Menswaardig werken
CAO en hiërarchie
Hoofdstuk 1: • Individuele en collecFeve betrekkingen
tussen WG en WN in ondernemingen of in
De collectieve een bedrijfstak
= NormaFeve bepalingen
arbeidsovereenkomst (CAO) à men schrij> bepaalde dingen voor, voor de WNs
in de sector, maar de WN hebben hier niks over te
zeggen
Definitie CAO • De rechten en plichten van de
contracterende parFjen
Art. 5 van de cao-wet: = Obligatoire bepalingen
à ze komen zaken overeen voor elkaar, dus tussen
“De collec(eve arbeidsovereenkomst is een akkoord dat
WG en vakbond
gesloten wordt tussen één of meer
werknemersorganisa(es en één of meer
werkgeversorganisa(es of één of meer werkgevers en
waarbij individuele en collec(eve betrekkingen tussen
werkgevers en werknemers in ondernemingen of in een
Niveaus waarop een cao kan
bedrijfstak worden vastgesteld en de rechten en
verplich(ngen van de contracterende par(jen worden afgesloten worden
geregeld.”
1. Op het niveau van de onderneming
= Ondernemings-cao
• Een CAO is een akkoord: het is dus een 2. Op het niveau van een sector (bedrijfstak)
product van het sociaal overleg tussen = Sectorale cao
WG(O) en WN(O) 3. Op het naFonaal niveau
De overheid komt niet tussen in de tot = Intersectorale cao
standkoming ervan
• Wie zijn de parFjen bij een CAO? Ondernemings-cao
1 of meer representaFeve WNO (bv
vakbond) en 1 of meer representaFeve • CAO op laagste niveau
WGO of 1 of meer WG • Wordt geloten tussen 1 of meer
represtaFeve WNO en 1 of meer WG(O)
WerknemersorganisaFes: • Geldt dan voor alle WNs van de WG die
o Een cao kan dus nooit afgesloten gebonden is door de cao, voor zover ze
worden door individuele WNs of door gevat worden door bepalingen van de cao
werknemerscollecFeven, dus ook niet
• Ook WNs die geen lid zijn op de ganse
door de vakbondsafvaardiging
onderneming, 1 of meerdere vesFgingen
o Alleen de als representaFef erkende
of alleen op een bepaalde categorie van
WG- en WNO komen als
WNs
contactparFjen in aanmerking. Door
hun representaFviteit worden deze
!!! Kan dus geldig gesloten worden met slechts
organisaFe geacht voldoende
1 representaFeve werknemersorganisaFe,
gezaghebbend te zijn om hun
zelfs als daar slechts een minderheid van de
achterban te binden
werknemers van de onderneming bij
aangesloten zijn
,Menswaardig werken
Sectorale cao Normatieve bepalingen
• Wordt gesloten op het niveau van een Bindende normen voor derden die niet
bedrijfstak door 1 of meer representaFeve betrokken zijn geweest bij de tot standkoming
WNO en 1 of meer WGO van de cao
• Wordt gesloten in een paritair orgaan:
o Paritair comité 2 soorten: individueel en collecFef
o Paritair subcomité normaFeve bepalingen
o NAR (als er geen paritair comité • Individueel norma(eve bepalingen:
betsaat of al het niet werkt) Behandelen individuele arbeidsrelaFe WN
o NAR (als de cao wordt gesloten voor -WG à de loon- en arbeidsvoorwaarden
verschillende bedrijfstakken) à arbeidsduur, arbeidsplaats, arbeidsorganisa(e,
func(eclassifica(e, loonschalen, premies, opleiding,
• Gesloten tussen/door alle organisaFes die
loonindexering, …
in het paritair orgaan vertegenwoordigd
zijn (consensus!) ongeacht het aantal • Collec(ef norma(eve bepalingen:
mandaten
Behandelen de collecFeve
arbeidsverhoudingen binnen de
Alle sectorale cao’s kun je terugvinden bij de onderneming
FOD WASO à veiligheidsnormen, vakan(eperiodes,
verzoeningsprocedures binnen de onderneming,
vakbondsafvaardiging, …
Intersectorale cao
Onderscheid niet alFjd makkelijk te maken,
onderscheid is wel van belang voor de binding
• Wordt gesloten op het niveau van de NAR
van de cao-bepaling
• Zijn ‘genummerde cao’s’
• Geldt voor alle sectoren of bedrijfstakken
en voor het gehele land Obligatoire bepalingen
• Kunnen gesloten worden in de NAR door
de vertegenwoordige organisaFes door
Hebben betrekking op de rechten en plichten
minstens 90% van de leden die de WG
van de contractsluitende parFjen. Ze zijn niet
vertegenwoordigen en minstens 90% van
bindend voor de individuele leden van die
de leden die de WN vertegenwoordigen
organisaFes. Ze zijn minder van belang
Een lijst van intersectorale cao’s kan
2 soorten: impliciete en expliciete
teruggevonden worden bij de NAR
à CAO nr 32bis: overgang van onderneming obligatoire bepalingen
