OMGEVINGSRECHT
DEEL I: ALGEMEEN DEEL
HOOFDSTUK 1 : OMGEVINGSRECHT ALS RECHTSGEBIED – KADER
DE ACHTERGROND
Het omgevingsrecht is een verzamelbegrip voor het recht inzake de ruimtelijke ordening en
het milieurecht, twee rechtstakken die onderling nauw verwerven zijn.
Omgevingsrecht is een uitzonderingsrecht, dat wordt gekenmerkt door specifieke bepalingen
en diverse administratieve procedures en een nieuwe rechtstak die geënt wordt op de oude
structuren en rechtbanken
- Bij gebrek wordt er gebruik gemaakt van reeds bestaande procedures
- Specifiek voorwerp: leefmilieu
Voor omgevingsrecht gaat men voor een deel terugvallen op andere rechtstakken. De rechtbank
die oordeelt over omgeving kan ook een rechtbank zijn die oordeelt over strafrecht, burgerlijk
recht of administratief recht.
OMGEVINGSRECHT MET BESTAANDE STRUCTUREN
3 TAKEN VAN OMGEVINGSRECHT:
1. Administratief recht:
» Omgevingsrecht is een onderdeel van administratief recht met een zeer specifieke deel
met leefmilieu en ruimtelijke ordening vereisten van administratieve procedures +
hanteren van een vergunning
» De gespecialiseerde administraties gaan vergunningen verlenen en controle hierop
uitoefenen.
» Vergunningen , procedures, sancties,.. (administratieve rechtscolleges)
Procedure verloop:
stap 1: gemeente
stap 2: RVB (= raad voor vergunningsbetwistingen)
stap 3: RVS
2. Straf recht:
» De strafrecht sijpelt binnen de leefmilieu en ruimtelijke ordening op alle handelingen
die strafbaar zijn (opgesomd in de strafwetboek).
» De Vlaamse wetgever heeft alle strafbare handelingen opgenomen in de regel zelf dat
niet opgenomen is in het strafwetboek (= Administratieve afhankelijke
omgevingsstrafrecht/milieustrafrecht).
» Misdrijven, procedures, straffen,.. (strafrechtbanken)
àProcedure verloop: OM gaat eerst vervolgen + voor de rechter brengen
stap 1: politierechtbank
stap 2: correctionele rechtbank (1ste aanleg)
1
, stap 3: hof van assisen
3. Burgerlijk recht:
» Een schade vergoeding eisen aan de hand van art 1283 BW (fout-schade- oorzakelijk
verband) of art 544 BW (burenhinder)
» Fouten, hinder, procedures, schadevergoedingen,.. (burgerlijke rechtbank)
àProcedure verloop: partijen tegen elkaar procederen
stap 1: vrederechter
stap 2: rechtbank 1ste aanleg
Milieu (= ruimtelijke ordening+ milieurecht), stedenbouw en ruimtelijke ordening
1 procedure geworden
omgevingsvergunning - omgevingsvergunningsprocedure die digitaal gebeurt
Voornaamste uitgangspunten:
- 1 vergunningsaanvraag - 1adviesronde
- 1 openbaar onderzoek - 1 beslissing
Omgevingsdecreet (OVD) is van toepassing op projecten die onderworpen zijn aan:
Vergunningsplicht:
- stedenbouwhandelingen – in VCRO
- verkavelen van gronden – in VCRO
- exploitatie van ingedeelde inrichting/ activiteit – in klasse ½
- vergunningsplichtige kleinhandelsactiviteit – in decreet
- vergunningsplichtige wijzigingen van de vegetatie – in decreet
meldingsplicht:
- stedenbouwhandelingen – in VCRO
- exploitatie van ingedeelde inrichting/ activiteit – in klasse 3
WAAROM OMGEVINGSRECHT?
Omgevingsrecht is functioneel rechtgebied
- In functie van de omgeving (ruimte en leefmilieu)
- Geen plaats in traditionele indeling (publiek – privaat recht)
- Omgevingsrecht is beide en meer
Omgevingsrecht is evolutief
- Verandert (nog steeds) snel en als maar sneller
- Op verscheidende domeinen : ruimte/afval/bodem/lucht
- Op verscheidende locaties (lokaal/Vlaanderen/Gewesten/EU/wereld…)
- Gevolg: geen gecoördineerd geheel
Afhankelijk van het probleem zullen er andere regels toegepast worden:
- op regionaal vlak: Europese regelgeving van toepassing
- in België: lokaal niveau en federaal niveau en gewestelijke regelgeving van toepassing of
provinciale/ gemeentelijke regelgeving van toepassing.
