INTERPERSOONLIJKE COMMUNICATIE
INLEIDING
WAAROM EEN CURSUS OVER INTERPERSOONLIJKE COMMUNICATIE (IPC)?
❖ Op 3 niveaus algemene relevantie
➢ Personal life: Relaties mislukken vaak door problemen in interpersoonlijke communicatie.
➢ Professioneel leven: Vaardigheid in interpersoonlijke communicatie wordt gezien als een van de
belangrijkste sleutels tot professioneel succes.
➢ Academisch leven: Binnen de communicatiewetenschappen onderscheiden we drie niveaus of
componenten van theorie en onderzoek:
▪ Massamediacommunicatie (Mass-Mediated Communication)
▪ Organisatiecommunicatie (Organizational Communication)
▪ Interpersoonlijke communicatie (InterPersonal Communication): de basis van OC en MMC
• IPC wordt doorgaans niet gezien als een onderdeel van communicatiewetenschappen.
WAAROM EEN CURSUS OVER IPC IN EEN MMC GECENTREERD CURRICULUM
1. MMC is gebaseerd op processen van IPC
a. MMC komt neer op een vorm van IPC, het is enkel door media gemedieerd.
b. Definitie ‘Human Communication’: Het proces waarbij één persoon betekenis opwekt in het brein
van een andere persoon (of personen) via verbale en/of non-verbale boodschappen of
rechtstreeks via IPC of onrechtstreeks via MMC.
IPC →
MMC →
2. De grenzen tussen MMC en IPC vervagen → EMC en MPC
a. Electronic-mediated communication & mass-personal communication (emc waarbij één person
zijn/haar boodschap deelt met meerdere ontvangers.
, b.
3. Effecten van MMC kunnen beïnvloedt worden door aspecten van IPC
a. Voorbeelden uit onderzoek van de docent:
i. Wanneer in advertenties gezichten (een belangrijk non-verbaal IPC-element) worden
gebruikt, trekt dat meer aandacht.
1. Heatmaps: hoe roder hoe meer views → kindergezicht meest bekeken.
2. AOI (Areas Of Interest): specifieke zones in visuele stimuli (zoals advertenties of
afbeeldingen) die extra aandacht trekken van de kijker.
3. Fixations: toont op welke punten je gefixeerd bent.
4. Gezichten → magneten omdat je veel ervan kan afleiden: leeftijd, geslacht,
emoties, persoonlijkheid, etniciteit, gezondheid,..
ii. Non-verbale IPC-signalen, zoals gezichtsuitdrukkingen, hebben een duidelijk effect op hoe
aantrekkelijk of aangenaam een advertentie wordt gevonden (ad-likeability).
iii. Dit beïnvloedt op zijn beurt de effectiviteit van de reclame.
b. Kortom: Interpersoonlijke signalen (zoals gezichten, houding, blik, emoties) zijn niet enkel
belangrijk in face-to-face gesprekken, maar ook in massamedia zoals reclame, films en talkshows.
❖ Opmerkingen
➢ Communicatie kan zowel intentioneel en/of onbedoeld zijn.
➢ Communicatie kan expliciet en/of impliciet zijn.
➢ Communicatie kan manipulatief en/of informatief zijn.
➢ Om te begrijpen waarom sommige IPC-aanwijzingen ‘werken’ (bv: zwart versus grijs haar), en andere niet
‘werken’ (bv: zwart versus bruin haar), hebben we evolutionaire psychologie nodig (de ‘nieuwe
wetenschap van het brein’) als een nieuw perspectief op communicatieprocessen.
,MODELLEN VAN INTERPERSOONLIJKE COMMUNICATIE
❖ Klassieke perspectief
➢ Communicatie is een lineair proces waarbij info van zender naar ontvanger wordt gezonden.
❖ Modern perspectief
➢ Communicatie is een interactief/transactiegericht proces van betekeniscreatie door communicatoren.
KLASSIEKE COMPONENTEN VAN EEN CO MMUNICATIEPROCES
❖ Bron → de oorsprong van de ideeën en gevoelens die worden geuit. De bron zet een boodschap om in een
code, een proces dat coderen wordt genoemd.
❖ Boodschap → de geschreven, gesproken en onuitgesproken elementen van communicatie waaraan mensen
betekenis toekennen. Boodschappen kunnen verbaal of non-verbaal zijn en kunnen bewust of onbewust,
bedoeld of onbedoeld worden verzonden.
