Recht 3
Arbeidsrecht
Hoofdstuk 1: Alle vormen van arbeid
Inleiding + algemene
bepalingen van de AO
Ontstaan van het arbeidsrecht
• 3de kwart van de 19de eeuw: Een ambtenaar werkt zonder overeenkomst/
België is na Groot-Bri<annië het meest contract, werkt voor de overheid
geïndustrialiseerde land ter wereld
• Zeer slechte omstandigheden 2 soorten ambtenaren: statutair of
• Geen juridische macht contractueel. Er wordt vaker overgestapt op
• Staken was onmogelijk contracten omdat je dan onder het
arbeidsrecht valt en de regels makkelijker zijn
Eerste sociale wetgeving
• 1886
• De eerste algemene staking, verspreidde
zich snel over heel Wallonië
• Stakingsgolf leidde tot invoering van een
beperkte sociale wetgeving met de eerste
sociale we<en
Arbeidsrecht
Individueel arbeidsrecht.
Alles wat geregeld wordt tussen WG en WN en
Het geheel van de normen die het recht op omvat de rechten en plichten van de WN en
arbeid als sociaal grondrecht tot voorwerp WG bij:
hebben • Aanwerving
• Uitvoering van de arbeidsovereenkomst
Het arbeidsrecht is het geheel van rechtsregels
• Schorsing van de arbeidsovereenkomst
(we<en, KB’s, cao’s, ...) dat de verhoudingen
• Beëindiging van de arbeidsovereenkomst
regelt tussen werkgevers en werknemers
zowel individueel als collecQef
3 systemen/statuten waarin je betaalde arbeid
kunt doen:
• Arbeider/bediende
• Zelfstandige
• Ambtenaar
,Recht 3
Werkgever: recht bevelen te geven
De arbeidsovereenkomst Werknemer: instrucQes opvolgen
Een arbeidsovereenkomst is een wederkerige Gezag moet niet effecQef uitgeoefend worden,
overeenkomst waarbij 2 parQjen (werkgever – de mogelijkheid tot gezag volstaat. Ook al
werknemer) tegenover elkaar een verbintenis werkt de WN ona_ankelijk en autonoom
à een vrachtwagenchauffeur die de hele dag op de baan
aangaan of verplichQngen op zich nemen
is kan minder makkelijk constant instruc8es ontvangen
• Werknemer:
Verbindt zich ertoe tegen loon, onder
Gehuwden:
gezag van werknemer, arbeid te verrichten
In principe ook mogelijk tussen gehuwden,
• Werkgever: zolang er maar een daadwerkelijke band van
Betaling van het loon en het verschaffen ondergeschiktheid bestaat
van werk Geldt ook voor AO’s tussen verwanten zoals
vader en zoon
!!! Bij zelfstandigen die samenwerken is er à Er wordt strikt op toegezien. De man/vrouw die
geen hiërarchische band. Bij een ingeschreven staat als bediende moet ook effec8ef als
arbeider/bediende hee] de WG de instrucQes bediende werken en niet als 2de gezagvoerder. Anders
heb je een schijnstatuut. RSZ controleert dit
4 essentiële kenmerken Omwille van flexibiliteit en prijs van de arbeid,
ontstaan er schijnstatuten
= Schijnzelfstandigen en pseudowerknemers
• Arbeid.
Vormt het onderscheid met een
leerovereenkomst, waarbij de opleiding Schijnzelfstandigen
centraal staat
Werknemers die formeel het statuut van
• Loon.
zelfstandige hebben terwijl zij in ondergeschikt
Vormt het onderscheid met vrijwilligers
verband arbeid verrichten voor een werkgever
die een onkostenvergoeding (kunnen)
• Opdrachtgever ontloopt zo het
krijgen
betalen van RSZ-bijdrage en moet
geen rekening houden met dwingende
• Gezag (ondergeschikt verband). sociale bescherming die WNs genieten
Vormt het onderscheid met een • Dus nadelig voor werknemer (geniet
overeenkomst van zelfstandige geen bescherming) en voor de sociale
samenwerking waarin niet gewerkt wordt zekerheid (loopt inkomsten mis)
in een hiërarchische relaQe
• Overeenkomst. Pseudowerknemers
Vormt het onderscheid met ambtenaren
die werken in een statuut, zijnde een Personen die ten onrechte als werknemer
eenzijdige verbintenis van een ingeschreven worden met de bedoeling
overheidsdienst/instelling sociale voordelen uit de sociale zekerheid te
kunnen krijgen
Het ondergeschikt verband ‘Oneigenlijke werknemers’ of
‘Schijnwerknemers’
EssenQeel kenmerk van de
arbeidsovereenkomst: gezagsrelaQe tussen
WN en WG
, Recht 3
o Dwaling:
De arbeidsrelatiewet Is een verkeerde mening toegedaan
zijn, zich vergissen
Wetgeving om uit te maken of een Moet een essenQeel element
arbeidsrelaQe in de vorm is van een betreffen die niet te wijten is aan
arbeidsovereenkomst of een onverschoonbare fout van de
aannemingsovereenkomst dwalende parQj zelf
(overeenkomst zelfstandigen)
o Bedrog:
Uitgangspunt van de wet: Opze<elijk misleiden van de andere
ParQjen kiezen vrij of hun arbeidsverhouding parQj, vaak door iets te verzwijgen (of
als een arbeidsovereenkomst moet gezien te liegen)
worden of als een zelfstandige
samenwerkingsovereenkomst o Misbruik van omstandigheden:
‘Gekwalificeerde benadeling’
Maar de wijze waarop de arbeidsrelaQe in de Een kennelijk onevenwicht tussen de
prakQjk wordt uitgevoerd is doorslaggevend prestaQes van de parQjen ten nadele
om de aard van de arbeidsrelaQe te van de zwakkere parQj
kwalificeren = krijgt voorrang
• Haar bekwaamheid om contracten
aan te gaan.
