Samenvatting Collegeaantekeningen Recht | Inleiding tot het recht | Arteveldehogeschool | 2025/2026

RECHTEN

DEEL 1: INLEIDING TOT HET RECHT


HOOFDSTUK 1 – ALGEMENE INLEIDING


1. VERANTWOORDING

 Recht is zaak van alle burgers
 Iedereen wordt met recht geconfronteerd
 Iedereen wordt geacht de wet te kennen
 Recht ≠ moraal
o Moraal iets wat goed of fout is. Die twee lopen niet met elkaar gelijk
o Moraal is wat je persoonlijk aanvult
o Recht is niet gelijk aan moraal, moraal is iets wat je subjectief goed of
slecht vindt en het recht is het recht

 Recht ≠ godsdienstige regels
o Niet gelijk aan godsdienstige regels onderscheid kerk en staat
o Kerkelijk huwelijk heeft 0 waarde
 Wet evolueert
 Overspel  vroeger enkel als het door de vrouw werd gepleegd nu niet meer
strafbaar

Leeftijd seksueel strafrecht aangepast naar beneden vanaf 16 jaar mogelijk wel niet intra
familiaal

- 14 de ook, maar partner mag niet meer dan 3 jaar ouder zijn


2. HET BEGRIP RECHT

2.1. ALGEMEEN
Wat is recht?
 Voldoen aan
o Moet een normatieve regel zijn
 Een geheel van algemeen geldende normatieve regels
o Verbodsbepalingen – gebodsbepalingen – normen die toelating bevatten –
organieke regels
o Dwingend recht – aanvullend recht
o Algemene normen – individuele normen
 Normen die de ordening van het maatschappelijke leven beogen
 Door de staat opgelegde of ontvangen en bekrachtigde normen
 Afdwingbare normen

2.2 EEN GEHEEL VAN ALGEMEEN GELDENDE NORMATIEVE REGELS

2.2.1 VERBODS-, GEBODS-, TOELATINGS- EN ORGANIEKE REGELS

GEBODSBEPALING – VERBODSBEPALING
Gebodsbepalingen
 Normen die verplichten om iets te doen
 Voorbeeld
o Iedere burger is verplicht jaarlijks zijn belastingaangifte in te dienen.


1

,Verbodsbepalingen
 Normen die verbieden iets te doen
 Voorbeeld
o Het is verboden te roken in publieke gebouwen

NORMEN DIE TOELATING BEVATTEN – ORGANIEKE REGELS
Normen die toelating bevatten
 Normen die toelaten iets te doen - je mag iets, maar het is niet verplicht
 Voorbeeld
o Een werkgever mag een proefperiode voorzien in de arbeidsovereenkomst

Organieke regels
 Regels die de organisatie en werking van instellingen bepalen
 Voorbeeld
o De koning benoemt en ontslaat de ministers

2.2.2 AANVULLEND OF DWINGEND RECHT

DWINGEND RECHT VAN OPENBARE ORDE
= Beschermt de goede zeden en is ter bescherming van de zwakken
Regels die we niet nooit naast ons mogen neerleggen

 Strafrecht
o Je mag niet doden
o Beschermt onze samenleving van de openbare orde
o Bescherming van de zwakkere

 Arbeidsrecht
o Als vrouw vanaf het moment dat je zwanger bent en je zegt dat tegen je
werkgever je mag niet ontslaan worden

 Verhuurder en huurder
o Verhuurder is gelimiteerd en kan niet alles in contract zetten
o Mag max 1 huurborg vragen op een geblokkeerde rekening
o Zonder studentenkot is dat 3 maanden

AANVULLEND RECHT
= recht dat je naast jou kan neerleggen bestaat als een vangnet als je zelf niks anders
neerlegt
Je kan ervan afwijken

Vb als je niet bepaald in uw verkoopcontract dan is de algemene betalingstermijn is dat
30 dagen
Maar voor KMO studenten is dat geen gunstige termijn je kan dat verminderen naar 15 en
7 dagen


2.2.3. ALGEMENE NORMEN – INDIVIDUELE NORMEN
5% zijn individuele normen
Bv koning Filip
 Hij is straf en burgerrechtelijk absoluut onschendbaar (we mogen niet doen als hij
morgen zijn vrouw vermoord)
 Volgens int recht is het verboden hij wou int rechterlijk vervolgd worden


Koning Albert

2

,  Hij heeft een buitenechtelijk kind verwekt
 Nu heeft ze dat afgedwongen, geforceerde erkenning van vaderschap
 Maar dit kon pas na de troon van koning Albert omdat hij burgerrechtelijk absoluut
onschendbaar was



2.3 REGELS OPGESTELD DOOR DE OVERHEID
 België is een zeer complex land
 Bestaat uit gemeenschappen, gewesten , gemeenten etc.