❖ Kanaal → het pad waarlangs boodschappen worden verzonden.
❖ Ontvanger → persoon die een boodschap decodeert en probeert te begrijpen wat de bron heeft gecodeerd.
❖ Ruis → alles wat de correcte ontvangst van een boodschap verstoort, extern (fysiek/fysiologisch) of intern
(psychologisch).
❖ Feedback → de verbale of non-verbale reactie op de boodschap. Feedback kan bedoeld of onbedoeld zijn.
❖ Context → de fysieke, fysiologische, psychologische, sociale en culturele omgeving waarin communicatie
plaatsvindt.
LASWELL’S MODEL
❖ Eerder unidirectioneel, terwijl IPC meestal bidirectioneel of zelfs multidirectioneel is.
❖ Begrippen zoals ‘kanaal’ of ‘medium’ zijn nogal vaag.
❖ ‘Effect’ is meer dan enkel feedback.
❖ Geen aandacht voor de context waarin communicatie plaatsvindt.
❖ Focus op wie (zender & ontvanger), wat (boodschap), waar & wanneer (medium/kanaal), maar geen aandacht
voor hoe en waarom we communiceren.
❖ Communicatie wordt gezien als informatieoverdracht, terwijl het brein eerder een betekenisverwerker is dan
een informatieverwerker.
, DE DRIE BASISPERSPECTIEVEN
1. Communicatie als actie: boodschapoverdracht.
a. Oudste en eenvoudigste model. Boodschap wordt verzonden en ontvangen (→ Lasswell’s model).
2. Communicatie als interactie: boodschapuitwisseling.
a. Voegt feedback en context toe. Nog steeds een lineair, stapsgewijs proces. Vangt niet de
complexiteit van gelijktijdige menselijke communicatie.
3. Communicatie als transactie: betekeniscreatie.
a. Meest actuele, verfijnde en realistische IPC-model. Vangt de gelijktijdige aard van IPC-interacties:
bij face-to-face gesprekken reageren beide partijen voortdurend op elkaar. IPC wordt gezien als
“gecoördineerd beheer van betekenis”.
INLEIDING
WAAROM EEN CURSUS OVER INTERPERSOONLIJKE COMMUNICATIE (IPC)?
❖ Op 3 niveaus algemene relevantie
➢ Personal life: Relaties mislukken vaak door problemen in interpersoonlijke communicatie.
➢ Professioneel leven: Vaardigheid in interpersoonlijke communicatie wordt gezien als een van de
belangrijkste sleutels tot professioneel succes.
➢ Academisch leven: Binnen de communicatiewetenschappen onderscheiden we drie niveaus of
componenten van theorie en onderzoek:
▪ Massamediacommunicatie (Mass-Mediated Communication)
▪ Organisatiecommunicatie (Organizational Communication)
▪ Interpersoonlijke communicatie (InterPersonal Communication): de basis van OC en MMC
• IPC wordt doorgaans niet gezien als een onderdeel van communicatiewetenschappen.
WAAROM EEN CURSUS OVER IPC IN EEN MMC GECENTREERD CURRICULUM
1. MMC is gebaseerd op processen van IPC
a. MMC komt neer op een vorm van IPC, het is enkel door media gemedieerd.
b. Definitie ‘Human Communication’: Het proces waarbij één persoon betekenis opwekt in het brein
van een andere persoon (of personen) via verbale en/of non-verbale boodschappen of
rechtstreeks via IPC of onrechtstreeks via MMC.
IPC →
MMC →
2. De grenzen tussen MMC en IPC vervagen → EMC en MPC
a. Electronic-mediated communication & mass-personal communication (emc waarbij één person
zijn/haar boodschap deelt met meerdere ontvangers.
, b.
3. Effecten van MMC kunnen beïnvloedt worden door aspecten van IPC
a. Voorbeelden uit onderzoek van de docent:
i. Wanneer in advertenties gezichten (een belangrijk non-verbaal IPC-element) worden
gebruikt, trekt dat meer aandacht.
1. Heatmaps: hoe roder hoe meer views → kindergezicht meest bekeken.
2. AOI (Areas Of Interest): specifieke zones in visuele stimuli (zoals advertenties of
afbeeldingen) die extra aandacht trekken van de kijker.
