Economisch perspectief 1
Inleidende module
Economie heeft met bijna alles te maken, maar omgekeerd zijn er weinig
zaken die alleen maar met economie te maken hebben
Economie = menswetenschap
gaat niet alleen over bedragen maar ook over bedrijven, overheden,..
Waar geeft een gemeente in vlaanderen geld aan uit?
Gemeentes kunnen zelf kiezen waar hun budget naar toe gaat, eigen
keuzes die effect heeft op de bevolking (bv. Jeugdwelzijnswerk,buzz-pas,..)
Economie = waardegeladen
Erfenbelasting: van je broer en zus erfen is duurder dan als je erft van je
ouders.
Dienstenbelasting: een belasting die je betaalt over het gebruik van
diensten, zoals bij een kapper of een telefoonabonnement.
Rechtvaardig btw-tarief: Lage btw op basisproducten en duurzame
spullen, hogere btw op luxe en vervuilende producten. Zo blijft het eerlijk
voor mensen én betaalbaar voor de economie.
Wat is economie?
o Wetenschap die zich bezig houdt met de keuzes die mensen
maken bij de productie, distributie en consumptie van
goederen en diensten.
Hierbij staat de omgang met schaarse goederen en diensten en de
keuzes die gemaakt worden centraal in functie van de bevrediging
van behoeftes.
Economisch probleem: verwijst naar de uitdaging dat middelen beperkt
zijn, terwijl de behoeftes oneindig zijn.
• Dit dwingt mensen, bedrijven en overheden tot keuzes over hoe
deze schaarse middelen het best kunnen worden ingezet en
toegewezen
Bv. de verdeling van water in een droge regio: er is niet genoeg
water voor huishoudens, landbouw, industrie en natuur tegelijk, dus
er moeten keuzes worden gemaakt over wie prioriteit krijgt.
behoeftes zijn oneindig maar middelen schaars en nuttig
Het gaat bij economie over:
, o Hoe en waarom mensen, bedrijven en overheden keuzes maken en
welke gevolgen deze keuzes hebben
Keuzes zijn niet altijd rationeel:
- Ze worden vaak beïnvloed door emoties, zoals het kopen op impuls
- de aantrekkelijkheid van een product (image)
- kiezen voor het goedkoopste, zelfs als dat niet de beste optie is.
Bv. het kopen van een dure merkbroek tijdens een uitverkoop, puur omdat
het merk status geeft, terwijl je die eigenlijk niet nodig hebt
Naast economie zijn ook andere vakgebieden belangrijk om
keuzes te begrijpen:
1. Psychologie: Bestudeert hoe mensen denken en voelen,
bijvoorbeeld bij impulsieve keuzes.
2. Sociologie:Kijkt naar de invloed van groepen en sociale normen op
keuzes.
3. Antropologie: Onderzoekt hoe cultuur en tradities keuzes
beïnvloeden.
Het benadrukt dat mensen keuzes maken op basis van meer dan
alleen logica, zoals prestige, status, angst voor verlies, lust, macht,…
3 belangrijke punten bij de welvaartstaat:
o Rol van de overheid: De overheid draagt bij aan het sociaal-
economisch welzijn van burgers door actief beleid te voeren en
voorzieningen te organiseren.
o Bv. De overheid stelt wetten in, zoals een minimumloon om
werknemers te beschermen.
o Middelen: Dit gebeurt via wetgeving, belastingen en sociale
voorzieningen zoals gezondheidszorg, onderwijs,
werkloosheidsuitkeringen, en pensioenen.
o Doel: De overheid streeft naar basisvoorzieningen voor iedereen en
een zekere mate van inkomensgelijkheid in de samenleving.
Bv. lagere schoolkosten en subsidies voor mensen met een lager
inkomen.
Ideologie = verzameling van ideeën over hoe de samenleving gevormd
moet worden en aan de hand van welke normen en waarden ze moet
functioneren.
Bijstand vs sociale verzekeringen
,Ze maken allebei deel uit van het sociale beschermingssysteem voor de
burgers van ons land
Bijstand:Hulp bieden aan mensen die in financiële nood verkeren en
geen ander vangnet hebben.
Sociale verzekeringen: Bescherming bieden tegen risico’s zoals
werkloosheid, ziekte, of pensioen.
Het herverdeeld inkomen
Werking:
1. Inkomstbronnen
o Belastingen: Iedereen draagt bij via inkomstenbelasting, BTW, en
andere vormen van belasting.
o Sociale zekerheidsbijdragen: bijdragen van werknemers en
werkgevers voor sociale voorzieningen zoals pensioen en
ziekteverzekering.
