Samenvatting PID
,INHOUD
Inleiding ......................................................................................................................................................................... 6
PID VS. andere takken uit de Psychologie .................................................................................................... 6
PID: Begrippenkader ............................................................................................................................................. 7
Wat? ........................................................................................................................................................................ 7
Doel? ....................................................................................................................................................................... 7
Door wie? ............................................................................................................................................................... 8
PID: een beetje geschiedenis: ........................................................................................................................... 9
De benaming differentiële psychologie / PID ........................................................................................... 9
Meten en beschrijven van individuele verschillen .................................................................................. 9
Proximale verklaringen van individuele verschillen ............................................................................ 11
Distale verklaringen van individuele verschillen .................................................................................. 12
Verzamelen van informatie over verschillen tussen mensen .................................................................. 15
Soorten gegevens in de PID ............................................................................................................................ 15
S-data: zelfrapportering................................................................................................................................ 15
O-data: observeerdersrapportering .......................................................................................................... 16
T-Data: testgegevens ........................................................................................................................................ 17
L-data: levensgegevens: .............................................................................................................................. 18
Variabelen .......................................................................................................................................................... 18
Verbanden leggen tussen verschillen tussen mensen ............................................................................... 20
Soorten verbanden ............................................................................................................................................. 20
Kwalitatief – Kwalitatief................................................................................................................................. 20
Kwalitatief – kwantitatief .............................................................................................................................. 20
Kwantitatief – kwantitatief ........................................................................................................................... 20
De correlatie .......................................................................................................................................................... 21
Richting van het verband ............................................................................................................................. 21
Sterkte van het verband ............................................................................................................................... 22
Soorten correlaties: - Cattell....................................................................................................................... 23
Evaluatie van informatie over verschillen tussen mensen ....................................................................... 25
Betrouwbaarheid .................................................................................................................................................. 25
Test-hertestbetrouwbaarheid ...................................................................................................................... 25
Interne consitentie .......................................................................................................................................... 25
Interbeoordelaarsovereenstemming ......................................................................................................... 26
Validiteit .................................................................................................................................................................. 26
Gezichtsvaliditeit .............................................................................................................................................. 26
1
, Predictieve validiteit (of criteriumvaliditeit) ........................................................................................... 26
Convergente validiteit .................................................................................................................................... 26
Discriminante validiteit .................................................................................................................................. 26
Construct validiteit .......................................................................................................................................... 27
Correlationele vs. experimentele methode .................................................................................................... 27
Experimentele methode .................................................................................................................................... 27
Correlationele methode ..................................................................................................................................... 27
Factoranalyse ............................................................................................................................................................ 27
Inleiding .................................................................................................................................................................. 27
Doelstelling ........................................................................................................................................................ 28
Methode .............................................................................................................................................................. 28
Nut ........................................................................................................................................................................ 29
Factoranalyse met 1 factor .............................................................................................................................. 29
Model .................................................................................................................................................................... 29
Assumpties en implicaties ............................................................................................................................ 30
Factoranalyse met 2 factoren ......................................................................................................................... 31
Model .................................................................................................................................................................... 31
Assumpties en implicaties ............................................................................................................................ 31
Grafische representatie ................................................................................................................................. 32
Uniciteit van schattingen .............................................................................................................................. 33