à CAO nr 68: camerabewaking op de arbeidsplaats • Impliciete obligatoire bepalingen:
à CAO nr 85: telewerk Bepalingen die inherent zijn aan elke cao
met name de informaFeplicht, de
Inhoud van een cao beïnvloedingsplicht en de vredesplicht
o Informa(eplicht:
Achterban moet ingelicht worden dat
Norma(eve Regelen de die cao bestaat, de leden moeten
bepalingen arbeidsverhouding tussen geinformeerd worden
WG en WN in o Beïnvloedingsplicht:
ondernemingen of Ze aansporen om de inhoud na te
bedrijfstak leven
Obligatoire Hebben betrekking op de o Vredesplicht:
bepalingen rechten en plichten van de De parFjen die de cao hebben
contracterende parFjen ondertekend, mogen hier niet tegenin
gaan zolang de duur loopt van de cao
, Menswaardig werken
• Expliciete obligatoire bepalingen: • RegistraFe (= toekennen van uniek
Bepalingen waarbij de contracterende registraFenummer na
parFjen uitdrukkelijk hun onderlinge weegheidscontrole) geed het akkoord het
rechten en plichten vastleggen statuut van een cao
à verplich(ng mee te werken aan de oprich(ng • Als het gaat over een cao gesloten in een
van bepaalde instellingen, de verbintenis om de
paritair comite dan wordt dit gepubliceerd
algemeenverbindendverklaring van een cao te
vragen, het bepalen van sanc(es voor par(jen in in het BS, geldt ook voor opzegging
geval van niet-naleving van de cao, een expliciete
vredesclausule, …
Binding van een cao
Bevoegdheid om cao’s te sluiten
De principiële binding
• De afgevaardigden van de organisaFes
worden geacht bevoegd te zijn om de Iedere cao is per definiFe bindend voor:
overeenkomst namens hun organisaFe te • De WGO die een cao sluiten, ook voor de
sluiten WGs die lid zijn van die organisaFe
• Gaat om de vakbondssecretaris, niet de moeten die naleven
vakbondsafgevaardigden • De WGO die besluiten mee te doen met
• Vakbondsafgevaardigden kunnen wel de cao
onderhandelen met de WG om cao’s aan • De werkgevers die lid worden van een
te gaan, maar kunnen ze niet sluiten gebonden organisaFe, vanaf de datum van
hun lidmaatschap
Vorm- en taalvereisten van de • Alle werknemers van een gebonden
werkgever
cao = Binding is dwingend
• Wordt op straffe van nieFgheid, schridelijk De voortgezette binding
aangegaan
• Wordt opgesteld in het Nederlands en het In een aantal gevallen blijd de cao, de
Frans, tenzij enkel geldig voor een normaFeve bepalingen, geheel of gedeeltelijk
taalgebied verder bindend, ondanks bepaalde
• Wordt ondertekend door de personen die gebeurtenissen
ze namens hun organisaFe of in eigen
naam aangaan • Overdracht van onderneming:
Wanneer een onderneming geheel of
Neerlegging en registratie van gedeeltelijk wordt overgedragen, moet de
nieuwe WG, de overeenkomst die de
een cao vroegere WG bond, naleven totdat zij
ophoudt uitwerking te hebben
• Iedere cao, iedere toetreding tot en iedere • Einde lidmaatschap gebonden
opzegging van een cao wordt neergelegd organisa(e:
op de FOD WASO Dienst CollecFeve De WG wiens lidmaatschap van een door
arbeidsbetrekkingen een cao gebonden organisaFe een einde
• RegistraFe wordt geweigerd wanneer de neemt, blijd door die cao gebonden totdat
cao niet voldoet aan de vorm-, taal- en een wijziging erin wordt aangebracht die
inhoudsvoorschriden een aanmerkelijke verandering in de
daaruit voortspruitende verplichFngen tot
gevolg heed
CAO en hiërarchie
Hoofdstuk 1: • Individuele en collecFeve betrekkingen
tussen WG en WN in ondernemingen of in
De collectieve een bedrijfstak
= NormaFeve bepalingen
arbeidsovereenkomst (CAO) à men schrij> bepaalde dingen voor, voor de WNs
in de sector, maar de WN hebben hier niks over te
zeggen
Definitie CAO • De rechten en plichten van de
contracterende parFjen
Art. 5 van de cao-wet: = Obligatoire bepalingen
à ze komen zaken overeen voor elkaar, dus tussen
“De collec(eve arbeidsovereenkomst is een akkoord dat
WG en vakbond
gesloten wordt tussen één of meer
werknemersorganisa(es en één of meer
werkgeversorganisa(es of één of meer werkgevers en
waarbij individuele en collec(eve betrekkingen tussen
werkgevers en werknemers in ondernemingen of in een
Niveaus waarop een cao kan
bedrijfstak worden vastgesteld en de rechten en
verplich(ngen van de contracterende par(jen worden afgesloten worden
geregeld.”
