Samenvatting Geschiedenis van het publiekrecht | KU Leuven | 2026/27

GESCHIEDENIS VAN HET
PUBLIEKRECHT
INLEIDING

Westerse constitutionele model= vast menu (de onderdelen kunnen niet zonder
elkaar)

- Vrije markt economie
- Democratie
- Mensenrechten
- Rechtstaat
o Overheid onder controle houden

Francis Fukuyama:

Koude oorlog gedaan  communisten verliezen  liberale democratie wint  einde v/d
ideologische strijd = einde v/d geschiedenis

- Hij bedoeld niet dat er geen historische gebeurtenissen meer zouden zijn MAAR
dat de ideologische ontwikkeling v/d mensheid haar eindpunt zou hebben bereikt

 dat idee is te optimistisch  overhaaste triomf

- Na de Koude Oorlog verdwenen de problemen niet maar er kwamen nieuwe bij:
o Crisis v/h Westen
o Opmars autocratiëen + samenwerking tussen staten (vanaf 2005)

 Één persoon of een kleine groep heeft alle macht
 Vb.: Rusland en Indië sluiten zich aan elkaar
o Verzwakking westerse democratie + verdeling v/h westen
 Door Trump grootste alliantie in de werled & v/d geschiedenis
opgeblaze
o Landen waar de westerse democratie is ontstaan staat deze onder
druk
 Meer en meer mensen stemmen op extrema partijen die systeem
willen omverwerpen

Vb.: China & het plein van de Hemelse Vrede 1989

- “studentenprotest” voor een democratie  10 000de doden  zolang leger bereid
is om eigen volk te doden = geen opmars mogelijk

In 2026 geloofd niemand meer dat het Europees/ Westerse democratisch model zich gaat
verspreiden over heel de wereld: het optimisme van de jaren 90 zou moeten
vervangen worden door het pessimisme v/d jaren 2020

- Niet DE crisis v/d democratische rechtstaat maar EEN crisis  om de 30-40 jaar is
er een crisis maar deze crisis is wel geen kleine: een groeicrisis uiteindelijk

, - Ons systeem is niet meer aangepast aan de noden  aanpassing v/d
democratische rechtstaat


Recht: altijd politieke, sociale economische reden waarom het recht is wat het is

- Recht is geen doel opzichzelf rechtvaardigheid is
- Recht is een middel
- Rechtsregels ontstaan uit eigenbelang of uit maatschappelijkbelang= vaak in een
democratie

 onze samenleving te ordenen op een bij voorkeur geweldloze, vreedzame,
voorspelbare manier

 recht is een middel om dispute te beslechten

 recht= instrument om beleid te voeren, maatschappij op elk vlak organiseren

II. DE DUITSE EENMAKING EN DE WETSERSE OVERWINNING IN DE
KOUDE OORLOG

1989: val Berlijnse muur= symbool einde koude oorlog & ineenstorting v/h
communisme

- i/d communistische deelstaten valt het communisme en zoals Fukoyama had
voorspelt is er een grote opkomst v/d Westerse democratie

1990: eenmaking Duitsland

- duitsland= grootste economie van Europa

grootste vraag na WOII:


Wat met duitsland? = Wat met Europa?

Wie krijgt duitsland / wie krijgt europa

De winnaars van WOII (GB, VS en SU) waren van plan om hun bondgenootschap in stand
te houden:

- 1947 valt bondgenootschap uiteen & start koude oorlog
- Grote reden hiervan is de omvermoge om een akkoord te bereiken over Duitsland
o “Ment gunt de andere niet”

Tijdelijke oplossing:1949

- BRD: bondrepubliek Duitsland
o Westerse publiek
- DDR: democratische republiek
o SU

1952: West-Duitsland sluit een verdrag met de 3 westerse bezettingsmogenheden  als
de kans ooit komt gaan ze west-duitsland steunen voor een duitse eenmaking

Na de val v/d berlijnse muur komt de vraag opnieuw: Wordt duitsland één?