2. Herverdeling door de overheid
o Sociale overheidsuitgaven: Geld dat wordt gebruikt voor diensten
zoals gezondheidszorg, onderwijs en infrastructuur.
o Sociale zekerheidsuitkeringen: Geld dat wordt uitgekeerd aan
mensen die premies hebben betaald, zoals pensioen en
werkloosheidsuitkeringen.
o Bijstand: een vangnet voor mensen die geen recht hebben op
sociale verzekeringen, zoals het leefloon voor mensen met
onvoldoende middelen.
Grote uitdagingen van de welvaartstaat
1. Vergrijzing: Meer ouderen betekent hogere kosten voor
pensioenen en zorg, terwijl er minder werkenden zijn om dit te
betalen.
2. Begrotingstekort: De overheid geeft meer uit dan ze binnenkrijgt,
wat financiële problemen oplevert.
3. Werkloosheid & arbeidsmarkt:Te weinig banen of slechte
arbeidsomstandigheden zorgen voor inkomensverlies en meer
uitkeringen.
4. Sociale ongelijkheid: Groeiende verschillen tussen rijk en arm
kunnen de samenleving verstoren.
, 5. Globalisering: Internationale concurrentie kan banen en inkomens
in eigen land onder druk zetten.
6. Migratie: Integratie van nieuwkomers brengt kosten en
uitdagingen met zich mee, zoals huisvesting en werk.
Module 1: De welvaartsstaat
Welvaartsstaat = resultaat van verschillende ideologische
compromissen tussen politieke stromingen:
1. Liberalisme
Benadrukt individuele vrijheid en een vrije markteconomie.
Liberalen steunen de welvaartsstaat zolang die economische
efficiëntie en eigen verantwoordelijkheid stimuleert.
2. Sociaaldemocratie
Pleit voor herverdeling van welvaart en uitgebreide sociale
voorzieningen
Sociaaldemocraten zien de welvaartsstaat als een middel om
sociale rechtvaardigheid en gelijkheid te bevorderen
3. Christendemocratie
Legt de nadruk op solidariteit, subsidiariteit en het belang van
vrije sociale organisaties.
Christendemocraten ondersteunen de welvaartsstaat als een
manier om gemeenschapswaarden en sociale cohesie te versterken.
De ideologische compromissen zorgen ervoor dat de welvaartsstaat een
dynamisch en soms controversieel systeem is dat zoekt naar een
evenwicht tussen economie, rechtvaardigheid en vrijheid.
Functie van de welvaartsstaat
De armoede verminderen en een gelijke/grotere niveau van welvaart
creëren
Termen die erbij horen:
1. Sociale zekerheid
2. Gezondheidszorg
Inleidende module
Economie heeft met bijna alles te maken, maar omgekeerd zijn er weinig
zaken die alleen maar met economie te maken hebben
Economie = menswetenschap
gaat niet alleen over bedragen maar ook over bedrijven, overheden,..
Waar geeft een gemeente in vlaanderen geld aan uit?
Gemeentes kunnen zelf kiezen waar hun budget naar toe gaat, eigen
keuzes die effect heeft op de bevolking (bv. Jeugdwelzijnswerk,buzz-pas,..)
Economie = waardegeladen
Erfenbelasting: van je broer en zus erfen is duurder dan als je erft van je
ouders.
Dienstenbelasting: een belasting die je betaalt over het gebruik van
diensten, zoals bij een kapper of een telefoonabonnement.
Rechtvaardig btw-tarief: Lage btw op basisproducten en duurzame
spullen, hogere btw op luxe en vervuilende producten. Zo blijft het eerlijk
voor mensen én betaalbaar voor de economie.
Wat is economie?
o Wetenschap die zich bezig houdt met de keuzes die mensen
maken bij de productie, distributie en consumptie van
goederen en diensten.
Hierbij staat de omgang met schaarse goederen en diensten en de
keuzes die gemaakt worden centraal in functie van de bevrediging
van behoeftes.
Economisch probleem: verwijst naar de uitdaging dat middelen beperkt
zijn, terwijl de behoeftes oneindig zijn.
• Dit dwingt mensen, bedrijven en overheden tot keuzes over hoe
deze schaarse middelen het best kunnen worden ingezet en
toegewezen
Bv. de verdeling van water in een droge regio: er is niet genoeg
water voor huishoudens, landbouw, industrie en natuur tegelijk, dus
er moeten keuzes worden gemaakt over wie prioriteit krijgt.
behoeftes zijn oneindig maar middelen schaars en nuttig
Het gaat bij economie over:
, o Hoe en waarom mensen, bedrijven en overheden keuzes maken en
welke gevolgen deze keuzes hebben
Keuzes zijn niet altijd rationeel:
- Ze worden vaak beïnvloed door emoties, zoals het kopen op impuls
- de aantrekkelijkheid van een product (image)
- kiezen voor het goedkoopste, zelfs als dat niet de beste optie is.
