FINANCIËLE INSTELLINGEN
ALGEMENE INFORMATIE
11 lessen gepland
Handboek HAFI gebruiken (nieuwe editie) – Module 3
EXAMEN: handboek, lessen (klemtonen, belangrijke delen) + schriftelijk (10 meerkeuzevragen
(40%) + 5 open vragen (60%)) –> examen van 2u
Financiële instellingen: groep van banken, verzekeraars -> maar we gaan focussen op
banken
H1 - MEERWAARDE BANKEN
OVERZICHT
1. Wat zijn banken ?
2. Meerwaarde financieel systeem
3. Meerwaarde banken
3.1. Transformatie door banken
3.2. Transformatiemarge en rentemarge
3.3. Geldschepping door banken
3.4. Overige taken van banken
I. WAT ZIJN BANKEN?
Banken en KI: zelfde (synoniemen) maar gebruikt in verschillende situaties
Wet 25 april 2014
→ Banken: in courant taalgebruik
→ KI: term die in wetgeving wordt gebruikt
Een kredietinstelling is een onderneming waarvan de activiteiten bestaan uit:
→ Het ontvangen van gelddeposito’s of andere terugbetaalbare gelden van het
publiek.
→ Het verlenen van kredieten voor eigen rekening.
Samengevat betekent dit dat een bank geld ontvangt van mensen die een overschot
hebben en dat geld uitleent aan anderen die een tekort hebben.
1
,Twee kernactiviteiten:
• Ontvangen van geld van wie een overschot heeft
• Uitlenen van geld aan wie een tekort heeft
BEGRIPPEN -> WET
Eerste taak: geld ontvangen van mensen met een overschot
➔ “Ontvangst nemen van gelddeposito’s
➔ Vb: 50 000 euro op spaarboekje
Wanneer iemand geld heeft dat hij tijdelijk niet nodig heeft, kan hij dit geld bij een bank
plaatsen. Er bestaan verschillende manieren om dat te doen:
▪ Een spaarrekening, waarop men geld stort om rente te ontvangen.
▪ Een zichtrekening, waarmee men dagelijks betalingen kan doen.
▪ Een termijnrekening, waarbij het geld voor een bepaalde periode vaststaat en een
vaste rente oplevert.
Een voorbeeld hiervan is iemand die 50 000 euro stort op zijn spaarboekje bij een bank
zoals Belfius. Die persoon heeft een geldoverschot en wil dat bedrag veilig bewaren. De bank
neemt dat geld in ontvangst en betaalt in ruil daarvoor een rentevergoeding aan de klant.
Tweede taak: geld uitlenen aan mensen met een tekort
➔ “Verlenen van kredieten”
➔ Vb: lening van 50 000 euro aan bakker
De bank gebruikt het geld dat ze van spaarders ontvangt om kredieten te verlenen aan
anderen die het nodig hebben. Dit kunnen zowel particulieren als ondernemingen zijn.
Een concreet voorbeeld: een bakker wil zijn zaak uitbreiden en heeft geld nodig om nieuwe
ovens te kopen. Hij beschikt niet over voldoende eigen middelen en gaat daarom naar de
bank om een lening aan te vragen. De bank beslist om hem een krediet toe te kennen. De
bakker krijgt het geld, en in ruil betaalt hij het geleende bedrag later terug, vermeerderd
met rente.
Op deze manier zorgt de bank ervoor dat geld dat anders zou blijven stilstaan bij spaarders,
in de economie terechtkomt waar het nuttig kan worden gebruikt.
Het principe van ‘voor eigen rekening’
➔ “Voor eigen rekening”
➔ Vb: Ik heb 50 000 euro op mijn spaarboekje. De bank gebruikt mijn geld voor krediet
aan bakker. De bakker gaat uiteindelijk failliet, wie draagt verlies? De BANK!
Een zeer belangrijk punt in de werking van een bank is dat zij handelt voor eigen rekening.
Dit betekent dat de bank zelf de verantwoordelijkheid en het risico draagt voor de leningen
die ze toekent.
Stel dat iemand 50 000 euro op zijn spaarboekje bij Belfius plaatst. Belfius kan dit geld
gebruiken om een krediet te verlenen aan de bakker uit het vorige voorbeeld. Als de bakker
echter failliet gaat en zijn lening niet terugbetaalt, dan is dat geld verloren. Maar de
2
,spaarder hoeft zich geen zorgen te maken, want het verlies ligt bij de bank. De bank moet
het spaargeld van de klant immers blijven garanderen, depositogarantie!