2
,Niet zo lang geleden bestond omgevingsrecht. Men heeft besloten dat omgevingsrecht moest
plaatsvinden in het recht. Omgevingsrecht verandert elke jaar. = evolutief
BESLUIT: 3 REDENEN WAAROM OMGEVINGSRECHTS IS ONTSTAAN EN GEËVOLUEERD
1. Legaliteitsbeginsel
» Wettelijk kader : omgevingsrecht wettelijke basis geven (lex) “hiërarchie van
rechtsnormen” een lagere regel moet in overeenstemming zijn met een hogere regel
» Afdwingbaarheid : voor mensen afdwingbaar maken
» Grondwet
• Grondwettelijk recht op gezond milieu. Art. 23 GW
• Waarde in praktijk
• Art.23 GW voorziet een gezond leefmilieu voor iedereen. Elk wet/decreet in
België die komt moet een grondwettoetsing ondergaan door de RvS, afdeling
wetgeving. Elke wet/decreet wordt nagegaan of het conform is met de
grondwettelijke recht. Alle rechters kunnen een “strijdigheid tegen de grondwet”
oproepen. Als men vindt dat een zaak tegenstijdig is met de grondwet, kan een
rechter “ten gronde” of in een discussie tssen de partijen geconfronteerd worden
met een eventueel tegenstrijdigheid met de Grondwet. De gewone rechter kan
niet hierover beslissen, maar kan een prejudiciële vraag stellen aan de GwH. Een
prejuridisciële vraag wordt gesteld voor het gelijkheidsbeginsel aan het GwH in
Brussel. De gewone rechter vraagt dan of er een schending is : ja of nee? Nadien
gaat de GwH een arrest maken met het antwoord: ja schending of nee geen
schending. Eén ieder kan naar het GwH stappen om een wet te vernietigen.
2. Handhaving verzekeren
» Afdwingbaarheid !! sanctiebeleid organiseren
• Strafzaken worden meer en meer administratief afgehandeld door degene die
meer kennis heeft. voorafgaand (pro-actief) aantonen dat er vergunning is
verleend en dan pas mag je het uitvoeren.
• Om regels mogelijk te maken zodat achteraf(= repressief) sanctiebeleid
georganiseerd kan worden op het vlak strafrechtelijk, administratief en
burgerrechtelijk.
• Voorf : vergunningsbeleid = pro-actief
• Achteraf : sanctiebeleid = repressief
à Strafrechtelijk
à Administratief
à Burgerrechtelijk
» Omgevingsrecht vertaalt zich ook snel in vergunningsrecht.
» Apparaat van controle en handhaving wordt noodzakelijk provincie, gemeente en
gemeenschap
3. Aansprakelijkheid voor schadegevallen regelen
» Art 6.5 NBW: foutaansprakelijkheid; fout-schade-oorzakelijk verband
» Art 3.301 NBW: Buren hinder; verstoring evenwicht
» Art 1641 BW : contractuele aansprakelijkheid; AS verborgen fout
3
, HOOFDSTUK 2: OMSCHRIJVING MILIEURECHT
Milieurecht is dat deel van het recht dat betrekking heeeft op de bescherming, het beheer en
het behoud van de leefmilieu. = samenvloeing ruimte en leefmilieu
Onder (natuurlijk) milieu wordt verstaan de fysische en biotische leegomgeving. Decreet
Algemene Bepalingen Milieubelei (DABM) bepaalt: “de atmosfeer, de bodem, het water, de
fauna en overige organismen andere dan de mens, de ecosystemen, de landschappen en het
klimaat”
regelementering “omgeving” : ruimte & leefmilieu
= Niet vatbaar in opdeling privaat-en publiekrecht
ONDERSCHEID
Het geheel van rechtsregels die specifiek tot stand is gekomen of kan aangewend worden om
leefmilieuproblemen aan te pakken, kan worden opgedeeld in de algemeen toepasselijke
milieubepalingen en de sectorale milieuwetgeving.
Omgevingsrecht
= Milieurecht = Stedenbouwrecht
1. Milieuhygiënerecht 1. Stedenbouwrecht
2. Milieubeschermingsrecht 2. Ruimtelijk ordeningsrecht
MILIEURECHT
1. Milieuhygiënerecht = a-biotisch
Regels m.b.t “gtote componenten”
Water/lucht
Hinderlijke inrichtingen
Bodem
Geluid
Afval
2. Milieubeschermingsrecht = biotisch
Regels m.b.t. “bescherming natuurlijke omgeving”
Natuurbehoud
Bosdecreet
Bescherming gebieden
Vogelvangst en visvangst
Positieve benadering : beheer en behoud
4
DEEL I: ALGEMEEN DEEL
HOOFDSTUK 1 : OMGEVINGSRECHT ALS RECHTSGEBIED – KADER
DE ACHTERGROND
Het omgevingsrecht is een verzamelbegrip voor het recht inzake de ruimtelijke ordening en
het milieurecht, twee rechtstakken die onderling nauw verwerven zijn.