1. Op het niveau van de onderneming
= Ondernemings-cao
• Een CAO is een akkoord: het is dus een 2. Op het niveau van een sector (bedrijfstak)
product van het sociaal overleg tussen = Sectorale cao
WG(O) en WN(O) 3. Op het naFonaal niveau
De overheid komt niet tussen in de tot = Intersectorale cao
standkoming ervan
• Wie zijn de parFjen bij een CAO? Ondernemings-cao
1 of meer representaFeve WNO (bv
vakbond) en 1 of meer representaFeve • CAO op laagste niveau
WGO of 1 of meer WG • Wordt geloten tussen 1 of meer
represtaFeve WNO en 1 of meer WG(O)
WerknemersorganisaFes: • Geldt dan voor alle WNs van de WG die
o Een cao kan dus nooit afgesloten gebonden is door de cao, voor zover ze
worden door individuele WNs of door gevat worden door bepalingen van de cao
werknemerscollecFeven, dus ook niet
• Ook WNs die geen lid zijn op de ganse
door de vakbondsafvaardiging
onderneming, 1 of meerdere vesFgingen
o Alleen de als representaFef erkende
of alleen op een bepaalde categorie van
WG- en WNO komen als
WNs
contactparFjen in aanmerking. Door
hun representaFviteit worden deze
!!! Kan dus geldig gesloten worden met slechts
organisaFe geacht voldoende
1 representaFeve werknemersorganisaFe,
gezaghebbend te zijn om hun
zelfs als daar slechts een minderheid van de
achterban te binden
werknemers van de onderneming bij
aangesloten zijn
,Menswaardig werken
Sectorale cao Normatieve bepalingen
• Wordt gesloten op het niveau van een Bindende normen voor derden die niet
bedrijfstak door 1 of meer representaFeve betrokken zijn geweest bij de tot standkoming
WNO en 1 of meer WGO van de cao
• Wordt gesloten in een paritair orgaan:
o Paritair comité 2 soorten: individueel en collecFef
o Paritair subcomité normaFeve bepalingen
o NAR (als er geen paritair comité • Individueel norma(eve bepalingen:
betsaat of al het niet werkt) Behandelen individuele arbeidsrelaFe WN
o NAR (als de cao wordt gesloten voor -WG à de loon- en arbeidsvoorwaarden
verschillende bedrijfstakken) à arbeidsduur, arbeidsplaats, arbeidsorganisa(e,
func(eclassifica(e, loonschalen, premies, opleiding,
• Gesloten tussen/door alle organisaFes die
loonindexering, …
in het paritair orgaan vertegenwoordigd
zijn (consensus!) ongeacht het aantal • Collec(ef norma(eve bepalingen:
mandaten
Behandelen de collecFeve
arbeidsverhoudingen binnen de
Alle sectorale cao’s kun je terugvinden bij de onderneming
FOD WASO à veiligheidsnormen, vakan(eperiodes,
verzoeningsprocedures binnen de onderneming,
vakbondsafvaardiging, …
Intersectorale cao
Onderscheid niet alFjd makkelijk te maken,
onderscheid is wel van belang voor de binding
• Wordt gesloten op het niveau van de NAR
van de cao-bepaling
• Zijn ‘genummerde cao’s’
• Geldt voor alle sectoren of bedrijfstakken
en voor het gehele land Obligatoire bepalingen
• Kunnen gesloten worden in de NAR door
de vertegenwoordige organisaFes door
Hebben betrekking op de rechten en plichten
minstens 90% van de leden die de WG
van de contractsluitende parFjen. Ze zijn niet
vertegenwoordigen en minstens 90% van
bindend voor de individuele leden van die
de leden die de WN vertegenwoordigen
organisaFes. Ze zijn minder van belang
Een lijst van intersectorale cao’s kan
2 soorten: impliciete en expliciete
teruggevonden worden bij de NAR
à CAO nr 32bis: overgang van onderneming obligatoire bepalingen
