1 TOUR OF THE WORLD
1.1 DE PANDEMIE VAN 2020
Recessies vaak getriggerd door een ongelijke balans van de economie
Recessies veroorzaakt door pandemie zijn anders, ze zijn niet voortgebracht door
ongelijke balansen, maar eerder door een exogene en onverwachte schok
Drie ‘kanalen’ van de economie die effect ondervonden
- Productieketens werden verstoord
- Bedrijven/sectoren waar telewerk niet mogelijk was, gingen dicht minder
productie/arbeid
- Daling van inkomens leidde tot daling van de vraag (‘supply shock’ ‘demand
shock’)
Hoe oplossen? Hardere lockdown (voorrang gezondheid) of andere keuze
Lengte van de recessie tov de omvang
1.2 DE FINANCIËLE CRISIS
Van 2000 tot 2007 kende de wereldeconomie een periode van economische groei
MAAR! in 2007 stort de huizenmarkt in in de VS, huizenprijzen daalden lagere
consumptie
FED kon interest laten zakken om consumptie terug te laten stijgen, maar dit
gebeurde niet
Huizenmarktcrisis zorgde voor een grootschalige financiële crisis
Financiële crisis sterke economische recessie + aandelenprijzen kelderden
In 3de kwartaal van 2008 werd outputgroei in de VS negatief
Conclusie: Internationale handel + financiële verwevenheid crisis in VS raakte de hele
wereld
1.2.1 VERGELIJKING VAN DE 2 CRISISSEN
Oorsprong van de 2 crisissen is anders:
- COVID = virus
- Financiële crisis = huizenmarktcrisis
De schok bij de financiële crisis in de VS in 2008 was relatief beperkt (nl. instorting
huizenmarkt)
1
, Balansen van banken werden getroffen + daling aandelenkoersen met 4%
Balansen van de banken repareren duurde heel lang, wat in een lange recessie
uitmondde
De schok bij de COVID-pandemie was veel groter, nl. de daling van de output tot 0 door
lockdown
Balansen van financiële instellingen werden niet direct beïnvloedt
Gezondheid werd geprimeerd, daarna pas financiële ondersteuning
1.2.2 ENERGIECRISIS 2022-2023
Energiecrisis 2022-2023 heeft sterke parallellen met oliecrisis van de jaren ’70, nl. zeer
sterke toename van energieprijzen op KT (prijsstijging blijft wel beperkter)
Recessie bleef wel uit + begrotingstekort minder opgelopen
Hoe? Energie/BBP is nu lager dan in jaren 70 + snellere reactie monetair beleid
vandaag
1.2.3 INFLATIE
Inflatie is ook hoog tussen mid-2021 en mid-2023, waarom?
- Relance na pandemie (pent-up demand) + problemen aan aanbodzijde (vb. tekort
aan chips..)
- Toename energie- en voedselprijzen na oorlog Rusland v Oekraïne
- Graaiflatie/greedflation = bedrijven lieten prijzen niet zakken bij daling van
productiekosten
- Klassieke kanaal van loon-prijsspiraal
Pent-up demand: Opgestapelde vraag leidt tot veel uitgeven als dit weer mag prijzen
stijgen
Loon-prijsspiraal: Als prijzen stijgen, moeten lonen stijgen kosten stijgen voor bedrijven
opnieuw hogere prijzen…
1.3 DE VERENIGDE STATEN
Kenmerken VS:
- Amerikaanse economie is groot (output van 20,5 biljoen dollar)
- Levensstandaard in de VS is hoog (output per capita van 62.500 dollar)
Ook kijken we naar de: Outputgroei g(y) , Werkloosheidsgraad u, Inflatiegraad π
Als we deze 3 zaken analyseren voor de VS zien we dat de Amerikaanse economie bijna
volledig hersteld was van de effecten van de 2008-2009 crisis
MAAR! toch aandachtspunten, nl. de lage beleidsrente, lagere productiviteitsgroei
en een tekort op de handelsbalans (zie figuur die 29)
2
,1.3.1 LAGE BELEIDSRENTE
Na COVID daalde output in VS, FED speelt belangrijke rol om dit tegen te gaan
FED moet recessie bestrijden
FED kan interest aanpassen om zo consumptie aan te wakkeren
Probleem met aanpassen intrest = FED kan niet onder 0% gaan (‘zero lower bound’)
Als intrest onder 0% gaat, kiezen mensen om cash aan te houden ipv obligaties
aan te kopen
= LIQUIDITEITSVAL
Lage intrestvoeten zijn potentieel gevaarlijk
Beperken nl. de mogelijkheid van de FED om snel te reageren op negatieve
schokken
Kunnen aanleiding geven tot nemen van grote risico’s door investeerders die hun
opbrengst willen verhogen (lage intrest veel lenen kan potentieel gevaarlijk
zijn)
1.3.2 LAGE PRODUCTIVITEITSGROEI
Sinds 2010 vertraagt de productiviteitsgroei in de VS
Problematisch want vertragende productiviteitsgroei zorgt voor ongelijkheid