Bv. het kopen van een dure merkbroek tijdens een uitverkoop, puur omdat
het merk status geeft, terwijl je die eigenlijk niet nodig hebt
Naast economie zijn ook andere vakgebieden belangrijk om
keuzes te begrijpen:
1. Psychologie: Bestudeert hoe mensen denken en voelen,
bijvoorbeeld bij impulsieve keuzes.
2. Sociologie:Kijkt naar de invloed van groepen en sociale normen op
keuzes.
3. Antropologie: Onderzoekt hoe cultuur en tradities keuzes
beïnvloeden.
Het benadrukt dat mensen keuzes maken op basis van meer dan
alleen logica, zoals prestige, status, angst voor verlies, lust, macht,…
3 belangrijke punten bij de welvaartstaat:
o Rol van de overheid: De overheid draagt bij aan het sociaal-
economisch welzijn van burgers door actief beleid te voeren en
voorzieningen te organiseren.
o Bv. De overheid stelt wetten in, zoals een minimumloon om
werknemers te beschermen.
o Middelen: Dit gebeurt via wetgeving, belastingen en sociale
voorzieningen zoals gezondheidszorg, onderwijs,
werkloosheidsuitkeringen, en pensioenen.
o Doel: De overheid streeft naar basisvoorzieningen voor iedereen en
een zekere mate van inkomensgelijkheid in de samenleving.
Bv. lagere schoolkosten en subsidies voor mensen met een lager
inkomen.
Ideologie = verzameling van ideeën over hoe de samenleving gevormd
moet worden en aan de hand van welke normen en waarden ze moet
functioneren.
Bijstand vs sociale verzekeringen
,Ze maken allebei deel uit van het sociale beschermingssysteem voor de
burgers van ons land
Bijstand:Hulp bieden aan mensen die in financiële nood verkeren en
geen ander vangnet hebben.
Sociale verzekeringen: Bescherming bieden tegen risico’s zoals
werkloosheid, ziekte, of pensioen.
Het herverdeeld inkomen
Werking:
1. Inkomstbronnen
o Belastingen: Iedereen draagt bij via inkomstenbelasting, BTW, en
andere vormen van belasting.
o Sociale zekerheidsbijdragen: bijdragen van werknemers en
werkgevers voor sociale voorzieningen zoals pensioen en
ziekteverzekering.
2. Herverdeling door de overheid
o Sociale overheidsuitgaven: Geld dat wordt gebruikt voor diensten
zoals gezondheidszorg, onderwijs en infrastructuur.
o Sociale zekerheidsuitkeringen: Geld dat wordt uitgekeerd aan
mensen die premies hebben betaald, zoals pensioen en
werkloosheidsuitkeringen.
o Bijstand: een vangnet voor mensen die geen recht hebben op
sociale verzekeringen, zoals het leefloon voor mensen met
onvoldoende middelen.
Grote uitdagingen van de welvaartstaat
1. Vergrijzing: Meer ouderen betekent hogere kosten voor
pensioenen en zorg, terwijl er minder werkenden zijn om dit te
betalen.
2. Begrotingstekort: De overheid geeft meer uit dan ze binnenkrijgt,
wat financiële problemen oplevert.
3. Werkloosheid & arbeidsmarkt:Te weinig banen of slechte
arbeidsomstandigheden zorgen voor inkomensverlies en meer
uitkeringen.
4. Sociale ongelijkheid: Groeiende verschillen tussen rijk en arm
kunnen de samenleving verstoren.
, 5. Globalisering: Internationale concurrentie kan banen en inkomens
in eigen land onder druk zetten.
6. Migratie: Integratie van nieuwkomers brengt kosten en
uitdagingen met zich mee, zoals huisvesting en werk.
Module 1: De welvaartsstaat
Welvaartsstaat = resultaat van verschillende ideologische
compromissen tussen politieke stromingen:
1. Liberalisme
Benadrukt individuele vrijheid en een vrije markteconomie.
Liberalen steunen de welvaartsstaat zolang die economische
efficiëntie en eigen verantwoordelijkheid stimuleert.
2. Sociaaldemocratie
Pleit voor herverdeling van welvaart en uitgebreide sociale
voorzieningen
Sociaaldemocraten zien de welvaartsstaat als een middel om
sociale rechtvaardigheid en gelijkheid te bevorderen
3. Christendemocratie
Legt de nadruk op solidariteit, subsidiariteit en het belang van
vrije sociale organisaties.
Christendemocraten ondersteunen de welvaartsstaat als een
manier om gemeenschapswaarden en sociale cohesie te versterken.
De ideologische compromissen zorgen ervoor dat de welvaartsstaat een
dynamisch en soms controversieel systeem is dat zoekt naar een
evenwicht tussen economie, rechtvaardigheid en vrijheid.
Functie van de welvaartsstaat
De armoede verminderen en een gelijke/grotere niveau van welvaart
creëren
Termen die erbij horen:
1. Sociale zekerheid
2. Gezondheidszorg
