Examen Arbeidsrecht Samenvatting | Universiteit Gent

Examen arbeidsrecht
Titel 1 : algemeen
Les 1
 Sociaal recht heeft twee onderdelen : arbeidsrecht en sociale zekerheidsrecht
o Arbeidsrecht = verhouding tss WG en WN en de arbeid die daarin w verricht
en hoe dat geregeld w
 Hebben een model uitgebouwd in de 20ste eeuw waar collectieve onderhandelingen
cruciaal w  veel onderhandelingen tss vakbonden en WG
 Arbeidsrelaties zijn individueler geworden  we kunnen vanuit thuis werken  is
nog sneller gegroeid door corona
o We hebben nu veel meer individuele arbeidsrelaties terwijl vakbonden op het
collectieve gericht zijn  daarom w gezegd dat vakbonden niet mee zijn met
hun tijdsgeest
o Doordat de mensen alleen gaan werken, w de grens tss WN zijn en zelfstandig
zijn vaak heel klein
o Plaatsonafhankelijk werken : je mag werken waar je wilt
o Die collectiviteit (iedereen kwam nr het werk) ligt onder druk
o Je kan ook veel te lang werken  men zegt ‘maakt niet uit wnr of waar je
werkt, zolang je werk maar gdn is’  als je dan een opdracht krijgt dat veel
langer dan 8u duurt, werk je langer dan dat je zou moeten
o  daarom is arbeidsrecht in de 21ste eeuw interessant want er zijn veel vragen
over de regeling vh thuiswerken
 Voorbeeld 1 : dagen
o Art. 70 wet 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten : “De bediende
[...] behoudt het recht op zijn loon gedurende de eerste dertig dagen van
arbeidsongeschiktheid wegens ziekte of ongeval”.
o Art. 35, derde lid, wet 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten:
“Ontslag om een dringende reden mag niet meer [...] worden gegeven,
wanneer het feit ter rechtvaardiging ervan sedert ten minste drie werkdagen
bekend is aan de partij die zich hierop beroept”.
o Wat is een werkdag? :
 Sinds 1 januari 2023 : artikel 1.7. § 3 Boek 1 “Algemene Bepalingen”
 Maar zaterdag blijft werkdag in sociaal recht : artikel 20 § 1 Arbeidswet
& Wet 26 december 2022
 Zaterdag is een werkdag!  enkel zondag is geen werkdag
 Dus 30 werkdagen omvat maar 6 dagen in de week
 Voorbeeld 2 : ploegenarbeid
o Art. 17 Arbeidswet 16 maart 1971 : “De werknemers die arbeid verrichten in
opeenvolgende ploegen kunnen op zondag worden tewerkgesteld op
voorwaarde dat hun arbeid een keer per week wordt onderbroken gedurende

, een periode van vierentwintig opeenvolgende uren waarvan er ten minste
achttien op de zondag vallen.”
o Ploegenarbeid : werken de nacht (van 22u tot 6u), de vroege (van 6u tot 14u)
of de late (14u tot 22u)  werken in opeenvolgende ploegen
 Betekent vaak dat je werkt in een werk dat niet stil gelegd kan w
 Bv. werken aan de haven, kerncentrale
 Iedereen heeft recht op een rustdag  ze moeten 1 keer een volledige
dag niet werken
 Ze kunnen op zondag werken maar ze moeten wel 24u rust hebben
waarvan tenminste 18u op die zondag moet vallen  betekent dat ze
kunnen tewerkgesteld w tot 6u ’s ochtends op die zondag of dat ze
beginnen om 22u op die zondag
 Van 6u tot 14u mogen ze niet werken op zondag want dan
heeft men maar 16u rust  men moet dus op zondag die
groepen anders indelen om aan die 18u rust te komen
 Dus degene die van 6u tot 14u en van 14u tot 22u werken,
moeten andere shifts draaien
 Hier w wel vaak van afgeweken
 Voorbeeld 3 : semantiek
o “De werknemers, die zich niet inspannen, zullen worden ontslagen.”
o “De werknemers die zich niet inspannen, zullen worden ontslagen”.
o  in geval 1 worden alle WN ontslagen



