Strafrecht
Hoofdstuk 1: • ‘Speerpunten’:
o Wetgevend werk: potpourri +
Inleiding hervorming Strafwetboek:
1. Potpourri-we]en: een reeks
wetsontwerpen waarin een brede
waaier aan quick wins, repara/es
Nieuwe Strafwetboek en grondslagen voor
organisatorische vernieuwingen
worden aangepakt
8 april 2024: publica/e van het nieuwe
2. Voorbereidend werk nieuw
Strafwetboek
Wetboek Strafrecht en nieuw
Wetboek Strafvordering: Geens
(Voorziene) intreding op 8 april 2026
rich]e de Commissie tot
hervorming van het Strafrecht op,
Aangepast aan de 21ste eeuw die bestond uit strafrechtexperten
Hij zorgde ervoor dat het
belangrijkste voorbereidende
Belgisch strafrecht in de 21ste eeuw werk voor het nieuwe
à Moet de huidige maatschappelijke waarden Strafwetboek verricht werd
en normen weerspiegelen
à Eerste update sinds 1867 o Gevangeniswezen:
• Oude strafwetboek à /jd van Napoleon Terugdringen van overbevolking in de
o Sfeer van vergelding en boetedoening gevangenissen, renoveren en
o Focus op misdrijven tegen vermogen uitbreiden van bestaande
o Principe van de man als meester van gevangenissen en aanpassen van het
het gezin (publieke ruimte Û privé) deten/ebeleid
à Transi(ehuizen, …
Hedendaagse criminologische inzichten
• Celstraf als basisstraf heeP niet het o Internering:
gewenste effect (rehabilita/e en Geïnterneerden verbleven in de
succesvolle re-integra/e in de gevangenis of in centra zonder
maatschappij) specifieke zorg. Ze werden behandeld
• Exponen/ële toevloed aan ad hoc als gede/neerden, niet als pa/ënten
wijzigingen à onoverzichtelijkheid voor à Koen Geens wil hier komaf mee
de burger maken en menswaardige zorg en
opvang op maat organiseren
Koen Geens Vincent Van Quickenborne
• Minister van Jus//e (2014-2020) • Minister van Jus//e (2020 – okt 2023)
• Federale materie • Federale materie
• CD&V • Open VLD
,• ‘Speerpunten’: Paul Van Tigchelt
o Digitalisering van jus//e
o Groei in budget • Minister van Jus//e (okt 2023 - feb 2025)
o ‘Jus//e moet sneller, straffer en • Federale materie
menselijker worden’: • Open VLD
1. Sneller: heldere en eenvoudige • ‘Speerpunten’:
structuur o Gestemd krijgen van het nieuwe
§ Stra1aarstellingen in acht Strafwetboek
strafniveaus
§ Hoofdstraf, bijkomende straf en
o Digitalisering van jus//e
afschaffing vervangende à Strafpleiters konden enkel dossiers
gevangenisstraf raasplegen op de griffie en moesten dan foto’s
§ Verzwarende bestanddelen en nemen om thuis door te nemen
verzwarende omstandigheden o Overbevolking in de gevangenissen
§ Afschaffing correc(onalisering
§ Archaïsche bepalingen geschrapt
2. Menselijker: straffen op maat • Met nieuwe strakaarstellingen
à ecocide en aanzeMen tot zelfdoding
§ Gevangenisstraf als ul(mum
remedium Ook misdrijven die in bijzondere we]en
§ Breder arsenaal om effec(ever strakaar zijn gesteld zijn opgenomen
straffen à de an(discrimina(eweMen
§ Betere opvolging van daders met • Met strafverzwaringen om de ernst van de
psychiatrische stoornissen
feiten beter tot ui/ng te brengen
à geweld tegen mensen met een maatschappelijke
3. Straffer: hedendaagse func(e, intrafamiliaal geweld en terrorisme
strakaarstellingen en strafmaten • Ook voor erns/ge seksuele misdrijven zijn
§ Intrafamiliaal geweld
§ Discrimina(e
de straffen eerder verhoogd bij de
§ Zelfdoding hervorming van het seksueel strafrecht
§ Nieuwe regels voor rechtspersonen • Andere strakaarstellingen
werden geschrapt uit het Strafwetboek
à nachtgerucht of nachtrumoer, geluidshinder
Wetgeving m.b.t. seksueel geweld. wordt gesanc(oneerd via deelstatelijke normen
• Bepaalde strakepalingen zijn logischer
à het afstemmen van de leeNijd voor seksuele