HOOFDSTUK 2 – INDELINGEN VAN HET RECHT


1. PRIVAAT – PUBLIEKRECHT (ZIE NOTITIES)
 Publiek recht: Regelt de algemene belangen en heeft betrekking op de
inrichting, de werking en de onderlinge verhoudingen van de overheidsorganen en
op de verhouding van de overheid tot de burgers
 Privaat recht: Regelt de verhouding tussen de burgers onderling
 Gemengde rechtstakken

1.1 HET PUBLIEKRECHT
Het nationaal publiekrecht bevat
 Grondwettelijk recht
o Omvat regels die de vestiging, structuur en uitoefening van soevereine
gezag betreffen

 Administratief recht (bestuursrecht)
o Regelt de werking van de UM  Regering, ambtenaren, ruimtelijke
ordening, milieurecht, energie, onderwijsrecht.
o SDM
 WM  het parlement maakt de wet
 UM  Regeringen
 RM  hoven en rechtbanken
 Strafrecht
o Materieel  wat zijn de misdrijven, wat gaan we sanctioneren
o Formeel  organieke regels, procesrecht
 Sociale zekerheidsrecht
 Fiscaal recht
o Regels betreffende het heffen en innen van belastingen.


1.2 HET PRIVAATRECHT
Privaatrecht
 = verhoudingen tussen de burgers regelt, kunnen we indelen in burgerkijk recht
en internationaal privaatrecht
 Internationaal recht
 Burgerlijk recht  verbintenisrecht, familie recht en personenrecht



2. GEMENGDE RECHTSTAKKEN
 Ondernemings-economisch recht
 Sociaalrecht
o Arbeidsrecht; discussies tussen werkgever en werknemer
o Sociale zekerheidsrecht; discussies over niet correct betalen van
groeipakket




3

, RECHTSMISBRUIK
Het is niet omdat je een recht hebt dat je het ongelimiteerd mag gebruiken

VOORBEELD VAN RECHTSMISBRUIK
Dit is een cassatie arrest –watertoren arrest, dateert van 1800
Discussie notatie en burgemeester over gezamenlijke toegangsweg
Ze zijn begonnen met elkaar te pesten de notaris had palen op z’n grond laten zetten ver
weg van zn huis maar dicht bij het perceel van z’n buurman
Ik ga een watertoren zetten, heeft nut om moestuin te wateren. De eerste rechter heeft
gezegd dat die palen geen nut hadden maar nu heeft dat wel een nut
Die watertoren was niet eens aangesloten het was daar enkel en alleen om buurman te
pesten. Dit is disproportioneel, het is jouw eigendom en je hebt volledige zeggenschap
maar hier is het duidelijk dat je jouw recht misbruikt om anderen te pesten je kan zelf
gesanctioneerd worden en boete krijgen

Rechtsmisbruik Het is niet omdat je een recht hebt dat je het ongelimiteerd mag
gebruiken.

HOOFDSTUK 3 - BRONNEN VAN HET RECHT


1.INLEIDING
Wetgeving
 Bindende bron van recht belangrijke bron als we iets zien in de wet is de
kans groot dat je daar gevolgen aan moet geven

Rechtspraak
 Bindend als je daarbij bent als proces partij maar gezaghebbend voor anderen
 Je wordt dagvaardt voor de rechtbank en er is een oordeel tot een
onmiddellijke intrekking van rijbewijs en geldboete 500 euro maal 8
 Later komt je vriend in dezelfde situatie terecht je vriend zal niet dezelfde
sanctie krijgen

Rechtsleer
 De leer van het recht
 Bv handboek
 Rechtsgeleerden, proffen juristen etc
 Niet bindend enkel gezaghebbend



2. WETGEVING IN DE BREDE ZIN (SENSU LATO)
Internationale verdragen en secundair internationaal recht
 Internationaal: bilaterale / multilaterale verdragen
 Recht van de Europese Unie
o Verordeningen
o Richtlijnen
o Besluiten
 Bij tegenstrijdigheid: internationaal recht > nationaal recht
 Bindend




WETGEVING

4