Oblieke rotatie .................................................................................................................................................. 33
Model met meerdere factoren ........................................................................................................................ 34
Hoeveel gemeenschappelijke factoren? .................................................................................................. 34
Welke rotatie kiezen? ..................................................................................................................................... 35
Opmerkingen ..................................................................................................................................................... 35
1. Inleiding en vraag .............................................................................................................................................. 38
Definitie persoonlijkheid.................................................................................................................................... 38
Conclusie............................................................................................................................................................. 40
Een fundamentele vraag................................................................................................................................... 40
Trekpsychologie ....................................................................................................................................................... 41
Nomothetische trekpsychologie ..................................................................................................................... 41
Wat is een trek? ............................................................................................................................................... 41
Gevolgen, implicaties: ................................................................................................................................... 42
Gevolgen voor opvattingen over consistentie van menselijk gedrag (consistentie van
individuele verschillen) .................................................................................................................................. 42
Identificeren van de belangrijkste trekken ............................................................................................ 44
Trektheorieën ........................................................................................................................................................ 46
2
, Freud .................................................................................................................................................................... 46
Eysenck ............................................................................................................................................................... 47
Hierarchical model of personality (Eysenck) ......................................................................................... 48
Raymond Cattell............................................................................................................................................... 49
Wiggins (1979) ................................................................................................................................................. 49
5-factorenmodel Costa, Mccrae & Goldberg .......................................................................................... 50
Uitbreidingen/inkrimpingen .......................................................................................................................... 54
Andere typologieën ......................................................................................................................................... 54
Trekpsychologie: enkele nuanceringen ................................................................................................... 55
Act frequentie visie ......................................................................................................................................... 55
Samenvatting en evaluatie .............................................................................................................................. 57
Interactionisme ........................................................................................................................................................ 57
Inleiding .................................................................................................................................................................. 57
Trekbenadering................................................................................................................................................. 57
Interactionisme................................................................................................................................................. 58
Implicatie van interactie ................................................................................................................................... 59
Implicatie van interactie: methode........................................................................................................... 59
Oorzaken van interactie .................................................................................................................................... 59
Verschillen in sterkte van situaties: ......................................................................................................... 60
Verschillen in gedragsflexibiliteit van mensen...................................................................................... 60
Individuele verschillen in mediërende variabelen die tussenkomen tussen situatie en
gedrag.................................................................................................................................................................. 60
Visies op interactionisme .................................................................................................................................. 61
Will Fleeson (Powerpoint!) ........................................................................................................................... 61
Walter Mischel................................................................................................................................................... 61
Samenavtting ........................................................................................................................................................ 67
Krachtmeting ............................................................................................................................................................. 68
Procentuele bijdrage van situationele en indiivudele verschilsvariantie tot gedrag................... 68
Procentuele bijdrage in laboratoriumstudies: ....................................................................................... 68
Procentuele bijdrage in S-R vragenlijsten .............................................................................................. 69
Onderzoek naar stabiliteit van gedrag ........................................................................................................ 71
Methode .............................................................................................................................................................. 71
Personality coefficient: (onderzoek naar PC) ............................................................................................ 72
Resultaten van onderzoek naar de PC ..................................................................................................... 72
Moderatoren van PC ....................................................................................................................................... 72
Lange termijn consistentie ............................................................................................................................... 73
Gemiddelde niveau van stabiliteit van persoonlijkheidstrekken .................................................... 73
3
,1. Inleiding en definities ....................................................................................................................................... 76
