HOOFDSTUK 2: PSYCHOLOGISCHE STROMINGEN
PSYCHOANALYSE - FREUD
Uitgangspunten
Individu gedreven dr (onbewuste) driften
Botsen met normen vn buitenwereld spanningen ontstaan
Ervaringen, verleden: blijven invloed op ons functioneren (ook:
nt meer bewust)
Verdringen leidt tot (psychische) symptomen
Therapie = bewust maken vn onbewuste
Psychoanalytische therapie
Verdringing
Vrije associatie = alles vertellen wat in opkomt (zonder
tussenkomst)
Duidingen = betekenis achter zoeken, interpreteren (therapeut)
Weerstand als verzet tgn bewust w
Kritische punten
+ 1stekeer: w geluisterd (luisteren-praten)
(vroeger: medisch behandelt, direct
+ 1stekeer: ambulant, niet in opname geïsoleerd)
- Weinig wetenschappelijk onderbouwd
BEHAVIORISME - WATSON
Basis
Associatieleer = link tussen omgevingsprikkels & gedrag
Uitgangspunten
Brein = black box (gedachten, gevoelens)
= niet observeerbaar / niet onderzoeken
Gedrag
= observeerbaar / wel onderzoeken
Kan iem volledig maken tot wie ik wil
DNA = verwaarloosbaar (doet er nt toe)
Psychotherapeutische toepassingen gedragstherapie:
Allemaal doel: zodat gedrag niet meer gaat doen
Aversietherapie = gedrag linken aan afkeer
Vb. hoofd hond in pipi duwen zodat niet meer doet
, Exposure = gedrag blootstellen
Vb. bang van spinnen, je gaat je blootstellen aan spinnen, minder
bang
Allemaal via blootstelling:
o Imaginair of in vivo = via gedachten of in levenden lijve
o Systematische desensitisatie = counterconditionering
= stapsgewijs, gelijdelijkaan (onaangenaam linken aan
aangenaam)
Vb. begin: kijken nr foto’s vn spinnen
flooding = direct, extreem (direct grote angst
aanleggen)
Vb. direct 100 spinnen sturen
o Responspreventie = (ontwikkelde gedrag) reactie
tegengaan (gedrag nt kan doen) Vb. angst niet meer
omzeilen
o Habituatie = langdurige blootstelling zorgt vr
gewoonwording
(angst verminderen, lijf kan nt continu bang blijven)
Vb. komt stinkende ruimte binnen, na tijdje stinkt niet meer
Token economy = systeem: w beloont door iets sparen (niet
direct krijgen)
Vb. punten, knikkers sparen (evt. achteraf beloning als pot vol zit)
Belonen: gedrag meer stellen
Straffen: gedrag niet meer stellen
Kritische punten
+ Aandacht vr observatie & uittesten vn gedrag
- Verwaarlozen cognitieve processen & erfelijkheid
Kunnen zogezegd niets doen met gedachten
Nature veel minder invloed dan nurture
Humanistische psychologie - Rogers, Gordon, Maslow
Uitgangspunten
Mens = zelfstandig wezen, vrij wil, veel groeipotentieel,
oplossingsvermogen
Soms belemmeringen: niet lukt tot potentieel komen blijven
geloven: veel kan
Cliënt (patiënt)
, Tgn autoriteit: hulpverlener staat nt boven (cliënt hft ook
verantwoordelijkheden)
Therapie
Cliënt-centered therapie
o Gericht: sterktes, persoon versterken (klachtvermindering /
gedrag)
o Basishouding: empathie & onvoorwaardelijke acceptatie
*Empathie = meevoelen, meeleven met andere pers
*Onvoorwaardelijke acceptatie = pers accepteren zonder
oordeel (iem nemen zoals is)
o Therapie in authenticiteit: zelfonthulling = self-disclosure
*Authenticiteit = jezelf zijn, eigenheid behouden, echtheid
*Zelfonthulling = iets vn jezelf tonen aan cliënt
Actief luisteren & ik-boodschappen
Behoeftepiramide (Maslow)
Kritische punten
+ Hierdoor meer menselijke psychologie & psychotherapie
+ Invloed op opvoeding, onderwijs, orthopedagogische settings …
- Minder theoretisch, minder concreet, moeilijk om objectief
zien
COGNITIEVE PSYCHOLOGIE - PIAGET
Uitgangspunten
Focus op cognitie (=alles in hoofd gebeurt) & innerlijke
Cognitieve schema’s beïnvloeden infoverwerking
*=schema in hersenen, info opgeslaan zit
Inner speech stuurt / bepaalt gedrag veranderen adhv therapie
*=tgn onszelf zeggen
Latent leren = leren, nt zichtbaar in gedrag
Therapie
Cognitieve gedragstherapie - Beck
RE(B)T - Ellis
Schematherapie - Young
Disfunctionele gedachten & schema’s: invloed op ons gedrag &
leven, dus: moeten uitgedaagd w
Kritische punten
+ Veel nuttige toepassingen & veel invloed op therapie
