Het effect van geur en menselijkheid van een robot op vertrouwen
Naam: Emma Clijsters
Studentnummer: 852840222
AI-statement: Voor deze opdracht heb ik AI gebruikt, namelijk ChatGPT, om mij te helpen
met het herschrijven van mijn discussie en abstract.
Cursus: Onderzoekspracticum Experimenteel Onderzoek (PB0422)
Examinatoren: dr. Ron Pat-El, dr. Natascha de Hoog en Xynthia Kavelaars
Inleverdatum: 3 mei 2026
, Samenvatting
Dit onderzoek had als doel om te onderzoeken in hoeverre geur (hexanal vs. geen geur) en de
uiterlijke presentatie van een interactiepartner (foto, robot en avatar) het vertrouwen van
volwassenen beïnvloeden in een zorgcontext. Daarnaast werd onderzocht of het effect van geur
afhankelijk is van de uiterlijke presentatie. Er werd een factoriële ANCOVA uitgevoerd met leeftijd als
covariaat.
De resultaten toonden geen significant hoofdeffect van geur op vertrouwen. Wel werd een
significant effect gevonden van uiterlijke presentatie, waarbij deelnemers meer vertrouwen
rapporteerden in een menselijke representatie (foto) dan in een robot of avatar. Daarnaast werd een
significant interactie-effect gevonden tussen geur en uiterlijke presentatie, wat suggereert dat het
effect van geur afhankelijk is van de visuele context.
Deze bevindingen wijzen erop dat geur op zichzelf geen directe invloed heeft op vertrouwen, maar
wel een rol speelt in combinatie met andere sociale signalen. Met name wanneer de
interactiepartner als menselijk wordt waargenomen, lijkt geur het vertrouwen te versterken. Dit
onderzoek benadrukt het belang van combinatie van zintuigelijke prikkels voor het begrijpen van
vertrouwen binnen mens-robot interacties en biedt aanknopingspunten voor toekomstig onderzoek
en toepassingen in de zorg.
, Het effect van geur en menselijkheid van een robot op vertrouwen
Robots worden steeds vaker ingezet in de zorg, waar vertrouwen essentieel is voor succesvolle
interacties. In een verpleeghuis kunnen zorgrobots bijvoorbeeld helpen bij het herinneren aan
medicatie-inname, het demonstreren van oefeningen of het bieden van gezelschap, zoals door een
spel te spelen of een kort gesprek te voeren. Voor patiënten kan het echter moeilijk zijn om zich
comfortabel te voelen bij een robot in plaats van een menselijke zorgverlener. Een veelbelovende
aanpak om dit te verbeteren is het gebruik van geur, die de robot menselijker en betrouwbaarder kan
laten overkomen (Fraune et al., 2022).
Geuren kunnen vertrouwen beïnvloeden, zoals blijkt uit onderzoek naar lavendel. Sellaro et al.
(2015) vonden dat deelnemers die de geur van lavendel roken meer geld toevertrouwden aan een
fictieve partner dan deelnemers die pepermunt roken of geen geur waarnamen. Het effect lijkt toe te
schrijven aan hexanal, een geurcomponent die voorkomt in lavendel en menselijke lichaamsgeur. Van
Nieuwenburg et al. (2019) lieten zien dat mensen meer vertrouwen toonden in fictieve medespelers
wanneer ze hexanal (een soort grasachtige geur) roken, vergeleken met andere geuren.
Hoewel hexanal effectief lijkt in het vergroten van vertrouwen tijdens menselijke interacties,
is het effect op interacties met robots minder duidelijk. Croijmans et al. (2023) rapporteerden dat
hexanal geen effect had op vertrouwen in robots, terwijl Fraune et al. (2022) vonden dat lavendel het
vertrouwen in robots juist wel vergrootte.
Eerder onderzoek naar vertrouwen in robots laat zien dat respondenten het advies van een
robot en dat van een mens ongeveer even vaak opvolgden (Pan & Steed, 2016). In dat onderzoek
konden deelnemers hulp vragen aan een mens, een avatar (een digitale representatie van een mens)
of een robot. De avatar werd het minst vertrouwd, mogelijk vanwege de beperkte gelijkenis met een
echt mens. Robots werden daarentegen als betrouwbaar gezien, waarschijnlijk vanwege hun
waargenomen intelligentie. Dit roept de vraag op in hoeverre de menselijke gelijkenis van een robot
bijdraagt aan vertrouwen, specifiek in een zorgcontext.
In het huidige experiment worden de studies van Pan en Steed (2016), Croijmans et al. (2023)
en Fraune et al. (2022) gecombineerd. Het onderzoek richt zich op de invloed van menselijke gelijkenis
en geur op het beleefde vertrouwen in zorginteracties. Er wordt gekeken of de aanwezigheid van
hexanal het vertrouwen vergroot ten opzichte van geen geur, en in hoeverre dit effect verschilt
afhankelijk van het uiterlijk van de virtuele interactiepartner: mens, avatar, of robot.