1.1. inleiding ......................................................................................................................................................... 76
1.2 definitie volgens de leek ........................................................................................................................... 76
1.3. definitie volgens de experts ................................................................................................................... 78
1.3.1. Symposia van 1921 & 1986 ........................................................................................................... 78
1.3.2. operationele definitie van Boring – 1923 .................................................................................. 78
1.3.3. Definitie van Sternberg – 1985 ..................................................................................................... 79
1.4. intelligentie en IQ....................................................................................................................................... 81
Geschiedenis van intelligentieonderzoek ................................................................................................ 81
1.5. Het meten van intelligentie .................................................................................................................... 84
Lewis Terman (1877 – 1956)...................................................................................................................... 84
Robert Yerkes (1876 – 1956) ..................................................................................................................... 85
Wechsler ............................................................................................................................................................. 86
John Raven: 1938 ........................................................................................................................................... 87
Kaufman.............................................................................................................................................................. 87
2. De structuur van intelligentie ........................................................................................................................ 88
2.1. Inleiding ......................................................................................................................................................... 88
Galton .................................................................................................................................................................. 88
2.2. Psychometrische modellen ..................................................................................................................... 89
Spearman ........................................................................................................................................................... 89
Vernon ................................................................................................................................................................. 91
Thurstone (dia 42?) ........................................................................................................................................ 93
Guilford ................................................................................................................................................................ 95
Cattell................................................................................................................................................................... 98
Carroll ................................................................................................................................................................ 100
Evaluatie factoranalytisch onderzoek..................................................................................................... 102
Evaluatie FA onderzoek ............................................................................................................................... 103
2.3. Theoretische modellen ........................................................................................................................... 104
Gardner: MULTIPLE INTELLIGENCES ..................................................................................................... 104
Sternberg (triarchic theroy of intelligence) ......................................................................................... 107
Evaluatie theoretisch onderzoek .............................................................................................................. 109
2.4. Conclusies ................................................................................................................................................... 109
3. Topics in intelligentieonderzoek .................................................................................................................. 111
3.1. elementaire processen in intelligentie .............................................................................................. 111
Cognitieve correlaten ................................................................................................................................... 111
Voorbeeld: cognitieve correlaten van algemene intelligentie ....................................................... 112
4
, Voorbeeld: cognitieve correlaten in verbale intelligentie ............................................................... 114
Cognitieve componenten ............................................................................................................................ 115
3.2. Oorzaken van intelligentie: Genen en opvoeding ........................................................................ 115
3.2.1. Klassiek onderzoek .......................................................................................................................... 116
3.2.2. Hoe kunnen we deze bijdragen achterhalen? ........................................................................ 117
MAAR: hedendaagse gedragsgenetica stelt fundamentele assumpties in vraag .................. 118
3.3. Controverse ................................................................................................................................................ 119
Flynn effect ...................................................................................................................................................... 119
Compensatorische opvoedingsprojecten ............................................................................................... 121
Groepsverschillen in intelligentie ............................................................................................................. 125
5
, H1 – Doelstelling en Geschiedenis:
INLEIDING:
Er bestaan grote verschillen tussen mensen → Iedereen is anders (fysiek, psychologisch,…)
Spreken over de gemiddelde persoon is spreken over iemand die niet bestaat
Als we echt menselijk gedrag, gedachten en gevoelens willen begrijpen, hebben we nood aan een
psychologie van individuele verschillen
Psychologie van individuele verschillen? → Onderzoek emoties
Emoties = belangrijk onderdeel van onze persoonlijkheid/ leven; zijn reacties op gebeurtenissen die voor
ons van belang zijn (uitgelaten vs somber)
Gevoelens bepalen onze voor-en afkeuren, ons gedrag, spelen belangrijke rol in ons welzijn, etc.
Soorten verschillen:
Interindividuele verschillen: relatief stabiele verschillen tussen mensen, in hoe ze zich
doorgaans voelen
- Verschillen tussen mensen in de emoties die ze ervaren
Intra-individuele verschillen: mensen verschillen sterk in emoties die ze ervaren van de
ene situatie op de andere (emotionele schommelingen over de tijd) Verschillen binnen
mensen
- Verschillen binnen mensen van het ene moment op het andere
verschillen bestaan niet enkel op vlak van emoties, maar ook op vlak van persoonlijkheid,
gedrag, gedachten, gevoelens en intelligentie (-> die verschillen beschrijven en verklaren zijn het
studieobject v PID)
Andere “wetenschappelijke” disciplines zijn eerder begaan met het ontdekken van “algemene
wetmatigheden”:
o Functieleer: hoe werkt ons geheugen, perceptie, emoties en affect?
- Bv. oorzaak van onze emoties
o Sociale psychologie: hoe is ons gedrag functie van sociale factoren:
- Bv. sociale oorzaken, functie en gevolgen van emoties
o Biologische psychologie: hoe kunnen onze gedachten, gevoelens, en
gedragingen verklaard worden door onze biologie?