Toepassingsgebied van de o Niet voor wie onbekwaam is
arbeidsovereenkomstenwet verklaard, ook voor minderjarigen?
à kan AO sluiten met uitdrukkelijke of
(AOW) sQlzwijgende goedkeuring van
ouder(s) of voogd
(ps. minderjarigen worden pas vanaf 15 jaar en
De wet geldt voor: minstens in 3e middelbaar toegelaten tot
• Arbeiders (studenten)arbeid)
• Bedienden
• Handelsvertegenwoordigers • Een bepaald voorwerp.
• Dienstboden o Voorwerp is datgene waartoe men
• Personen tewerkgesteld bij de zich verbindt: arbeid verrichten voor
overheid met een AO = ‘contractuelen’ WN, betalen van loon voor WG
o Voorwerp moet bepaald of bepaalbaar
!!! bepaling geldt ook voor statutair zijn en mogelijk zijn
overheidspersoneel als het gaat om de
beëindiging van de arbeidsrelaQe • Een geoorloofde oorzaak.
o De reden, het doel, waarom de AO
gesloten werd
Het aangaan van een AO o Geoorloofd = niet in strijd met de
openbare orde en met de dwingende
rechtsbepalingen
• De toestemming van de par?j die zich
verbindt.
Mag niet aangetast zijn door wilsgebrek:
o Geweld of dwang:
Fysiek of moreel geweld, geweld moet
van aard zijn dat het indruk maakt op
een redelijk mens en moet vrezen
voor aanzienlijk en dadelijk kwaad
Arbeidsrecht
Hoofdstuk 1: Alle vormen van arbeid
Inleiding + algemene
bepalingen van de AO
Ontstaan van het arbeidsrecht
• 3de kwart van de 19de eeuw: Een ambtenaar werkt zonder overeenkomst/
België is na Groot-Bri<annië het meest contract, werkt voor de overheid
geïndustrialiseerde land ter wereld
• Zeer slechte omstandigheden 2 soorten ambtenaren: statutair of
• Geen juridische macht contractueel. Er wordt vaker overgestapt op
• Staken was onmogelijk contracten omdat je dan onder het
arbeidsrecht valt en de regels makkelijker zijn
Eerste sociale wetgeving
• 1886
• De eerste algemene staking, verspreidde
zich snel over heel Wallonië
• Stakingsgolf leidde tot invoering van een
beperkte sociale wetgeving met de eerste
sociale we<en
Arbeidsrecht
Individueel arbeidsrecht.
Alles wat geregeld wordt tussen WG en WN en
Het geheel van de normen die het recht op omvat de rechten en plichten van de WN en
arbeid als sociaal grondrecht tot voorwerp WG bij:
hebben • Aanwerving
• Uitvoering van de arbeidsovereenkomst
Het arbeidsrecht is het geheel van rechtsregels
• Schorsing van de arbeidsovereenkomst
(we<en, KB’s, cao’s, ...) dat de verhoudingen
• Beëindiging van de arbeidsovereenkomst
regelt tussen werkgevers en werknemers
zowel individueel als collecQef
3 systemen/statuten waarin je betaalde arbeid
kunt doen:
• Arbeider/bediende
• Zelfstandige
• Ambtenaar
,Recht 3
Werkgever: recht bevelen te geven
De arbeidsovereenkomst Werknemer: instrucQes opvolgen
Een arbeidsovereenkomst is een wederkerige Gezag moet niet effecQef uitgeoefend worden,
overeenkomst waarbij 2 parQjen (werkgever – de mogelijkheid tot gezag volstaat. Ook al
werknemer) tegenover elkaar een verbintenis werkt de WN ona_ankelijk en autonoom
à een vrachtwagenchauffeur die de hele dag op de baan
aangaan of verplichQngen op zich nemen
is kan minder makkelijk constant instruc8es ontvangen
• Werknemer:
Verbindt zich ertoe tegen loon, onder
Gehuwden:
gezag van werknemer, arbeid te verrichten
In principe ook mogelijk tussen gehuwden,
• Werkgever: zolang er maar een daadwerkelijke band van
Betaling van het loon en het verschaffen ondergeschiktheid bestaat
van werk Geldt ook voor AO’s tussen verwanten zoals
vader en zoon
!!! Bij zelfstandigen die samenwerken is er à Er wordt strikt op toegezien. De man/vrouw die
geen hiërarchische band. Bij een ingeschreven staat als bediende moet ook effec8ef als
arbeider/bediende hee] de WG de instrucQes bediende werken en niet als 2de gezagvoerder. Anders
heb je een schijnstatuut. RSZ controleert dit
4 essentiële kenmerken Omwille van flexibiliteit en prijs van de arbeid,
ontstaan er schijnstatuten
= Schijnzelfstandigen en pseudowerknemers
• Arbeid.