Het hoofdstuk seksueel geweld werd reeds meerderjarigheid
concreet uitgewerkt en toegepast in het
huidige strafwetboek. Dit was nodig aangezien • Een uitbreiding van het straffenarsenaal,
er een acute maatschappelijke nood was aan met onder meer:
een snelle aanpassing van het verouderde o De behandeling onder
seksueel strafrecht vrijheidsberoving
• Wet van 18 maart 2022, ingetreden op 1 à Een straf met vrijheidsbeneming voor
juni 2022 veroordeelden met een psychiatrische
• Nieuwe moderne defini/e van strakare stoornis, die het feit pleegden en een gevaar
vormen
feiten, belang van het begrip
o De verlengde opvolging
‘toestemming’, toevoeging van strakare
à In erns(ge gevallen moet de veroordeelde
feiten, bepaalde strafmaten verzwaard na de vrijheidsstraf (jdelijk aan voorwaarden
à Voor verkrach(ng voldoen om onderliggende problemen en
• Een voorafname van de rest van de recidiverisico te verminderen
hernieuwingen o De geldstraf vastgesteld op basis van
het verwachte of uit het misdrijf
behaalde voordeel
à Een aanvullende geldstraf gebaseerd op het
voordeel dat de dader behaalde of hoopte te
behalen door het misdrijf
, • De gevangenisstraf als ‘ul/mum Niveau 7:
remedium’ GVS van 20 tot 30 jaar
Een GVS wordt pas uitgesproken als er à Doodslag, seksueel geweld met de dood tot gevolg en
foltering met de dood tot gevolg
echt geen andere mogelijkheden zijn
à werkstraf, proba(estraf, geldboete, …
• Een adequatere bestraffing van daders Niveau 8:
met psychiatrische aandoeningen Levenslange opslui/ng
à Moord, intrafamiliale doodslag, doodslag gepleegd
• De indeling van misdrijven in misdaden, vanuit een discriminerende drijfveer, genocide en
wanbedrijven en overtredingen valt weg. misdaden tegen de menselijkheid
Het nieuwe Strafwetboek gaat uit van
een nieuwe schaal van hoofdstraffen,
onderverdeeld van niveau 1 tot 8 Annelies Verlinden
à De criminele straffen zijn voorzien in de niveaus
7 en 8 en de correc(onele straffen in de niveaus 1
tot 6 • Minister van Jus//e (sinds 3 februari
2025)
• Federale materie
8 strafniveaus: • CD&V
à Afschaffing van overtredingen, wanbedrijven en
misdaden
Het strafrecht belicht de
Niveau 1:
Geen GVS mogelijk. Wel: werkstraf, geldboete, lelijkste en de mooste kant van
proba/estraf, …
à lichte vormen van vandalisme, smaad, laster, de mens
schending van het briefgeheim, …
Niveau 2: De meest duistere kant komt naar boven
à Gepleegde misdrijven worden blootgelegd en daders
GVS tot 3 jaar mogelijk, naast andere straffen,
gestraN
met mo/vering waarom de doelstellingen niet
bereikt kunnen worden met een andere straf Collec/eve solidariteit voor degenen die het
à discrimina(e, huisjesmelkerij, gewone diefstal,
huisvredebreuk, schending van het geheim van het slachtoffer werden
onderzoek of valsheid in geschriNe,… à De maatschappij komt voor hen op en beschemt hen
Zwaardere feiten waarbij GVS wel de gangbare
straf uitmaakt De aandacht van de media voor deze
Niveau 3: rechtstak.
GVS van 3 tot 5 jaar
à Diefstal met geweld, afpersing, witwassen, publieke De media staat vol van verslaggeving over
omkoping, valsemunterij
rechtszaken, heel vaak neemt de sensa/e de
bovenhand
Niveau 4: à De zaak De Pauw, De zaak Sanda Dia, …
GVS van 5 tot 10 jaar
à Foltering, ontvoering en deelneming aan een
Ook in de fic/e is het een dankbaar
criminele organisa(e als leidend persoon
onderwerp om programma’s rond te maken
à De rechtbank, ooit vrij, Code 37, Het vonnis, De
Niveau 5: twaalf, Assisen
GVS van 10 tot 15 jaar
à Gijzeling, en foltering van een minderjarige of
persoon met een kwetsbare toestand
Historische evolu6e van het strafrecht.