- Bv. neurale processen onderliggend aan emoties
PID: algemene wetmatigheden zijn belangrijk en waardevol maar niet het volledige plaatje want
er zijn grote verschillen tussen en binnen mensen inzake ons gedrag, prestatie, cognities,
gevoelens, etc. (bv. Onze emoties)
= onderwerp van psychologie van individuele verschillen <-> algemene psychologie
(functieleer, sociale psychologie)
, Doel:
Beschrijven van verschillen: op welke vlakken verschillen mensen van elkaar/zichzelf? Welke zijn de
belangrijkste verschillen
- Agressie, intelligentie, persoonlijkheid…
Beschrijven van verbanden tussen verschillen: met wat hangen zulke verschillen samen?
Verklaren van verschillen: wat ligt er aan de basis van deze verschillen?
- Genetisch?, opvoeding?, biologisch?, cultuur?, leergeschiedenis?: verschillende niveaus
PID :
is geen tak van psychologie die in isolatie bestaat, maar heeft implicaties voor alle
toepassingsgebieden van de psychologie en daarbuiten:
1. Organisaties, bedrijven
- selectie/recrutering/promotie
- wat maakt sommige mensen betere leiders?
- wat maakt sommige mensen gevoeliger voor burn-out? etc.
2.School- en klinische psychologie
- wat verklaart verschillen tussen leerlingen in schools presteren
- Gedeelde invloeden, invloeden die je deelt met zus of broer (ouders, steun etc)
- Niet gedeelde omgevingsinvloeden: dingen die je hebt meegemaakt die broer/zus niet hebben
gehad (hobby, vrienden,…)
- (hoe) kunnen we minder presterende studenten helpen?
- wat onderscheidt goed van minder goed functionerende individuen?
- wat maakt mensen kwetsbaar of veerkrachtig? Cfr. illustratie COVID: Covid had versch impact
op mensen
Mentaal welzijn en COVID: een experience sampling studie
3. Theorie en Onderzoek
,INHOUD
Inleiding ......................................................................................................................................................................... 6
PID VS. andere takken uit de Psychologie .................................................................................................... 6
PID: Begrippenkader ............................................................................................................................................. 7
Wat? ........................................................................................................................................................................ 7
Doel? ....................................................................................................................................................................... 7
Door wie? ............................................................................................................................................................... 8
PID: een beetje geschiedenis: ........................................................................................................................... 9
De benaming differentiële psychologie / PID ........................................................................................... 9
Meten en beschrijven van individuele verschillen .................................................................................. 9
Proximale verklaringen van individuele verschillen ............................................................................ 11
Distale verklaringen van individuele verschillen .................................................................................. 12
Verzamelen van informatie over verschillen tussen mensen .................................................................. 15
Soorten gegevens in de PID ............................................................................................................................ 15
S-data: zelfrapportering................................................................................................................................ 15
O-data: observeerdersrapportering .......................................................................................................... 16
T-Data: testgegevens ........................................................................................................................................ 17
L-data: levensgegevens: .............................................................................................................................. 18
Variabelen .......................................................................................................................................................... 18
Verbanden leggen tussen verschillen tussen mensen ............................................................................... 20
Soorten verbanden ............................................................................................................................................. 20
Kwalitatief – Kwalitatief................................................................................................................................. 20
Kwalitatief – kwantitatief .............................................................................................................................. 20
Kwantitatief – kwantitatief ........................................................................................................................... 20
De correlatie .......................................................................................................................................................... 21
Richting van het verband ............................................................................................................................. 21
Sterkte van het verband ............................................................................................................................... 22
Soorten correlaties: - Cattell....................................................................................................................... 23
Evaluatie van informatie over verschillen tussen mensen ....................................................................... 25
Betrouwbaarheid .................................................................................................................................................. 25
Test-hertestbetrouwbaarheid ...................................................................................................................... 25
Interne consitentie .......................................................................................................................................... 25
Interbeoordelaarsovereenstemming ......................................................................................................... 26
Validiteit .................................................................................................................................................................. 26
Gezichtsvaliditeit .............................................................................................................................................. 26
1
, Predictieve validiteit (of criteriumvaliditeit) ........................................................................................... 26
Convergente validiteit .................................................................................................................................... 26
Discriminante validiteit .................................................................................................................................. 26
Construct validiteit .......................................................................................................................................... 27
Correlationele vs. experimentele methode .................................................................................................... 27
Experimentele methode .................................................................................................................................... 27
Correlationele methode ..................................................................................................................................... 27
Factoranalyse ............................................................................................................................................................ 27
Inleiding .................................................................................................................................................................. 27
Doelstelling ........................................................................................................................................................ 28
Methode .............................................................................................................................................................. 28