PSYCHOANALYSE - FREUD
Uitgangspunten
Individu gedreven dr (onbewuste) driften
Botsen met normen vn buitenwereld spanningen ontstaan
Ervaringen, verleden: blijven invloed op ons functioneren (ook:
nt meer bewust)
Verdringen leidt tot (psychische) symptomen
Therapie = bewust maken vn onbewuste
Psychoanalytische therapie
Verdringing
Vrije associatie = alles vertellen wat in opkomt (zonder
tussenkomst)
Duidingen = betekenis achter zoeken, interpreteren (therapeut)
Weerstand als verzet tgn bewust w
Kritische punten
+ 1stekeer: w geluisterd (luisteren-praten)
(vroeger: medisch behandelt, direct
+ 1stekeer: ambulant, niet in opname geïsoleerd)
- Weinig wetenschappelijk onderbouwd
BEHAVIORISME - WATSON
Basis
Associatieleer = link tussen omgevingsprikkels & gedrag
Uitgangspunten
Brein = black box (gedachten, gevoelens)
= niet observeerbaar / niet onderzoeken
Gedrag
= observeerbaar / wel onderzoeken
Kan iem volledig maken tot wie ik wil
DNA = verwaarloosbaar (doet er nt toe)
Psychotherapeutische toepassingen gedragstherapie:
Allemaal doel: zodat gedrag niet meer gaat doen
Aversietherapie = gedrag linken aan afkeer
Vb. hoofd hond in pipi duwen zodat niet meer doet
, Exposure = gedrag blootstellen
Vb. bang van spinnen, je gaat je blootstellen aan spinnen, minder
bang
Allemaal via blootstelling:
o Imaginair of in vivo = via gedachten of in levenden lijve
o Systematische desensitisatie = counterconditionering
= stapsgewijs, gelijdelijkaan (onaangenaam linken aan
aangenaam)
Vb. begin: kijken nr foto’s vn spinnen
flooding = direct, extreem (direct grote angst
aanleggen)
Vb. direct 100 spinnen sturen
o Responspreventie = (ontwikkelde gedrag) reactie
tegengaan (gedrag nt kan doen) Vb. angst niet meer
omzeilen
o Habituatie = langdurige blootstelling zorgt vr
gewoonwording
(angst verminderen, lijf kan nt continu bang blijven)
Vb. komt stinkende ruimte binnen, na tijdje stinkt niet meer
Token economy = systeem: w beloont door iets sparen (niet
direct krijgen)
Vb. punten, knikkers sparen (evt. achteraf beloning als pot vol zit)
Belonen: gedrag meer stellen
Straffen: gedrag niet meer stellen
Kritische punten
+ Aandacht vr observatie & uittesten vn gedrag
- Verwaarlozen cognitieve processen & erfelijkheid
Kunnen zogezegd niets doen met gedachten
Nature veel minder invloed dan nurture
Humanistische psychologie - Rogers, Gordon, Maslow
Uitgangspunten
Mens = zelfstandig wezen, vrij wil, veel groeipotentieel,
oplossingsvermogen
Soms belemmeringen: niet lukt tot potentieel komen blijven
geloven: veel kan
Cliënt (patiënt)
, Tgn autoriteit: hulpverlener staat nt boven (cliënt hft ook
verantwoordelijkheden)
Therapie
Cliënt-centered therapie
o Gericht: sterktes, persoon versterken (klachtvermindering /
gedrag)
o Basishouding: empathie & onvoorwaardelijke acceptatie
*Empathie = meevoelen, meeleven met andere pers
*Onvoorwaardelijke acceptatie = pers accepteren zonder
oordeel (iem nemen zoals is)
o Therapie in authenticiteit: zelfonthulling = self-disclosure
*Authenticiteit = jezelf zijn, eigenheid behouden, echtheid
*Zelfonthulling = iets vn jezelf tonen aan cliënt
Actief luisteren & ik-boodschappen
Behoeftepiramide (Maslow)
Kritische punten
+ Hierdoor meer menselijke psychologie & psychotherapie
+ Invloed op opvoeding, onderwijs, orthopedagogische settings …
- Minder theoretisch, minder concreet, moeilijk om objectief
zien
COGNITIEVE PSYCHOLOGIE - PIAGET
Uitgangspunten
Focus op cognitie (=alles in hoofd gebeurt) & innerlijke
Cognitieve schema’s beïnvloeden infoverwerking
*=schema in hersenen, info opgeslaan zit
Inner speech stuurt / bepaalt gedrag veranderen adhv therapie
*=tgn onszelf zeggen
Latent leren = leren, nt zichtbaar in gedrag
Therapie
Cognitieve gedragstherapie - Beck
RE(B)T - Ellis
Schematherapie - Young
Disfunctionele gedachten & schema’s: invloed op ons gedrag &
leven, dus: moeten uitgedaagd w
Kritische punten
+ Veel nuttige toepassingen & veel invloed op therapie
