Samenvatting Duurzaamheid & Gezondheidszorg | Gezondheid en Maatschappij I | UGent | 2025/26

SAMENVATTING - DUURZAAMHEID EN GEZONDHEIDSZORG

Inhoudsopgave
Inleiding planetaire gezondheid...................................................................3
Natuurlijke systemen zijn verstoord..........................................................3
Ongelijke verdeling oorzaak en gevolgen.................................................3
The health of the planet as a system........................................................3
9 Planetaire grenzen (Rockström-model & donut-model).........................4
Situatie voor België......................................................................................5
Belangrijkste stressoren in België.............................................................5
Studie over hitte-eiland effect in Gent (2012)..........................................5
Impact klimaat op gezondheid.....................................................................6
Link klimaat en gezondheid in Nederland.................................................6
Luchtvervuiling en gezondheid....................................................................6
Luc & Luchtvervuiling (relatie met grenzen v/d aarde).............................6
Zowel natuurlijke en menselijke bronnen van luchtvervuiling..................6
Proces van luchtvervuiling........................................................................7
Luchtvervuiling: fijn stof...........................................................................7
Pathofysiologie van door luchtvervuiling veroorzaakte ziekten................8
Ziektelast door luchtverontreiniging in Nederland....................................8
Verlagen Concentratie vervuiling naar WHO-richtlijnen of lagere
gemiddelden hebben effect......................................................................8
Hitte en gezondheid – wat doet hitte met het lichaam?...............................9
Regeling kerntemperatuur........................................................................9
Gevolgen indien temp boven 36° C (koelingsmechanisme lichaam werkt
niet)..........................................................................................................9
Tips voor verkoeling & voor wnr warm...................................................10
Wateroverlast en gezondheid....................................................................10
Impact wateroverlast op gezondheid......................................................10
Impact van overstromingen in 2021 op mentaal welzijn van de getroffen
burgers....................................................................................................11
Duurzame voedselketen en gezondheid....................................................11
Luc & voeding (relatie met grenzen v/d aarde)......................................11
Van vlees naar duurzame maaltijd.........................................................11

1

,Klimaatgevoelige aandoeningen................................................................12
Luc & klimaatgevoelige aandoeningen (relatie met grenzen v/d aarde) 12
Lyme disease..........................................................................................12
Exotische steekmuggen..........................................................................12
Link virusverspreiding en luchtvochtigheid/droogte...............................12
Klimaatverandering en langer pollenseizoen..........................................13
Duurzame gezondheidszorg.......................................................................13
Luc in het ziekenhuis (relatie met grenzen v/d aarde)............................13
Uitstoot verdeeld over 3 scopes.............................................................13
Uitstoot gezondheidszorg België.............................................................14
Zesde gezondheidsdoelstelling = duurzame en klimaatbestendige
gezondheidszorg.....................................................................................14
Dubbele verantwoordelijkheid gezondheidszorg....................................15
4 principes duurzame gezondheidszorg.................................................15




2

, INLEIDING PLANETAIRE GEZONDHEID

NATUURLIJKE SYSTEMEN ZIJN VERSTOORD

Positieve evolutie voor de maatschappij, maar de natuurlijke systemen
worden verstoord (door menselijke impact):

 Verschuivingen in biodiversiteit
 Veranderde biogeochemische stromen
 Veranderend landgebruik en landbedekking
 Verstedelijking
 Wereldwijde vervuiling
 Klimaatverandering
 Uitputting van natuurlijke hulpbronnen
 Veranderende voedselsystemen

 Dit tijdsperk w in de geologie het Antropoceen genoemd =
periode waarin
mensen de belangrijkste geologische kracht op aarde zijn geworden

ONGELIJKE VERDELING OORZAAK EN GEVOLGEN

Zowel de uitstoot van CO2 als de gevolgen van CO2 zijn ongelijk verdeeld:
- de rijkste 10% (v/d wereldbevolking) zijn verantw voor 49% van de
uitstoot door leefwijze
- de armste 50% zijn verantw voor 10% van de uitstoot door leefwijze
(maar dragen vaak wel meer de gevolgen)

 Meervoudige sociale ongelijkheden in gezondheid, inkomen,
vermogen, politieke macht, gender, leeftijd, etniciteit, …
 Ongelijk aandeel in ecologische problemen
 Ongelijke verdeling van de gevolgen van ecologische problemen
 Ongelijke herkenning en deelname in beleid- en kennisontwikkeling
rond ecologische thema’s
 Ongelijke verdeling van kosten en voordelen in transitiebeleid

THE HEALTH OF THE PLANET AS A SYSTEM

Planetaire gezondheid erkent de gezondheid van de planeet als een
systeem (ERIC MARTY, Forbes 2021)

Planetary health = planetaire gezondheid = de gezondheid van
menselijke beschavingen en v/d natuurlijke systemen waarvan ze
afhankelijk zijn




3