Nut ........................................................................................................................................................................ 29
Factoranalyse met 1 factor .............................................................................................................................. 29
Model .................................................................................................................................................................... 29
Assumpties en implicaties ............................................................................................................................ 30
Factoranalyse met 2 factoren ......................................................................................................................... 31
Model .................................................................................................................................................................... 31
Assumpties en implicaties ............................................................................................................................ 31
Grafische representatie ................................................................................................................................. 32
Uniciteit van schattingen .............................................................................................................................. 33
Oblieke rotatie .................................................................................................................................................. 33
Model met meerdere factoren ........................................................................................................................ 34
Hoeveel gemeenschappelijke factoren? .................................................................................................. 34
Welke rotatie kiezen? ..................................................................................................................................... 35
Opmerkingen ..................................................................................................................................................... 35
1. Inleiding en vraag .............................................................................................................................................. 38
Definitie persoonlijkheid.................................................................................................................................... 38
Conclusie............................................................................................................................................................. 40
Een fundamentele vraag................................................................................................................................... 40
Trekpsychologie ....................................................................................................................................................... 41
Nomothetische trekpsychologie ..................................................................................................................... 41
Wat is een trek? ............................................................................................................................................... 41
Gevolgen, implicaties: ................................................................................................................................... 42
Gevolgen voor opvattingen over consistentie van menselijk gedrag (consistentie van
individuele verschillen) .................................................................................................................................. 42
Identificeren van de belangrijkste trekken ............................................................................................ 44
Trektheorieën ........................................................................................................................................................ 46
2
, Freud .................................................................................................................................................................... 46
Eysenck ............................................................................................................................................................... 47
Hierarchical model of personality (Eysenck) ......................................................................................... 48
Raymond Cattell............................................................................................................................................... 49
Wiggins (1979) ................................................................................................................................................. 49
5-factorenmodel Costa, Mccrae & Goldberg .......................................................................................... 50
Uitbreidingen/inkrimpingen .......................................................................................................................... 54
Andere typologieën ......................................................................................................................................... 54
Trekpsychologie: enkele nuanceringen ................................................................................................... 55
Act frequentie visie ......................................................................................................................................... 55
Samenvatting en evaluatie .............................................................................................................................. 57
Interactionisme ........................................................................................................................................................ 57
Inleiding .................................................................................................................................................................. 57
Trekbenadering................................................................................................................................................. 57
Interactionisme................................................................................................................................................. 58
Implicatie van interactie ................................................................................................................................... 59
Implicatie van interactie: methode........................................................................................................... 59
Oorzaken van interactie .................................................................................................................................... 59
Verschillen in sterkte van situaties: ......................................................................................................... 60
Verschillen in gedragsflexibiliteit van mensen...................................................................................... 60
Individuele verschillen in mediërende variabelen die tussenkomen tussen situatie en
gedrag.................................................................................................................................................................. 60
Visies op interactionisme .................................................................................................................................. 61
Will Fleeson (Powerpoint!) ........................................................................................................................... 61
Walter Mischel................................................................................................................................................... 61
Samenavtting ........................................................................................................................................................ 67
Krachtmeting ............................................................................................................................................................. 68
Procentuele bijdrage van situationele en indiivudele verschilsvariantie tot gedrag................... 68
Procentuele bijdrage in laboratoriumstudies: ....................................................................................... 68
Procentuele bijdrage in S-R vragenlijsten .............................................................................................. 69