Omgevingsrecht is een uitzonderingsrecht, dat wordt gekenmerkt door specifieke bepalingen
en diverse administratieve procedures en een nieuwe rechtstak die geënt wordt op de oude
structuren en rechtbanken
- Bij gebrek wordt er gebruik gemaakt van reeds bestaande procedures
- Specifiek voorwerp: leefmilieu
Voor omgevingsrecht gaat men voor een deel terugvallen op andere rechtstakken. De rechtbank
die oordeelt over omgeving kan ook een rechtbank zijn die oordeelt over strafrecht, burgerlijk
recht of administratief recht.
OMGEVINGSRECHT MET BESTAANDE STRUCTUREN
3 TAKEN VAN OMGEVINGSRECHT:
1. Administratief recht:
» Omgevingsrecht is een onderdeel van administratief recht met een zeer specifieke deel
met leefmilieu en ruimtelijke ordening vereisten van administratieve procedures +
hanteren van een vergunning
» De gespecialiseerde administraties gaan vergunningen verlenen en controle hierop
uitoefenen.
» Vergunningen , procedures, sancties,.. (administratieve rechtscolleges)
Procedure verloop:
stap 1: gemeente
stap 2: RVB (= raad voor vergunningsbetwistingen)
stap 3: RVS
2. Straf recht:
» De strafrecht sijpelt binnen de leefmilieu en ruimtelijke ordening op alle handelingen
die strafbaar zijn (opgesomd in de strafwetboek).
» De Vlaamse wetgever heeft alle strafbare handelingen opgenomen in de regel zelf dat
niet opgenomen is in het strafwetboek (= Administratieve afhankelijke
omgevingsstrafrecht/milieustrafrecht).
» Misdrijven, procedures, straffen,.. (strafrechtbanken)
àProcedure verloop: OM gaat eerst vervolgen + voor de rechter brengen
stap 1: politierechtbank
stap 2: correctionele rechtbank (1ste aanleg)
1
, stap 3: hof van assisen
3. Burgerlijk recht:
» Een schade vergoeding eisen aan de hand van art 1283 BW (fout-schade- oorzakelijk
verband) of art 544 BW (burenhinder)
» Fouten, hinder, procedures, schadevergoedingen,.. (burgerlijke rechtbank)
àProcedure verloop: partijen tegen elkaar procederen
stap 1: vrederechter
stap 2: rechtbank 1ste aanleg
Milieu (= ruimtelijke ordening+ milieurecht), stedenbouw en ruimtelijke ordening
1 procedure geworden
omgevingsvergunning - omgevingsvergunningsprocedure die digitaal gebeurt
Voornaamste uitgangspunten:
- 1 vergunningsaanvraag - 1adviesronde
- 1 openbaar onderzoek - 1 beslissing
Omgevingsdecreet (OVD) is van toepassing op projecten die onderworpen zijn aan:
Vergunningsplicht:
- stedenbouwhandelingen – in VCRO
- verkavelen van gronden – in VCRO
- exploitatie van ingedeelde inrichting/ activiteit – in klasse ½
- vergunningsplichtige kleinhandelsactiviteit – in decreet
- vergunningsplichtige wijzigingen van de vegetatie – in decreet
meldingsplicht:
- stedenbouwhandelingen – in VCRO
- exploitatie van ingedeelde inrichting/ activiteit – in klasse 3
WAAROM OMGEVINGSRECHT?
Omgevingsrecht is functioneel rechtgebied
- In functie van de omgeving (ruimte en leefmilieu)
- Geen plaats in traditionele indeling (publiek – privaat recht)
- Omgevingsrecht is beide en meer
Omgevingsrecht is evolutief
- Verandert (nog steeds) snel en als maar sneller
- Op verscheidende domeinen : ruimte/afval/bodem/lucht
- Op verscheidende locaties (lokaal/Vlaanderen/Gewesten/EU/wereld…)
- Gevolg: geen gecoördineerd geheel
Afhankelijk van het probleem zullen er andere regels toegepast worden:
- op regionaal vlak: Europese regelgeving van toepassing
- in België: lokaal niveau en federaal niveau en gewestelijke regelgeving van toepassing of
provinciale/ gemeentelijke regelgeving van toepassing.