Daling productiviteitsgroei treft de levensstandaard van de armeren in de MIJ
onevenredig
1.3.3 NEGATIEVE HANDELSBALANS
import > export
1.4 DE EUROZONE
In tegenstelling tot de VS, heeft Europa wel nog nadelen overgehouden aan de financiële
crisis
- De hoge werkloosheidsgraad is nog steeds een gevolg van de financiële crisis
o Huizencrisis + hogere intrestvoet hogere werkloosheid
- In 2018-2019 was de outputgroei nog steeds lager dan het gemiddelde voor de
crisis
- Groot verschil in niveaus van werkloosheidsgraad
o Minimum Spaanse werkloosheidsgraad (8%) > dubbele van die in de VS
3
, Hoe kan dit? Economen denken door arbeidsmarktrigiditeiten (bv. te hoge
werknemersbescherming)
Bv. te hoge werkloosheidsuitkering + duur om iemand te ontslaan
Voorstanders van de euro
- Economische voordelen door wegvallen wisselkoersrisico’s
- Bijdrage tot aanzien van Europa als een belangrijke economische wereldspeler
Tegenstanders van de euro
- Nadelen van gemeenschappelijk monetair beleid voor grote diversiteit aan
eurolanden
o Wat als 1 land booming is en het andere niet? zelfde intrest gebruiken?
- Wisselkoers kan niet gebruikt worden als aanpassingsinstrument (want allemaal
zelfde munt)
MAAR! Tegenstanders kregen ongelijk doordat bijvoorbeeld Griekenland en Portugal
geholpen werden door de EU, anders zou een onafhankelijke munt eventueel
gedeprecieerd zijn
Toch concluderen sommige economisten om uit de EU te stappen (Bv. Brexit)
Andere initiatieven van de ECB om de eurozone te stimuleren
- Helpen om de economische schokken van crisissen te absorberen
- Financiële stabiliteit behouden door internationale samenwerking
- Pandemic Emergency Purchase Programme (PEPP)
- De Europese Green Deal
1.5 CHINA
Kenmerken China:
- Bevolking is 4x zo groot als VS
- Output China = 13,5 biljoen dollar, 60% van die van de VS
- Output per persoon is ongeveer 15% van die van de VS
- Zeer sterk groeiende economie (inhaalbeweging)
4
1.1 DE PANDEMIE VAN 2020
Recessies vaak getriggerd door een ongelijke balans van de economie
Recessies veroorzaakt door pandemie zijn anders, ze zijn niet voortgebracht door
ongelijke balansen, maar eerder door een exogene en onverwachte schok
Drie ‘kanalen’ van de economie die effect ondervonden
- Productieketens werden verstoord
- Bedrijven/sectoren waar telewerk niet mogelijk was, gingen dicht minder
productie/arbeid
- Daling van inkomens leidde tot daling van de vraag (‘supply shock’ ‘demand
shock’)
Hoe oplossen? Hardere lockdown (voorrang gezondheid) of andere keuze
Lengte van de recessie tov de omvang
1.2 DE FINANCIËLE CRISIS
Van 2000 tot 2007 kende de wereldeconomie een periode van economische groei
MAAR! in 2007 stort de huizenmarkt in in de VS, huizenprijzen daalden lagere
consumptie
FED kon interest laten zakken om consumptie terug te laten stijgen, maar dit
gebeurde niet
Huizenmarktcrisis zorgde voor een grootschalige financiële crisis
Financiële crisis sterke economische recessie + aandelenprijzen kelderden
In 3de kwartaal van 2008 werd outputgroei in de VS negatief
Conclusie: Internationale handel + financiële verwevenheid crisis in VS raakte de hele
wereld
1.2.1 VERGELIJKING VAN DE 2 CRISISSEN
Oorsprong van de 2 crisissen is anders:
- COVID = virus
- Financiële crisis = huizenmarktcrisis
De schok bij de financiële crisis in de VS in 2008 was relatief beperkt (nl. instorting
huizenmarkt)
1
, Balansen van banken werden getroffen + daling aandelenkoersen met 4%
Balansen van de banken repareren duurde heel lang, wat in een lange recessie
uitmondde
De schok bij de COVID-pandemie was veel groter, nl. de daling van de output tot 0 door
lockdown
Balansen van financiële instellingen werden niet direct beïnvloedt
Gezondheid werd geprimeerd, daarna pas financiële ondersteuning
1.2.2 ENERGIECRISIS 2022-2023
Energiecrisis 2022-2023 heeft sterke parallellen met oliecrisis van de jaren ’70, nl. zeer
sterke toename van energieprijzen op KT (prijsstijging blijft wel beperkter)
Recessie bleef wel uit + begrotingstekort minder opgelopen
Hoe? Energie/BBP is nu lager dan in jaren 70 + snellere reactie monetair beleid
vandaag
1.2.3 INFLATIE
Inflatie is ook hoog tussen mid-2021 en mid-2023, waarom?