Vormt het onderscheid met een
leerovereenkomst, waarbij de opleiding Schijnzelfstandigen
centraal staat
Werknemers die formeel het statuut van
• Loon.
zelfstandige hebben terwijl zij in ondergeschikt
Vormt het onderscheid met vrijwilligers
verband arbeid verrichten voor een werkgever
die een onkostenvergoeding (kunnen)
• Opdrachtgever ontloopt zo het
krijgen
betalen van RSZ-bijdrage en moet
geen rekening houden met dwingende
• Gezag (ondergeschikt verband). sociale bescherming die WNs genieten
Vormt het onderscheid met een • Dus nadelig voor werknemer (geniet
overeenkomst van zelfstandige geen bescherming) en voor de sociale
samenwerking waarin niet gewerkt wordt zekerheid (loopt inkomsten mis)
in een hiërarchische relaQe
• Overeenkomst. Pseudowerknemers
Vormt het onderscheid met ambtenaren
die werken in een statuut, zijnde een Personen die ten onrechte als werknemer
eenzijdige verbintenis van een ingeschreven worden met de bedoeling
overheidsdienst/instelling sociale voordelen uit de sociale zekerheid te
kunnen krijgen
Het ondergeschikt verband ‘Oneigenlijke werknemers’ of
‘Schijnwerknemers’
EssenQeel kenmerk van de
arbeidsovereenkomst: gezagsrelaQe tussen
WN en WG
, Recht 3
o Dwaling:
De arbeidsrelatiewet Is een verkeerde mening toegedaan
zijn, zich vergissen
Wetgeving om uit te maken of een Moet een essenQeel element
arbeidsrelaQe in de vorm is van een betreffen die niet te wijten is aan
arbeidsovereenkomst of een onverschoonbare fout van de
aannemingsovereenkomst dwalende parQj zelf
(overeenkomst zelfstandigen)
o Bedrog:
Uitgangspunt van de wet: Opze<elijk misleiden van de andere
ParQjen kiezen vrij of hun arbeidsverhouding parQj, vaak door iets te verzwijgen (of
als een arbeidsovereenkomst moet gezien te liegen)
worden of als een zelfstandige
samenwerkingsovereenkomst o Misbruik van omstandigheden:
‘Gekwalificeerde benadeling’
Maar de wijze waarop de arbeidsrelaQe in de Een kennelijk onevenwicht tussen de
prakQjk wordt uitgevoerd is doorslaggevend prestaQes van de parQjen ten nadele
om de aard van de arbeidsrelaQe te van de zwakkere parQj
kwalificeren = krijgt voorrang
• Haar bekwaamheid om contracten
aan te gaan.
Toepassingsgebied van de o Niet voor wie onbekwaam is
arbeidsovereenkomstenwet verklaard, ook voor minderjarigen?
à kan AO sluiten met uitdrukkelijke of
(AOW) sQlzwijgende goedkeuring van
ouder(s) of voogd
(ps. minderjarigen worden pas vanaf 15 jaar en
De wet geldt voor: minstens in 3e middelbaar toegelaten tot
• Arbeiders (studenten)arbeid)
• Bedienden
• Handelsvertegenwoordigers • Een bepaald voorwerp.
• Dienstboden o Voorwerp is datgene waartoe men
• Personen tewerkgesteld bij de zich verbindt: arbeid verrichten voor
overheid met een AO = ‘contractuelen’ WN, betalen van loon voor WG
o Voorwerp moet bepaald of bepaalbaar
!!! bepaling geldt ook voor statutair zijn en mogelijk zijn
overheidspersoneel als het gaat om de
beëindiging van de arbeidsrelaQe • Een geoorloofde oorzaak.
o De reden, het doel, waarom de AO
gesloten werd
Het aangaan van een AO o Geoorloofd = niet in strijd met de
openbare orde en met de dwingende
rechtsbepalingen
• De toestemming van de par?j die zich
verbindt.
Mag niet aangetast zijn door wilsgebrek:
o Geweld of dwang:
Fysiek of moreel geweld, geweld moet
van aard zijn dat het indruk maakt op
een redelijk mens en moet vrezen
voor aanzienlijk en dadelijk kwaad