3. Fixations: toont op welke punten je gefixeerd bent.
4. Gezichten → magneten omdat je veel ervan kan afleiden: leeftijd, geslacht,
emoties, persoonlijkheid, etniciteit, gezondheid,..
ii. Non-verbale IPC-signalen, zoals gezichtsuitdrukkingen, hebben een duidelijk effect op hoe
aantrekkelijk of aangenaam een advertentie wordt gevonden (ad-likeability).
iii. Dit beïnvloedt op zijn beurt de effectiviteit van de reclame.
b. Kortom: Interpersoonlijke signalen (zoals gezichten, houding, blik, emoties) zijn niet enkel
belangrijk in face-to-face gesprekken, maar ook in massamedia zoals reclame, films en talkshows.
❖ Opmerkingen
➢ Communicatie kan zowel intentioneel en/of onbedoeld zijn.
➢ Communicatie kan expliciet en/of impliciet zijn.
➢ Communicatie kan manipulatief en/of informatief zijn.
➢ Om te begrijpen waarom sommige IPC-aanwijzingen ‘werken’ (bv: zwart versus grijs haar), en andere niet
‘werken’ (bv: zwart versus bruin haar), hebben we evolutionaire psychologie nodig (de ‘nieuwe
wetenschap van het brein’) als een nieuw perspectief op communicatieprocessen.
,MODELLEN VAN INTERPERSOONLIJKE COMMUNICATIE
❖ Klassieke perspectief
➢ Communicatie is een lineair proces waarbij info van zender naar ontvanger wordt gezonden.
❖ Modern perspectief
➢ Communicatie is een interactief/transactiegericht proces van betekeniscreatie door communicatoren.
KLASSIEKE COMPONENTEN VAN EEN CO MMUNICATIEPROCES
❖ Bron → de oorsprong van de ideeën en gevoelens die worden geuit. De bron zet een boodschap om in een
code, een proces dat coderen wordt genoemd.
❖ Boodschap → de geschreven, gesproken en onuitgesproken elementen van communicatie waaraan mensen
betekenis toekennen. Boodschappen kunnen verbaal of non-verbaal zijn en kunnen bewust of onbewust,
bedoeld of onbedoeld worden verzonden.
❖ Kanaal → het pad waarlangs boodschappen worden verzonden.
❖ Ontvanger → persoon die een boodschap decodeert en probeert te begrijpen wat de bron heeft gecodeerd.
❖ Ruis → alles wat de correcte ontvangst van een boodschap verstoort, extern (fysiek/fysiologisch) of intern
(psychologisch).
❖ Feedback → de verbale of non-verbale reactie op de boodschap. Feedback kan bedoeld of onbedoeld zijn.
❖ Context → de fysieke, fysiologische, psychologische, sociale en culturele omgeving waarin communicatie
plaatsvindt.
LASWELL’S MODEL
❖ Eerder unidirectioneel, terwijl IPC meestal bidirectioneel of zelfs multidirectioneel is.
❖ Begrippen zoals ‘kanaal’ of ‘medium’ zijn nogal vaag.
❖ ‘Effect’ is meer dan enkel feedback.
❖ Geen aandacht voor de context waarin communicatie plaatsvindt.
❖ Focus op wie (zender & ontvanger), wat (boodschap), waar & wanneer (medium/kanaal), maar geen aandacht
voor hoe en waarom we communiceren.
❖ Communicatie wordt gezien als informatieoverdracht, terwijl het brein eerder een betekenisverwerker is dan
een informatieverwerker.
, DE DRIE BASISPERSPECTIEVEN
1. Communicatie als actie: boodschapoverdracht.
a. Oudste en eenvoudigste model. Boodschap wordt verzonden en ontvangen (→ Lasswell’s model).
2. Communicatie als interactie: boodschapuitwisseling.
a. Voegt feedback en context toe. Nog steeds een lineair, stapsgewijs proces. Vangt niet de
complexiteit van gelijktijdige menselijke communicatie.
3. Communicatie als transactie: betekeniscreatie.
a. Meest actuele, verfijnde en realistische IPC-model. Vangt de gelijktijdige aard van IPC-interacties:
bij face-to-face gesprekken reageren beide partijen voortdurend op elkaar. IPC wordt gezien als
“gecoördineerd beheer van betekenis”.