- Relance na pandemie (pent-up demand) + problemen aan aanbodzijde (vb. tekort
aan chips..)
- Toename energie- en voedselprijzen na oorlog Rusland v Oekraïne
- Graaiflatie/greedflation = bedrijven lieten prijzen niet zakken bij daling van
productiekosten
- Klassieke kanaal van loon-prijsspiraal
Pent-up demand: Opgestapelde vraag leidt tot veel uitgeven als dit weer mag prijzen
stijgen
Loon-prijsspiraal: Als prijzen stijgen, moeten lonen stijgen kosten stijgen voor bedrijven
opnieuw hogere prijzen…
1.3 DE VERENIGDE STATEN
Kenmerken VS:
- Amerikaanse economie is groot (output van 20,5 biljoen dollar)
- Levensstandaard in de VS is hoog (output per capita van 62.500 dollar)
Ook kijken we naar de: Outputgroei g(y) , Werkloosheidsgraad u, Inflatiegraad π
Als we deze 3 zaken analyseren voor de VS zien we dat de Amerikaanse economie bijna
volledig hersteld was van de effecten van de 2008-2009 crisis
MAAR! toch aandachtspunten, nl. de lage beleidsrente, lagere productiviteitsgroei
en een tekort op de handelsbalans (zie figuur die 29)
2
,1.3.1 LAGE BELEIDSRENTE
Na COVID daalde output in VS, FED speelt belangrijke rol om dit tegen te gaan
FED moet recessie bestrijden
FED kan interest aanpassen om zo consumptie aan te wakkeren
Probleem met aanpassen intrest = FED kan niet onder 0% gaan (‘zero lower bound’)
Als intrest onder 0% gaat, kiezen mensen om cash aan te houden ipv obligaties
aan te kopen
= LIQUIDITEITSVAL
Lage intrestvoeten zijn potentieel gevaarlijk
Beperken nl. de mogelijkheid van de FED om snel te reageren op negatieve
schokken
Kunnen aanleiding geven tot nemen van grote risico’s door investeerders die hun
opbrengst willen verhogen (lage intrest veel lenen kan potentieel gevaarlijk
zijn)
1.3.2 LAGE PRODUCTIVITEITSGROEI
Sinds 2010 vertraagt de productiviteitsgroei in de VS
Problematisch want vertragende productiviteitsgroei zorgt voor ongelijkheid
Daling productiviteitsgroei treft de levensstandaard van de armeren in de MIJ
onevenredig
1.3.3 NEGATIEVE HANDELSBALANS
import > export
1.4 DE EUROZONE
In tegenstelling tot de VS, heeft Europa wel nog nadelen overgehouden aan de financiële
crisis
- De hoge werkloosheidsgraad is nog steeds een gevolg van de financiële crisis
o Huizencrisis + hogere intrestvoet hogere werkloosheid
- In 2018-2019 was de outputgroei nog steeds lager dan het gemiddelde voor de
crisis
- Groot verschil in niveaus van werkloosheidsgraad
o Minimum Spaanse werkloosheidsgraad (8%) > dubbele van die in de VS
3
, Hoe kan dit? Economen denken door arbeidsmarktrigiditeiten (bv. te hoge
werknemersbescherming)
Bv. te hoge werkloosheidsuitkering + duur om iemand te ontslaan
Voorstanders van de euro
- Economische voordelen door wegvallen wisselkoersrisico’s
- Bijdrage tot aanzien van Europa als een belangrijke economische wereldspeler
Tegenstanders van de euro
- Nadelen van gemeenschappelijk monetair beleid voor grote diversiteit aan
eurolanden
o Wat als 1 land booming is en het andere niet? zelfde intrest gebruiken?
- Wisselkoers kan niet gebruikt worden als aanpassingsinstrument (want allemaal
zelfde munt)
MAAR! Tegenstanders kregen ongelijk doordat bijvoorbeeld Griekenland en Portugal
geholpen werden door de EU, anders zou een onafhankelijke munt eventueel
gedeprecieerd zijn
Toch concluderen sommige economisten om uit de EU te stappen (Bv. Brexit)
Andere initiatieven van de ECB om de eurozone te stimuleren
- Helpen om de economische schokken van crisissen te absorberen
- Financiële stabiliteit behouden door internationale samenwerking
- Pandemic Emergency Purchase Programme (PEPP)
- De Europese Green Deal
1.5 CHINA
Kenmerken China:
- Bevolking is 4x zo groot als VS
- Output China = 13,5 biljoen dollar, 60% van die van de VS
- Output per persoon is ongeveer 15% van die van de VS
- Zeer sterk groeiende economie (inhaalbeweging)
4