Les 2

Ontstaan en finaliteit van het arbeidsrecht
Historische inleiding
 Arbeidsrecht is een jonge rechtstak
o Er was vroeger geen arbeidsrecht omdat er slaven waren
 Franse Revolutie : introductie van vrijheid van nijverheid
 Decreet d’Allarde van 2 maart 1791
 Absolute vrijheid : vrijheid om arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden te bepalen
o Beslis zelf hoeveel je betaald, beslis zelf hvl mensen je tewerk stelt
 Negentiende eeuw : misbruik van de vrijheid van nijverheid
o Als je de volledige vrijheid geeft om de arbeidsvw te ontwikkelen, dan krijg je
misbruik bv. Daens : mensen moesten 12 tot 14u per dag werken, 7/7 met
inbegrip v vrouwen en kinderen, men besliste zelf hvl men je betaalde
 Gelijkheid verdwijnt snel op achtergrond
 Gentse katoenindustrie : werkdagen van 12 tot 14 uur
 Kinderarbeid
 Juridische patstelling (stilstand) :
o Artikel 415 Sw tot 1866 (coalitieverbod) :

,  Heeft coalitieverbod opzij gezet omdat men zag dat mensen begonnen
te protesteren
 Verbod afgeschaft  vanaf dan mocht je je verenigen
o Artikel 310 Sw (stakingspostenverbod vanaf 1866 tot 1921) :
 Je mocht posten zetten maar je mocht eigenlijk nog niet staken
o Verbod druk op werkwilligen (vanaf 1892) :
 Mensen waren aan het betogen tgn de arbeidsomstandigheden  er
werd op betogers geschoten waardoor verschillende doden gevallen
zijn
o Werkboekje :
 Hvl uren werk je en hvl w je daarvoor betaald
 Maar als er een geschil was over de uitbetaling vh loon dan werd de
WG op zijn woord geloofd  werkboekje had geen bewijswaarde
o 1781 BW (WG op woord geloofd over loon)
 De dag dat mensen niets te verliezen hebben, komen ze met opstand
 Feitelijke elementen :
o 1860 : eerste vakorganisaties
o 1885 : BWP (Belgische Werkliedenpartij)
o 1886 : sociale onlusten
o KB 15 april 1886 : Commissie voor Nijverheidsarbeid
 Einde negentiende eeuw en begin twintigste eeuw eerste sociale wetten :
o 1887 : verbod op truck systeem (lonen in goederen uitbetaald)
o 1889 : verbod op vrouwen- en kinderarbeid
 Veel kinderen zijn gestorven in de fabrieken  vanaf 1889 verbod
vrouw en kinder arbeid
o 1896 : werkplaatsreglement
 Proberen zorgen dat mensen in zo min mogelijk slechte
omstandigheden kunnen werken
o 1900 : wet op arbeidscontract
 Moet vooraf afspraken maken over hvl je mensen gaat betalen en wat
hun taak is
o 1905 : wet op zondagsrust
 Men moest niet meer 7/7 werken
 Veel sportclubs in helft vd 20ste eeuw opgericht hierdoor
 Na WOI AES en wet 1921 vrijheid van vereniging
o Echte vrijheid v vereniging  je mag echt vakbonden gaan oprichten
 21 eeuw : flexibilisering van arbeid + waken over effectieve sociale bescherming
ste

(discussie)
o Flexibilsering vd arbeid = dat je niet meer begint in begin v jouw carrière in
een bepaalde fabriek tot het einde v jouw carrière  je gaat verschillende
jobs doen in de loop v jouw carrière

, o Collectief overleg w moeilijker want de groep w niet meer zo homogeen 
betekend dat men de effectieve sociale bescherming nu trg nr politiek niveau
gaat trekken ipv sociale partners



Structuur en coherentie van het arbeidsrecht
Deelgebieden van het arbeidsrecht
 Grotendeels zes deelgebieden :
o Arbeidsbeschermingsrecht
o Arbeidsovereenkomstenrecht
o Loonregulering en loonbescherming :
 Dit is cruciaal  moet ervan kunnen leven
 Arbeid doe je omdat je ervoor betaald w
o Collectief arbeidsrecht :
 WG- en WN-organisaties, en vakbonden
o Arbeidsmarktrecht :
 Arbeidsmarkt is het feit dat je probeert om vacatures en werklozen
met elkaar in overeenstemming te lozen  mensen leiden nr
vacatures waardoor werkloosheid vermindert
o Sociaal handhavingsrecht :
 Met regels zonder controle ben je niets want dan leven de mensen het
niet na
 Opvolgen en eventueel sanctioneren



Codificatie van het arbeidsrecht
 Heterogeniteit belemmert dit net als maatschappelijke realiteit
 (Beperkte) codificaties :
o Codex Welzijn op het werk
o Sociaal strafwetboek
o Wet 5 december 1968 (cao-wet)
o Arbeidsovereenkomstenwet van 3 juli 1978 :
 Heeft alle mogelijke arbeidsovereenkomsten proberen te integreren
maar is niet volledig gelukt want nog altijd aparte regelingen over
bepaalde overeenkomsten
o Commissie ter voorbereiding van dit thema