Naam: Emma Clijsters
Studentnummer: 852840222
AI-statement: Voor deze opdracht heb ik AI gebruikt, namelijk ChatGPT, om mij te helpen
met het herschrijven van mijn discussie en abstract.
Cursus: Onderzoekspracticum Experimenteel Onderzoek (PB0422)
Examinatoren: dr. Ron Pat-El, dr. Natascha de Hoog en Xynthia Kavelaars
Inleverdatum: 3 mei 2026
, Samenvatting
Dit onderzoek had als doel om te onderzoeken in hoeverre geur (hexanal vs. geen geur) en de
uiterlijke presentatie van een interactiepartner (foto, robot en avatar) het vertrouwen van
volwassenen beïnvloeden in een zorgcontext. Daarnaast werd onderzocht of het effect van geur
afhankelijk is van de uiterlijke presentatie. Er werd een factoriële ANCOVA uitgevoerd met leeftijd als
covariaat.
De resultaten toonden geen significant hoofdeffect van geur op vertrouwen. Wel werd een
significant effect gevonden van uiterlijke presentatie, waarbij deelnemers meer vertrouwen
rapporteerden in een menselijke representatie (foto) dan in een robot of avatar. Daarnaast werd een
significant interactie-effect gevonden tussen geur en uiterlijke presentatie, wat suggereert dat het
effect van geur afhankelijk is van de visuele context.
Deze bevindingen wijzen erop dat geur op zichzelf geen directe invloed heeft op vertrouwen, maar
wel een rol speelt in combinatie met andere sociale signalen. Met name wanneer de
interactiepartner als menselijk wordt waargenomen, lijkt geur het vertrouwen te versterken. Dit
onderzoek benadrukt het belang van combinatie van zintuigelijke prikkels voor het begrijpen van
vertrouwen binnen mens-robot interacties en biedt aanknopingspunten voor toekomstig onderzoek
en toepassingen in de zorg.
, Het effect van geur en menselijkheid van een robot op vertrouwen
Robots worden steeds vaker ingezet in de zorg, waar vertrouwen essentieel is voor succesvolle
interacties. In een verpleeghuis kunnen zorgrobots bijvoorbeeld helpen bij het herinneren aan
medicatie-inname, het demonstreren van oefeningen of het bieden van gezelschap, zoals door een
spel te spelen of een kort gesprek te voeren. Voor patiënten kan het echter moeilijk zijn om zich
comfortabel te voelen bij een robot in plaats van een menselijke zorgverlener. Een veelbelovende
aanpak om dit te verbeteren is het gebruik van geur, die de robot menselijker en betrouwbaarder kan
laten overkomen (Fraune et al., 2022).
Geuren kunnen vertrouwen beïnvloeden, zoals blijkt uit onderzoek naar lavendel. Sellaro et al.
(2015) vonden dat deelnemers die de geur van lavendel roken meer geld toevertrouwden aan een
fictieve partner dan deelnemers die pepermunt roken of geen geur waarnamen. Het effect lijkt toe te
schrijven aan hexanal, een geurcomponent die voorkomt in lavendel en menselijke lichaamsgeur. Van
Nieuwenburg et al. (2019) lieten zien dat mensen meer vertrouwen toonden in fictieve medespelers
wanneer ze hexanal (een soort grasachtige geur) roken, vergeleken met andere geuren.
Hoewel hexanal effectief lijkt in het vergroten van vertrouwen tijdens menselijke interacties,
is het effect op interacties met robots minder duidelijk. Croijmans et al. (2023) rapporteerden dat
hexanal geen effect had op vertrouwen in robots, terwijl Fraune et al. (2022) vonden dat lavendel het
vertrouwen in robots juist wel vergrootte.
Eerder onderzoek naar vertrouwen in robots laat zien dat respondenten het advies van een
robot en dat van een mens ongeveer even vaak opvolgden (Pan & Steed, 2016). In dat onderzoek
konden deelnemers hulp vragen aan een mens, een avatar (een digitale representatie van een mens)
of een robot. De avatar werd het minst vertrouwd, mogelijk vanwege de beperkte gelijkenis met een
echt mens. Robots werden daarentegen als betrouwbaar gezien, waarschijnlijk vanwege hun
waargenomen intelligentie. Dit roept de vraag op in hoeverre de menselijke gelijkenis van een robot
bijdraagt aan vertrouwen, specifiek in een zorgcontext.
In het huidige experiment worden de studies van Pan en Steed (2016), Croijmans et al. (2023)
en Fraune et al. (2022) gecombineerd. Het onderzoek richt zich op de invloed van menselijke gelijkenis
en geur op het beleefde vertrouwen in zorginteracties. Er wordt gekeken of de aanwezigheid van
hexanal het vertrouwen vergroot ten opzichte van geen geur, en in hoeverre dit effect verschilt
afhankelijk van het uiterlijk van de virtuele interactiepartner: mens, avatar, of robot.
