURSRECHT: VORMVRIJE BESCHERMING
- Auteursrecht is vormvrije bescherming, daarom buitenbeentje: je hoeft niks te doen om
auterursrecht te verkrijgen
- Om auteursrecht te krijgen op een creatie moet je niet op voorhand iets aanvragen
→ Vanaf dat je iets maakt wat origineel is kan het beschermd worden door auteursrecht
o Dat is niet bij bv merkenrecht dan moet je eerst formaliteiten in orde brengen
- Geen voorafgaandelijke formaliteiten nodig (in tegenstelling tot andere intellectuele
eigendomsrechten), industriële eigendomsrechten anders, je kan niet zomaar vanaf je uitvinding doet
of mer uitvindt is het niet geoctroieerd of gepatetneerd. Je moet stappen ondernemen, formaliteti
vervullen (europees octrooibureau —> patenten, europees merkenbureau —> merken). Merk moet
voldoende onderscheidend zijn, octrooi moet nieuw zjin, rekening houdend met de stand van
techniek. Dienst intellectuele eigendom gaat onderzoeken of merk/octrooi voldoet aan eisen, als
groen licht —> in hoeveel landen beschermen, hoe meer hoe duurder. Pattent pending:
octrooiaanvraag is hangende, nog niet toegekend.
- Auteursrecht ontstaat uit loutere creatie van een origineel werk, vanaf moment dat je iets creert en
voldoet aan aantal voorwaarden is het origineel.
- Berner Conventie: “The enjoyment and the exercise of these rights shall not be subject to any
formality”
2
, o Berner conventie is moederverdrag van het auteursrecht, het is het oudste
verdrag en het is het verdrag dat door de meeste lidstaten wordt erkent en
het minimum van het auteursrecht in beschreven staat. Waarom vormvrije?
Dateert van berner conventie. In deze d-tijd nog veel scholders,
beeldhouwers ongeletterd (analfabeten), niet iedereen kon dus deponeren,
en mensen van slechte wil die schilderijen gingen deponeren en schilder in
kwestie kende het niet.
Hoe weet je of iets auteursrechtelijk beschermd is? Enkel wanneer het voor de rechtbank wordt gebracht en
rechter moet oordelen of het plagiaat is. —> nadeel
Voordeel —> heel veel creaties vallen onder bescherming en zo kan je contracten sluiten over je werk.
Hoewel nuttig:
Als je op werk daarmee naar derden gaat —> dan bewijs je dat het van jou is.
o copyright notice [©, naam, jaar]: vermoeden van auteurschap aanduiden
o deponeren: registratie van vaste datum (bewijs) geldt als begin van bewijs
▪ depot doen bij bv Sabam, Sofam of deAuteurs → uitgeverij waar je uw werk kan
deponeren
• deponeren: online of offline (notaris, aangetekende brief naar jezelf,
edepot)
• het depot houdt dan uw werk bij en het depot kan dan uw werk boven
halen → dat telt dan als bewijs met vaste datum bij geschil
het is dus vormvrije bescherming, maar je moet je wel kunnen bewijzen als eerste.
Wij kijken dus vooral naar de rechten die automatisch ontstaan, databankerecht is vorm van auteursrecht en
handelsnaamrecht gaan we niet over hebben (hier deponeer je het best).
IPR : ALGEMENE KENMERKEN
3
, Auteursrecht vestigt monopolie op bepaalde creatie. Eigen aan alle intelectuele eigendosmrechten: exclusieve
rechten voor degen die het heeft gecreeert met een zeker monopolie. Je beslist als enigste wat je hiermee gaat
doen.
Juridische bescherming voor creaties of voortbrengselen van de geest die het gewone of
banale overstijgen (het is meer dan het gewone of banale)
exclusief
+ waarin ook een persoonlijke stempel in terug te vinden
(monopolie)
- menselijke geest is heel belangrijk geworden in tijden van AI beperkt in
- Exclusief, de auteur heeft monopolie tijd
- Beperkt in tijd, niet eeuwig durend, bv: mona lisa mag door iedereen vatbaar voor
gebruikt worden. Na een bepaalde tijd in publiek domein. overdracht
- Vatbaar voor overdracht. Je kan rechten overdragen in ruil voor
royalties/betaling.je kan ze aan iemand geven die ze dus verder kan
exploiteren en jij nog vruchten kan plukken.
WER: wetboek economisch recht
- Vooral boek 11 titel 5: auteursrecht en naburige rechten, in boek 11 alle intelectuele
eigendomsrechten opgesomd XI. —> titel 5 waar je auteursrecht een naburige rechten terugvindt.
- Naburige rechten zijn de rechten van de uitvoerders zoals acteurs…
- Op examen : art 11 165 WER (wetboek economisch recht) —> steeds wet noteren, mag afgekort
HET OBJECT VAN HET AUTEURSRECHT
OBJECT
Wat wordt beschermd? Wet kan ons beetje op weg helpen, maar vooral rechtspraak (uitspraken in
rechtebanken) die bepaalde criteria hebben vastgelegd en steeds meer verfijnd.
Object van het auteursrecht: wat wordt beschermd door het auteursrecht. Bij auteursrecht maken we
onderscheid tussen zuiver auterusrecht: werken creaties gaat beschermen (compositie, manuscript,
theaterstuk). Naburige rechten beschermen prestaties.die hebben werken nodig om iets te preseteren. Ks is
prestatie, miguel wiels is auteur.
- Auteursrecht: werken van letterkunde en kunst
- Naburige rechten: prestaties van uitvoerende kunstenaars, producenten, omroeporganisaties, korter dan
auteursrecht, 50 jaar na prestatie als er geen uitzondering is
- bij naburige rechten hebben we het niet over werken maar over prestaties
- de auteursrechten en naburige rechten lopen vrij parallel
- ook omroeporganisaties hebben beperkte naburige rechten
- waarom naburig? Rechten hebben creaties nodig, ze kunnen pas functioneren wanneer er een creatie is en
dan pas kunnen zij presenteren. Pommelien Thijs heeft beide.
)-^$Wat zegt de wet?
4