Onderzoek naar stabiliteit van gedrag ........................................................................................................ 71
Methode .............................................................................................................................................................. 71
Personality coefficient: (onderzoek naar PC) ............................................................................................ 72
Resultaten van onderzoek naar de PC ..................................................................................................... 72
Moderatoren van PC ....................................................................................................................................... 72
Lange termijn consistentie ............................................................................................................................... 73
Gemiddelde niveau van stabiliteit van persoonlijkheidstrekken .................................................... 73
3
,1. Inleiding en definities ....................................................................................................................................... 76
1.1. inleiding ......................................................................................................................................................... 76
1.2 definitie volgens de leek ........................................................................................................................... 76
1.3. definitie volgens de experts ................................................................................................................... 78
1.3.1. Symposia van 1921 & 1986 ........................................................................................................... 78
1.3.2. operationele definitie van Boring – 1923 .................................................................................. 78
1.3.3. Definitie van Sternberg – 1985 ..................................................................................................... 79
1.4. intelligentie en IQ....................................................................................................................................... 81
Geschiedenis van intelligentieonderzoek ................................................................................................ 81
1.5. Het meten van intelligentie .................................................................................................................... 84
Lewis Terman (1877 – 1956)...................................................................................................................... 84
Robert Yerkes (1876 – 1956) ..................................................................................................................... 85
Wechsler ............................................................................................................................................................. 86
John Raven: 1938 ........................................................................................................................................... 87
Kaufman.............................................................................................................................................................. 87
2. De structuur van intelligentie ........................................................................................................................ 88
2.1. Inleiding ......................................................................................................................................................... 88
Galton .................................................................................................................................................................. 88
2.2. Psychometrische modellen ..................................................................................................................... 89
Spearman ........................................................................................................................................................... 89
Vernon ................................................................................................................................................................. 91
Thurstone (dia 42?) ........................................................................................................................................ 93
Guilford ................................................................................................................................................................ 95
Cattell................................................................................................................................................................... 98
Carroll ................................................................................................................................................................ 100
Evaluatie factoranalytisch onderzoek..................................................................................................... 102
Evaluatie FA onderzoek ............................................................................................................................... 103
2.3. Theoretische modellen ........................................................................................................................... 104
Gardner: MULTIPLE INTELLIGENCES ..................................................................................................... 104
Sternberg (triarchic theroy of intelligence) ......................................................................................... 107
Evaluatie theoretisch onderzoek .............................................................................................................. 109
2.4. Conclusies ................................................................................................................................................... 109
3. Topics in intelligentieonderzoek .................................................................................................................. 111
3.1. elementaire processen in intelligentie .............................................................................................. 111
Cognitieve correlaten ................................................................................................................................... 111
Voorbeeld: cognitieve correlaten van algemene intelligentie ....................................................... 112
4
, Voorbeeld: cognitieve correlaten in verbale intelligentie ............................................................... 114
Cognitieve componenten ............................................................................................................................ 115
3.2. Oorzaken van intelligentie: Genen en opvoeding ........................................................................ 115
3.2.1. Klassiek onderzoek .......................................................................................................................... 116
3.2.2. Hoe kunnen we deze bijdragen achterhalen? ........................................................................ 117
MAAR: hedendaagse gedragsgenetica stelt fundamentele assumpties in vraag .................. 118
3.3. Controverse ................................................................................................................................................ 119
Flynn effect ...................................................................................................................................................... 119
Compensatorische opvoedingsprojecten ............................................................................................... 121
Groepsverschillen in intelligentie ............................................................................................................. 125
5
, H1 – Doelstelling en Geschiedenis:
INLEIDING:
Er bestaan grote verschillen tussen mensen → Iedereen is anders (fysiek, psychologisch,…)
Spreken over de gemiddelde persoon is spreken over iemand die niet bestaat
Als we echt menselijk gedrag, gedachten en gevoelens willen begrijpen, hebben we nood aan een
psychologie van individuele verschillen
Psychologie van individuele verschillen? → Onderzoek emoties
Emoties = belangrijk onderdeel van onze persoonlijkheid/ leven; zijn reacties op gebeurtenissen die voor
ons van belang zijn (uitgelaten vs somber)
Gevoelens bepalen onze voor-en afkeuren, ons gedrag, spelen belangrijke rol in ons welzijn, etc.