2
,Niet zo lang geleden bestond omgevingsrecht. Men heeft besloten dat omgevingsrecht moest
plaatsvinden in het recht. Omgevingsrecht verandert elke jaar. = evolutief
BESLUIT: 3 REDENEN WAAROM OMGEVINGSRECHTS IS ONTSTAAN EN GEËVOLUEERD
1. Legaliteitsbeginsel
» Wettelijk kader : omgevingsrecht wettelijke basis geven (lex) “hiërarchie van
rechtsnormen” een lagere regel moet in overeenstemming zijn met een hogere regel
» Afdwingbaarheid : voor mensen afdwingbaar maken
» Grondwet
• Grondwettelijk recht op gezond milieu. Art. 23 GW
• Waarde in praktijk
• Art.23 GW voorziet een gezond leefmilieu voor iedereen. Elk wet/decreet in
België die komt moet een grondwettoetsing ondergaan door de RvS, afdeling
wetgeving. Elke wet/decreet wordt nagegaan of het conform is met de
grondwettelijke recht. Alle rechters kunnen een “strijdigheid tegen de grondwet”
oproepen. Als men vindt dat een zaak tegenstijdig is met de grondwet, kan een
rechter “ten gronde” of in een discussie tssen de partijen geconfronteerd worden
met een eventueel tegenstrijdigheid met de Grondwet. De gewone rechter kan
niet hierover beslissen, maar kan een prejudiciële vraag stellen aan de GwH. Een
prejuridisciële vraag wordt gesteld voor het gelijkheidsbeginsel aan het GwH in
Brussel. De gewone rechter vraagt dan of er een schending is : ja of nee? Nadien
gaat de GwH een arrest maken met het antwoord: ja schending of nee geen
schending. Eén ieder kan naar het GwH stappen om een wet te vernietigen.
2. Handhaving verzekeren
» Afdwingbaarheid !! sanctiebeleid organiseren
• Strafzaken worden meer en meer administratief afgehandeld door degene die
meer kennis heeft. voorafgaand (pro-actief) aantonen dat er vergunning is
verleend en dan pas mag je het uitvoeren.
• Om regels mogelijk te maken zodat achteraf(= repressief) sanctiebeleid
georganiseerd kan worden op het vlak strafrechtelijk, administratief en
burgerrechtelijk.
• Voorf : vergunningsbeleid = pro-actief
• Achteraf : sanctiebeleid = repressief
à Strafrechtelijk
à Administratief
à Burgerrechtelijk
» Omgevingsrecht vertaalt zich ook snel in vergunningsrecht.
» Apparaat van controle en handhaving wordt noodzakelijk provincie, gemeente en
gemeenschap
3. Aansprakelijkheid voor schadegevallen regelen
» Art 6.5 NBW: foutaansprakelijkheid; fout-schade-oorzakelijk verband
» Art 3.301 NBW: Buren hinder; verstoring evenwicht
» Art 1641 BW : contractuele aansprakelijkheid; AS verborgen fout
3
, HOOFDSTUK 2: OMSCHRIJVING MILIEURECHT
Milieurecht is dat deel van het recht dat betrekking heeeft op de bescherming, het beheer en
het behoud van de leefmilieu. = samenvloeing ruimte en leefmilieu
Onder (natuurlijk) milieu wordt verstaan de fysische en biotische leegomgeving. Decreet
Algemene Bepalingen Milieubelei (DABM) bepaalt: “de atmosfeer, de bodem, het water, de
fauna en overige organismen andere dan de mens, de ecosystemen, de landschappen en het
klimaat”
regelementering “omgeving” : ruimte & leefmilieu
= Niet vatbaar in opdeling privaat-en publiekrecht
ONDERSCHEID
Het geheel van rechtsregels die specifiek tot stand is gekomen of kan aangewend worden om
leefmilieuproblemen aan te pakken, kan worden opgedeeld in de algemeen toepasselijke
milieubepalingen en de sectorale milieuwetgeving.
Omgevingsrecht
= Milieurecht = Stedenbouwrecht
1. Milieuhygiënerecht 1. Stedenbouwrecht
2. Milieubeschermingsrecht 2. Ruimtelijk ordeningsrecht
MILIEURECHT
1. Milieuhygiënerecht = a-biotisch
Regels m.b.t “gtote componenten”
Water/lucht
Hinderlijke inrichtingen
Bodem
Geluid
Afval
2. Milieubeschermingsrecht = biotisch
Regels m.b.t. “bescherming natuurlijke omgeving”
Natuurbehoud
Bosdecreet
Bescherming gebieden
Vogelvangst en visvangst
Positieve benadering : beheer en behoud
4