Niveau 6:
GVS van 15 tot 20 jaar Een evolu/e die sterk verbonden is met het
à Brands(ch(ng bij nacht en gijzeling van minderjarigen heersende maatschappijbeeld
Hoofdstuk 1: • ‘Speerpunten’:
o Wetgevend werk: potpourri +
Inleiding hervorming Strafwetboek:
1. Potpourri-we]en: een reeks
wetsontwerpen waarin een brede
waaier aan quick wins, repara/es
Nieuwe Strafwetboek en grondslagen voor
organisatorische vernieuwingen
worden aangepakt
8 april 2024: publica/e van het nieuwe
2. Voorbereidend werk nieuw
Strafwetboek
Wetboek Strafrecht en nieuw
Wetboek Strafvordering: Geens
(Voorziene) intreding op 8 april 2026
rich]e de Commissie tot
hervorming van het Strafrecht op,
Aangepast aan de 21ste eeuw die bestond uit strafrechtexperten
Hij zorgde ervoor dat het
belangrijkste voorbereidende
Belgisch strafrecht in de 21ste eeuw werk voor het nieuwe
à Moet de huidige maatschappelijke waarden Strafwetboek verricht werd
en normen weerspiegelen
à Eerste update sinds 1867 o Gevangeniswezen:
• Oude strafwetboek à /jd van Napoleon Terugdringen van overbevolking in de
o Sfeer van vergelding en boetedoening gevangenissen, renoveren en
o Focus op misdrijven tegen vermogen uitbreiden van bestaande
o Principe van de man als meester van gevangenissen en aanpassen van het
het gezin (publieke ruimte Û privé) deten/ebeleid
à Transi(ehuizen, …
Hedendaagse criminologische inzichten
• Celstraf als basisstraf heeP niet het o Internering:
gewenste effect (rehabilita/e en Geïnterneerden verbleven in de
succesvolle re-integra/e in de gevangenis of in centra zonder
maatschappij) specifieke zorg. Ze werden behandeld
• Exponen/ële toevloed aan ad hoc als gede/neerden, niet als pa/ënten
wijzigingen à onoverzichtelijkheid voor à Koen Geens wil hier komaf mee
de burger maken en menswaardige zorg en
opvang op maat organiseren
Koen Geens Vincent Van Quickenborne
• Minister van Jus//e (2014-2020) • Minister van Jus//e (2020 – okt 2023)
• Federale materie • Federale materie
• CD&V • Open VLD
,• ‘Speerpunten’: Paul Van Tigchelt
o Digitalisering van jus//e
o Groei in budget • Minister van Jus//e (okt 2023 - feb 2025)
o ‘Jus//e moet sneller, straffer en • Federale materie
menselijker worden’: • Open VLD
1. Sneller: heldere en eenvoudige • ‘Speerpunten’:
structuur o Gestemd krijgen van het nieuwe
§ Stra1aarstellingen in acht Strafwetboek
strafniveaus
§ Hoofdstraf, bijkomende straf en
o Digitalisering van jus//e
afschaffing vervangende à Strafpleiters konden enkel dossiers
gevangenisstraf raasplegen op de griffie en moesten dan foto’s
§ Verzwarende bestanddelen en nemen om thuis door te nemen
verzwarende omstandigheden o Overbevolking in de gevangenissen
§ Afschaffing correc(onalisering
§ Archaïsche bepalingen geschrapt
2. Menselijker: straffen op maat • Met nieuwe strakaarstellingen
à ecocide en aanzeMen tot zelfdoding
§ Gevangenisstraf als ul(mum
remedium Ook misdrijven die in bijzondere we]en
§ Breder arsenaal om effec(ever strakaar zijn gesteld zijn opgenomen
straffen à de an(discrimina(eweMen
§ Betere opvolging van daders met • Met strafverzwaringen om de ernst van de
psychiatrische stoornissen
feiten beter tot ui/ng te brengen
à geweld tegen mensen met een maatschappelijke
3. Straffer: hedendaagse func(e, intrafamiliaal geweld en terrorisme
strakaarstellingen en strafmaten • Ook voor erns/ge seksuele misdrijven zijn
§ Intrafamiliaal geweld
§ Discrimina(e
de straffen eerder verhoogd bij de
§ Zelfdoding hervorming van het seksueel strafrecht
§ Nieuwe regels voor rechtspersonen • Andere strakaarstellingen
werden geschrapt uit het Strafwetboek
à nachtgerucht of nachtrumoer, geluidshinder
Wetgeving m.b.t. seksueel geweld. wordt gesanc(oneerd via deelstatelijke normen
• Bepaalde strakepalingen zijn logischer
à het afstemmen van de leeNijd voor seksuele
