,Klinische farmacologie
Perifeer zenuwstelsel
Organisatie perifeer zenuwstelsel
Perifeer zenuwstel
Somatisch Autonoom
zenuwstelsel zenuwstelsel
Bewust/actief passief/geen controle
dwarsgestreepte
Sympathisch parasympathicus
spieren
Fight or flight Rust
Kort preganglionair en Lang preganglionair en
lang postganglionair kort postganglionair
neuron neuron
Parasympatische effecten!
Bloedvaten zijn enkel parasympatisch
geïnnerveerd thv neusmucosa, penis en
speekselklier
,Neurohumorale transmissie Acetylcholine
Somatisch
Nicotine receptor en
neuromusculaire
eindplaat
Parasympathisch
Acetylcholine Acetylcholine
Muscarine receptor
Nicotine R
Sympathisch Noradrenaline (neurologisch) &
Acetylcholine adrenaline (bijniermerg)
α & β receptor
Nicotine R
Cholinerge transmissie
= somatisch & parasympatisch zenuwstelsel
Normale toestand: na een prikkeling over het axon zal
in de terminale eindknop Ca2+ influx plaatsvinden,
waarna acetylcholine vrijkomt en op de
nicotine/muscarine receptor bindt. Zo gaat de spier
contraheren. Acetylcholine zal afgebroken worden
door acetylcholinesterase tot acetaat en choline.
Choline wordt gerecycleerd en acetaat uitgescheiden.
Atropine Carbamaten: Propoxur → Tijdelijk
Nicotine R inhibitor Fosfaten: Foxim & Dimpylaat → irreversibel
Anti-ectoparasiticum. Bij overdosering of Dit zijn acteylcholinesterase inhibitoren die
doorbreken van de huidbarrière veroorzaak je leiden tot spastische paralyse.
intoxicatie & spastische paralyse bij de
patiënt.
Atropine blokkeert de receptor en is dus een
antidoot.
Muscarine agonisten
= parasympaticomimetica : bootst effecten van het
parasympatisch zenuwstelsel na. Beide stelsels
inhiberen elkaar.
, Actieve stof Muscarine R Nicotine R Klinische toepassing
Acetylcholine +++ +++ Geen, door inwerking op meerdere
stelsels heeft het een aspecifieke
onvoorspelbare werking
Bethanechol +++ - Bij atonie van blaas en GIS
Pilocarpine ++ - Oogdruppels voor glaucoma: myosis
& afvloeiing oogvocht
Effecten: selectieve stimulatie
- Hart → Hartritme & cardiac output ↓
- Bloedvaten → vasodilatatie
- Gladde spiercellen → bronchoconstrictie & ↑ GI motiliteit
- Exocriene klieren → secretie
- Oog: miose, ↓ intra-oculaire druk
Muscarine antagonisten
= anticholinergica/parasympaticolytica: stilleggen van de parasympatische effecten, geen
intrinsieke activiteit maar wel effect op liganden
Actieve stof Klinische toepassing
Atropine “Belladonna”
Anti-spasme, pre-anestheticum
Hyoscine butylbromide Similair aan atropine
Quaternair ammonium derivaat*
Tiotropium (LAMA = long acting muscarine ADH stelsel
antagonist) Quaternair ammonium derivaat*
Tropicamide Oogonderzoek
Ipratriopum (SAMA = short acting ADH stelsel
muscarine antagonist)
Glycopyrolaat ↓ tachycardie, GI motiliteit, bronchiale
secreties
Werkt langer dan atropine
Quaternair ammonium derivaat*
* geladen stof waardoor het niet door de bloed-hersenbarrière kan gaan. Hierdoor is het CZS &
placenta veilig van neveneffecten. (vb bij keizersnede van de teef doe je dan enkel de teef in
slaap want product geraakt niet tot pups)
SAMA: 3-5u werkzaam en gebruiken zoals nodig is
LAMA: 12u werkzaam gebruiken met strikt schema (max 2x/d), onderhoudsdosis bewaren en
voor chronisch gebruik
Effecten Indicaties
- Hart: inhibitie n. vagus die zelf een inhibitor -Anesthesie: premedicatie om te intuberen +
is dus stimulatie hart → tachycardie effecten anesthetica tegengaan (hypotensie &
- Klieren: inhibitie secretie bradycardie)
- GSC: inhibitie contractie → bronchodilatatie -Astma/COPD
- Oog: mydriasis & ↑ intra-oculaire druk -Gastro-enterologie: spasmen (koliek)
-Neuronaal: emesis/braken (tegen wagenziekte)
-Oftalmologie: oogonderzoek (mydriasis)
-Intoxicatie met acetylcholinesterase inhibitoren
(en dus er een overmaat aan acetylcholine is)
Perifeer zenuwstelsel
Organisatie perifeer zenuwstelsel
Perifeer zenuwstel
Somatisch Autonoom
zenuwstelsel zenuwstelsel
Bewust/actief passief/geen controle
dwarsgestreepte
Sympathisch parasympathicus
spieren
Fight or flight Rust
Kort preganglionair en Lang preganglionair en
lang postganglionair kort postganglionair
neuron neuron
Parasympatische effecten!
