1
, Diergedrag en dierenwelzijn
Diergeneeskundige ethiek
Recap dierethiek
→ Niet gevraagd op het examen
- “Definitie ethiek” - “Hoe werkt ethiek”
- “Daar waar ethiek verschilt in de wetenschap” - “Stromingen in de dierethiek”
- “Waarom gaan handelen”
Positie dierenarts in ethisch veld
Deontologie
= Code der plichtenleer (plichtethiek) = deontologische code → Hoogste plicht is hier waken
over het dier → ≠ Deontologische ethiek zelf. Dit gaat veel breder (kan ook over niet-mensen &
rechten gaan en dekt andere situaties).
Diverse invloeden Diverse theoretische kaders
2
,Welke ethiek voor de dierenarts?
Medische ethiek: een dierenarts is een arts
→ 4 principes van Beauchamp and Childress: deze volstaan niet meer door het grote
aantal betrokkenen
1) Autonomie = patiënt krijgt zelf de keuze hoe en met wat hij behandeld wordt
→ Informed Consent: alle mogelijke behandelingen met hun voor en nadelen
bespreken en samen met de patiënt behandeling kiezen.
2) Niet-schaden = niet extra bijkomstige schade toedienen
3) Weldoen = positief effect hebben bij je handelen, het moet iets goed doen
4) Rechtvaardigheid = iedereen moet kunnen krijgen wat die nodig heeft
Business ethiek: een dierenarts moet kunnen verdienen
→ Klant is koning en eerlijkheid zijn van belang
Ethical Matrix & Utrechts stappenplan
→ DA, klant, Patient, VVG + Medische & business ethiek
→ Er zal geen 1 optie uitspringen die voor iedereen goed & het
beste is. De realiteit is dat er veel diversiteit is.
Ethical Matrix
→ Utrechts stappenplan:
1) Verkennen van het probleem: rijen en kolommen identificeren
2) Analyse van de morele dimensies: invullen van de EM
→ Analyseren welke principes belangrijker zijn en welk belang (DA, VVG, klant,
patiënt) het meeste relevant is
3) Afweging: weging van principes en belangen
→ alle opties overwegen en analyseren: een conclusie vormen
3
, Diergeneeskundige ethiek in de praktijk
WIJ MOETEN BESLISSEN WAT WIJ NU ZOUDEN MOETEN DOEN
→ Elk woord belangrijk ≈ Ethische beslissingen zijn beslissingen die je zelf moet doen.
Wij en niet zij die beslissen: ethische beslissingen zijn beslissingen die je zelf moet nemen, je
kan deze beslissing niet overdragen naar een ander, zelfs als opdracht vanuit andere richting
komt beslis je zelf of dat je dat doet of niet.
▪ Moeten: fundamentele betekenis want je gaat altijd beslissing nemen, ook niets doen
is een beslissing
▪ Beslissing: afwegen, oproep om bewust te kiezen tussen opties ipv te beslissen om
niets te doen of het op zijn beloop te laten (we zullen wel zien)
▪ Wat: de verschillende opties in de gaten hebben
▪ Nu: het niet op zijn beloop laten (ook een beslissing) & oproep om niet te blijven
hangen in potentiële ideale verwachten, u gaat moeten functioneren in de wereld zoals hij is,
niet in een perfect wereld, niet op wachten (geen als verhaal)
▪ Zouden moeten: ethiek, oproep naar dit is het juiste
▪ Doen: actie, handelingen stellen
Niks doen is geen optie: Er is altijd een beslissing die
gemaakt moet worden → beslissen = bewust kiezen
tussen opties = afwegen
→ Gebruik retrospectieve analyse: reflectie hoe het
beter kan maar wees lief voor jezelf.
Waarom welke beslissingen? Wat was goed en wat kon
beter?
4
, Diergedrag en dierenwelzijn
Diergeneeskundige ethiek
Recap dierethiek
→ Niet gevraagd op het examen
- “Definitie ethiek” - “Hoe werkt ethiek”
- “Daar waar ethiek verschilt in de wetenschap” - “Stromingen in de dierethiek”
- “Waarom gaan handelen”
Positie dierenarts in ethisch veld
Deontologie
= Code der plichtenleer (plichtethiek) = deontologische code → Hoogste plicht is hier waken
over het dier → ≠ Deontologische ethiek zelf. Dit gaat veel breder (kan ook over niet-mensen &
rechten gaan en dekt andere situaties).
Diverse invloeden Diverse theoretische kaders
2
,Welke ethiek voor de dierenarts?
Medische ethiek: een dierenarts is een arts
→ 4 principes van Beauchamp and Childress: deze volstaan niet meer door het grote
aantal betrokkenen
1) Autonomie = patiënt krijgt zelf de keuze hoe en met wat hij behandeld wordt
→ Informed Consent: alle mogelijke behandelingen met hun voor en nadelen
bespreken en samen met de patiënt behandeling kiezen.
2) Niet-schaden = niet extra bijkomstige schade toedienen
3) Weldoen = positief effect hebben bij je handelen, het moet iets goed doen
4) Rechtvaardigheid = iedereen moet kunnen krijgen wat die nodig heeft
Business ethiek: een dierenarts moet kunnen verdienen
→ Klant is koning en eerlijkheid zijn van belang
Ethical Matrix & Utrechts stappenplan
→ DA, klant, Patient, VVG + Medische & business ethiek
→ Er zal geen 1 optie uitspringen die voor iedereen goed & het
beste is. De realiteit is dat er veel diversiteit is.
Ethical Matrix
→ Utrechts stappenplan:
1) Verkennen van het probleem: rijen en kolommen identificeren
2) Analyse van de morele dimensies: invullen van de EM
→ Analyseren welke principes belangrijker zijn en welk belang (DA, VVG, klant,
patiënt) het meeste relevant is
3) Afweging: weging van principes en belangen
→ alle opties overwegen en analyseren: een conclusie vormen
3
, Diergeneeskundige ethiek in de praktijk
WIJ MOETEN BESLISSEN WAT WIJ NU ZOUDEN MOETEN DOEN
→ Elk woord belangrijk ≈ Ethische beslissingen zijn beslissingen die je zelf moet doen.
Wij en niet zij die beslissen: ethische beslissingen zijn beslissingen die je zelf moet nemen, je
kan deze beslissing niet overdragen naar een ander, zelfs als opdracht vanuit andere richting
komt beslis je zelf of dat je dat doet of niet.
▪ Moeten: fundamentele betekenis want je gaat altijd beslissing nemen, ook niets doen
is een beslissing
▪ Beslissing: afwegen, oproep om bewust te kiezen tussen opties ipv te beslissen om
niets te doen of het op zijn beloop te laten (we zullen wel zien)
▪ Wat: de verschillende opties in de gaten hebben
▪ Nu: het niet op zijn beloop laten (ook een beslissing) & oproep om niet te blijven
hangen in potentiële ideale verwachten, u gaat moeten functioneren in de wereld zoals hij is,
niet in een perfect wereld, niet op wachten (geen als verhaal)
▪ Zouden moeten: ethiek, oproep naar dit is het juiste
▪ Doen: actie, handelingen stellen
Niks doen is geen optie: Er is altijd een beslissing die
gemaakt moet worden → beslissen = bewust kiezen
tussen opties = afwegen
→ Gebruik retrospectieve analyse: reflectie hoe het
beter kan maar wees lief voor jezelf.
Waarom welke beslissingen? Wat was goed en wat kon
beter?
4