Soorten verschillen:
Interindividuele verschillen: relatief stabiele verschillen tussen mensen, in hoe ze zich
doorgaans voelen
- Verschillen tussen mensen in de emoties die ze ervaren
Intra-individuele verschillen: mensen verschillen sterk in emoties die ze ervaren van de
ene situatie op de andere (emotionele schommelingen over de tijd) Verschillen binnen
mensen
- Verschillen binnen mensen van het ene moment op het andere
verschillen bestaan niet enkel op vlak van emoties, maar ook op vlak van persoonlijkheid,
gedrag, gedachten, gevoelens en intelligentie (-> die verschillen beschrijven en verklaren zijn het
studieobject v PID)
Andere “wetenschappelijke” disciplines zijn eerder begaan met het ontdekken van “algemene
wetmatigheden”:
o Functieleer: hoe werkt ons geheugen, perceptie, emoties en affect?
- Bv. oorzaak van onze emoties
o Sociale psychologie: hoe is ons gedrag functie van sociale factoren:
- Bv. sociale oorzaken, functie en gevolgen van emoties
o Biologische psychologie: hoe kunnen onze gedachten, gevoelens, en
gedragingen verklaard worden door onze biologie?
- Bv. neurale processen onderliggend aan emoties
PID: algemene wetmatigheden zijn belangrijk en waardevol maar niet het volledige plaatje want
er zijn grote verschillen tussen en binnen mensen inzake ons gedrag, prestatie, cognities,
gevoelens, etc. (bv. Onze emoties)
= onderwerp van psychologie van individuele verschillen <-> algemene psychologie
(functieleer, sociale psychologie)
, Doel:
Beschrijven van verschillen: op welke vlakken verschillen mensen van elkaar/zichzelf? Welke zijn de
belangrijkste verschillen
- Agressie, intelligentie, persoonlijkheid…
Beschrijven van verbanden tussen verschillen: met wat hangen zulke verschillen samen?
Verklaren van verschillen: wat ligt er aan de basis van deze verschillen?
- Genetisch?, opvoeding?, biologisch?, cultuur?, leergeschiedenis?: verschillende niveaus
PID :
is geen tak van psychologie die in isolatie bestaat, maar heeft implicaties voor alle
toepassingsgebieden van de psychologie en daarbuiten:
1. Organisaties, bedrijven
- selectie/recrutering/promotie
- wat maakt sommige mensen betere leiders?
- wat maakt sommige mensen gevoeliger voor burn-out? etc.
2.School- en klinische psychologie
- wat verklaart verschillen tussen leerlingen in schools presteren
- Gedeelde invloeden, invloeden die je deelt met zus of broer (ouders, steun etc)
- Niet gedeelde omgevingsinvloeden: dingen die je hebt meegemaakt die broer/zus niet hebben
gehad (hobby, vrienden,…)
- (hoe) kunnen we minder presterende studenten helpen?
- wat onderscheidt goed van minder goed functionerende individuen?
- wat maakt mensen kwetsbaar of veerkrachtig? Cfr. illustratie COVID: Covid had versch impact
op mensen
Mentaal welzijn en COVID: een experience sampling studie
3. Theorie en Onderzoek