Bloedvaten zijn enkel parasympatisch
geïnnerveerd thv neusmucosa, penis en
speekselklier
,Neurohumorale transmissie Acetylcholine
Somatisch
Nicotine receptor en
neuromusculaire
eindplaat
Parasympathisch
Acetylcholine Acetylcholine
Muscarine receptor
Nicotine R
Sympathisch Noradrenaline (neurologisch) &
Acetylcholine adrenaline (bijniermerg)
α & β receptor
Nicotine R
Cholinerge transmissie
= somatisch & parasympatisch zenuwstelsel
Normale toestand: na een prikkeling over het axon zal
in de terminale eindknop Ca2+ influx plaatsvinden,
waarna acetylcholine vrijkomt en op de
nicotine/muscarine receptor bindt. Zo gaat de spier
contraheren. Acetylcholine zal afgebroken worden
door acetylcholinesterase tot acetaat en choline.
Choline wordt gerecycleerd en acetaat uitgescheiden.
Atropine Carbamaten: Propoxur → Tijdelijk
Nicotine R inhibitor Fosfaten: Foxim & Dimpylaat → irreversibel
Anti-ectoparasiticum. Bij overdosering of Dit zijn acteylcholinesterase inhibitoren die
doorbreken van de huidbarrière veroorzaak je leiden tot spastische paralyse.
intoxicatie & spastische paralyse bij de
patiënt.
Atropine blokkeert de receptor en is dus een
antidoot.
Muscarine agonisten
= parasympaticomimetica : bootst effecten van het
parasympatisch zenuwstelsel na. Beide stelsels
inhiberen elkaar.
, Actieve stof Muscarine R Nicotine R Klinische toepassing
Acetylcholine +++ +++ Geen, door inwerking op meerdere
stelsels heeft het een aspecifieke
onvoorspelbare werking
Bethanechol +++ - Bij atonie van blaas en GIS
Pilocarpine ++ - Oogdruppels voor glaucoma: myosis
& afvloeiing oogvocht
Effecten: selectieve stimulatie
- Hart → Hartritme & cardiac output ↓
- Bloedvaten → vasodilatatie
- Gladde spiercellen → bronchoconstrictie & ↑ GI motiliteit
- Exocriene klieren → secretie
- Oog: miose, ↓ intra-oculaire druk
Muscarine antagonisten
= anticholinergica/parasympaticolytica: stilleggen van de parasympatische effecten, geen
intrinsieke activiteit maar wel effect op liganden
Actieve stof Klinische toepassing
Atropine “Belladonna”
Anti-spasme, pre-anestheticum
Hyoscine butylbromide Similair aan atropine
Quaternair ammonium derivaat*
Tiotropium (LAMA = long acting muscarine ADH stelsel
antagonist) Quaternair ammonium derivaat*
Tropicamide Oogonderzoek
Ipratriopum (SAMA = short acting ADH stelsel
muscarine antagonist)
Glycopyrolaat ↓ tachycardie, GI motiliteit, bronchiale
secreties
Werkt langer dan atropine
Quaternair ammonium derivaat*
* geladen stof waardoor het niet door de bloed-hersenbarrière kan gaan. Hierdoor is het CZS &
placenta veilig van neveneffecten. (vb bij keizersnede van de teef doe je dan enkel de teef in
slaap want product geraakt niet tot pups)
SAMA: 3-5u werkzaam en gebruiken zoals nodig is
LAMA: 12u werkzaam gebruiken met strikt schema (max 2x/d), onderhoudsdosis bewaren en
voor chronisch gebruik
Effecten Indicaties
- Hart: inhibitie n. vagus die zelf een inhibitor -Anesthesie: premedicatie om te intuberen +
is dus stimulatie hart → tachycardie effecten anesthetica tegengaan (hypotensie &
- Klieren: inhibitie secretie bradycardie)
- GSC: inhibitie contractie → bronchodilatatie -Astma/COPD
- Oog: mydriasis & ↑ intra-oculaire druk -Gastro-enterologie: spasmen (koliek)
-Neuronaal: emesis/braken (tegen wagenziekte)
-Oftalmologie: oogonderzoek (mydriasis)
-Intoxicatie met acetylcholinesterase inhibitoren
(en dus er een overmaat aan acetylcholine is)