à CAO nr 68: camerabewaking op de arbeidsplaats • Impliciete obligatoire bepalingen:
à CAO nr 85: telewerk Bepalingen die inherent zijn aan elke cao
met name de informaFeplicht, de
Inhoud van een cao beïnvloedingsplicht en de vredesplicht
o Informa(eplicht:
Achterban moet ingelicht worden dat
Norma(eve Regelen de die cao bestaat, de leden moeten
bepalingen arbeidsverhouding tussen geinformeerd worden
WG en WN in o Beïnvloedingsplicht:
ondernemingen of Ze aansporen om de inhoud na te
bedrijfstak leven
Obligatoire Hebben betrekking op de o Vredesplicht:
bepalingen rechten en plichten van de De parFjen die de cao hebben
contracterende parFjen ondertekend, mogen hier niet tegenin
gaan zolang de duur loopt van de cao
, Menswaardig werken
• Expliciete obligatoire bepalingen: • RegistraFe (= toekennen van uniek
Bepalingen waarbij de contracterende registraFenummer na
parFjen uitdrukkelijk hun onderlinge weegheidscontrole) geed het akkoord het
rechten en plichten vastleggen statuut van een cao
à verplich(ng mee te werken aan de oprich(ng • Als het gaat over een cao gesloten in een
van bepaalde instellingen, de verbintenis om de
paritair comite dan wordt dit gepubliceerd
algemeenverbindendverklaring van een cao te
vragen, het bepalen van sanc(es voor par(jen in in het BS, geldt ook voor opzegging
geval van niet-naleving van de cao, een expliciete
vredesclausule, …
Binding van een cao
Bevoegdheid om cao’s te sluiten
De principiële binding
• De afgevaardigden van de organisaFes
worden geacht bevoegd te zijn om de Iedere cao is per definiFe bindend voor:
overeenkomst namens hun organisaFe te • De WGO die een cao sluiten, ook voor de
sluiten WGs die lid zijn van die organisaFe
• Gaat om de vakbondssecretaris, niet de moeten die naleven
vakbondsafgevaardigden • De WGO die besluiten mee te doen met
• Vakbondsafgevaardigden kunnen wel de cao
onderhandelen met de WG om cao’s aan • De werkgevers die lid worden van een
te gaan, maar kunnen ze niet sluiten gebonden organisaFe, vanaf de datum van
hun lidmaatschap
Vorm- en taalvereisten van de • Alle werknemers van een gebonden
werkgever
cao = Binding is dwingend
• Wordt op straffe van nieFgheid, schridelijk De voortgezette binding
aangegaan
• Wordt opgesteld in het Nederlands en het In een aantal gevallen blijd de cao, de
Frans, tenzij enkel geldig voor een normaFeve bepalingen, geheel of gedeeltelijk
taalgebied verder bindend, ondanks bepaalde
• Wordt ondertekend door de personen die gebeurtenissen
ze namens hun organisaFe of in eigen
naam aangaan • Overdracht van onderneming:
Wanneer een onderneming geheel of
Neerlegging en registratie van gedeeltelijk wordt overgedragen, moet de
nieuwe WG, de overeenkomst die de
een cao vroegere WG bond, naleven totdat zij
ophoudt uitwerking te hebben
• Iedere cao, iedere toetreding tot en iedere • Einde lidmaatschap gebonden
opzegging van een cao wordt neergelegd organisa(e:
op de FOD WASO Dienst CollecFeve De WG wiens lidmaatschap van een door
arbeidsbetrekkingen een cao gebonden organisaFe een einde
• RegistraFe wordt geweigerd wanneer de neemt, blijd door die cao gebonden totdat
cao niet voldoet aan de vorm-, taal- en een wijziging erin wordt aangebracht die
inhoudsvoorschriden een aanmerkelijke verandering in de
daaruit voortspruitende verplichFngen tot
gevolg heed