Het hoofdstuk seksueel geweld werd reeds meerderjarigheid
concreet uitgewerkt en toegepast in het
huidige strafwetboek. Dit was nodig aangezien • Een uitbreiding van het straffenarsenaal,
er een acute maatschappelijke nood was aan met onder meer:
een snelle aanpassing van het verouderde o De behandeling onder
seksueel strafrecht vrijheidsberoving
• Wet van 18 maart 2022, ingetreden op 1 à Een straf met vrijheidsbeneming voor
juni 2022 veroordeelden met een psychiatrische
• Nieuwe moderne defini/e van strakare stoornis, die het feit pleegden en een gevaar
vormen
feiten, belang van het begrip
o De verlengde opvolging
‘toestemming’, toevoeging van strakare
à In erns(ge gevallen moet de veroordeelde
feiten, bepaalde strafmaten verzwaard na de vrijheidsstraf (jdelijk aan voorwaarden
à Voor verkrach(ng voldoen om onderliggende problemen en
• Een voorafname van de rest van de recidiverisico te verminderen
hernieuwingen o De geldstraf vastgesteld op basis van
het verwachte of uit het misdrijf
behaalde voordeel
à Een aanvullende geldstraf gebaseerd op het
voordeel dat de dader behaalde of hoopte te
behalen door het misdrijf
, • De gevangenisstraf als ‘ul/mum Niveau 7:
remedium’ GVS van 20 tot 30 jaar
Een GVS wordt pas uitgesproken als er à Doodslag, seksueel geweld met de dood tot gevolg en
foltering met de dood tot gevolg
echt geen andere mogelijkheden zijn
à werkstraf, proba(estraf, geldboete, …
• Een adequatere bestraffing van daders Niveau 8:
met psychiatrische aandoeningen Levenslange opslui/ng
à Moord, intrafamiliale doodslag, doodslag gepleegd
• De indeling van misdrijven in misdaden, vanuit een discriminerende drijfveer, genocide en
wanbedrijven en overtredingen valt weg. misdaden tegen de menselijkheid
Het nieuwe Strafwetboek gaat uit van
een nieuwe schaal van hoofdstraffen,
onderverdeeld van niveau 1 tot 8 Annelies Verlinden
à De criminele straffen zijn voorzien in de niveaus
7 en 8 en de correc(onele straffen in de niveaus 1
tot 6 • Minister van Jus//e (sinds 3 februari
2025)
• Federale materie
8 strafniveaus: • CD&V
à Afschaffing van overtredingen, wanbedrijven en
misdaden
Het strafrecht belicht de
Niveau 1:
Geen GVS mogelijk. Wel: werkstraf, geldboete, lelijkste en de mooste kant van
proba/estraf, …
à lichte vormen van vandalisme, smaad, laster, de mens
schending van het briefgeheim, …
Niveau 2: De meest duistere kant komt naar boven
à Gepleegde misdrijven worden blootgelegd en daders
GVS tot 3 jaar mogelijk, naast andere straffen,
gestraN
met mo/vering waarom de doelstellingen niet
bereikt kunnen worden met een andere straf Collec/eve solidariteit voor degenen die het
à discrimina(e, huisjesmelkerij, gewone diefstal,
huisvredebreuk, schending van het geheim van het slachtoffer werden
onderzoek of valsheid in geschriNe,… à De maatschappij komt voor hen op en beschemt hen
Zwaardere feiten waarbij GVS wel de gangbare
straf uitmaakt De aandacht van de media voor deze
Niveau 3: rechtstak.
GVS van 3 tot 5 jaar
à Diefstal met geweld, afpersing, witwassen, publieke De media staat vol van verslaggeving over
omkoping, valsemunterij
rechtszaken, heel vaak neemt de sensa/e de
bovenhand
Niveau 4: à De zaak De Pauw, De zaak Sanda Dia, …
GVS van 5 tot 10 jaar
à Foltering, ontvoering en deelneming aan een
Ook in de fic/e is het een dankbaar
criminele organisa(e als leidend persoon
onderwerp om programma’s rond te maken
à De rechtbank, ooit vrij, Code 37, Het vonnis, De
Niveau 5: twaalf, Assisen
GVS van 10 tot 15 jaar
à Gijzeling, en foltering van een minderjarige of
persoon met een kwetsbare toestand
Historische evolu6e van het strafrecht.
Niveau 6:
GVS van 15 tot 20 jaar Een evolu/e die sterk verbonden is met het
à Brands(ch(ng bij nacht en gijzeling van minderjarigen heersende maatschappijbeeld