De bank draagt dus het risico, maar dit wordt gecompenseerd door de winst die ze maakt via
de rente op de leningen. Ze betaalt een lagere rente aan de spaarder dan de rente die ze
ontvangt van de kredietnemer, en dat verschil is haar verdienste.
TOEZICHT EN BESCHERMING VAN DE SPAARDER
Omdat banken met het geld van het publiek werken, staan ze onder streng toezicht van
financiële autoriteiten. In België gebeurt dat onder meer door:
▪ de Nationale Bank van België (NBB);
▪ de Europese Centrale Bank (ECB).
Deze instellingen controleren of banken hun activiteiten op een veilige, verantwoorde en
stabiele manier uitvoeren. Dit zorgt ervoor dat spaarders hun geld met vertrouwen bij een
bank kunnen plaatsen.
Daarnaast is er een belangrijk beschermingsmechanisme: de depositogarantie.
Dit systeem houdt in dat, als een bank failliet zou gaan, elke spaarder recht heeft op
terugbetaling van zijn tegoeden tot een maximum van honderdduizend euro per persoon per
bank. Dit biedt een extra waarborg en geruststelling voor het publiek.
DE INTERMEDIAIRE FUNCTIE VAN DE BANK
De bank vervult een belangrijke tussenrol in de economie. Ze treedt op als tussenpersoon
tussen twee groepen:
▪ de spaarders, die geld over hebben;
▪ de kredietnemers, die geld tekortkomen.
De bank staat letterlijk in het midden. Ze verzamelt spaargeld van de ene groep en stelt dat
geld ter beschikking van de andere groep in de vorm van leningen. Op die manier zorgt de
bank ervoor dat geld niet nutteloos blijft liggen, maar in de economie wordt gebruikt voor
investeringen, aankopen en groei.
Door deze bemiddelende rol draagt de bank bij aan de algemene werking van de economie.
Spaarders krijgen een veilige plaats voor hun geld en ontvangen rente, terwijl kredietnemers
de middelen krijgen om hun plannen te realiseren.
3
, Bank doet aan intermediatie want heeft 2 taken -> zet zich tussen 2 partijen
Bank gaat als tussenpersoon optreden (staat in midden)
Kredietgevers (KG) – Spaaroverschotten
KG zijn particulieren, gezinnen of bedrijven die geld over hebben en dit willen sparen.
Ze kunnen hun spaargeld naar de bank brengen (bv. Belfius).
De bank kan dit geld tijdelijk gebruiken voor leningen aan kredietnemers.
KG zullen dit geld later terugkrijgen met eventuele rente.
Alternatief kunnen KG hun geld naar de financiële markt brengen:
Ze kunnen investeren in aandelen of obligaties.
Op de primaire markt vloeit dit geld naar degene die de aandelen of obligaties uitgeeft.
Kredietnemers (KN) – Spaartekorten
KN zijn partijen die geld nodig hebben, zoals bedrijven of de overheid.
Ze nemen geld op via de bank of via de financiële markt.
De geldstroom gaat van de bank naar de KN wanneer ze een lening afsluiten.
Bank
Functie: schakel tussen KG en KN.
Ontvangt spaargeld van KG en leent het uit aan KN.
Biedt zekerheid en continuïteit, iets wat een beurs niet altijd kan garanderen.
Extra voordelen van de bank:
Mogelijkheid om flexibel te lenen en sparen.
Begeleiding en advies bij financiële beslissingen.
Risico wordt gedeeltelijk afgedekt via toezicht en garanties.
4
ALGEMENE INFORMATIE
11 lessen gepland
Handboek HAFI gebruiken (nieuwe editie) – Module 3
EXAMEN: handboek, lessen (klemtonen, belangrijke delen) + schriftelijk (10 meerkeuzevragen
(40%) + 5 open vragen (60%)) –> examen van 2u
Financiële instellingen: groep van banken, verzekeraars -> maar we gaan focussen op
banken
H1 - MEERWAARDE BANKEN
OVERZICHT
1. Wat zijn banken ?
2. Meerwaarde financieel systeem
3. Meerwaarde banken
3.1. Transformatie door banken
3.2. Transformatiemarge en rentemarge
3.3. Geldschepping door banken
3.4. Overige taken van banken
I. WAT ZIJN BANKEN?
Banken en KI: zelfde (synoniemen) maar gebruikt in verschillende situaties
Wet 25 april 2014
→ Banken: in courant taalgebruik
→ KI: term die in wetgeving wordt gebruikt
Een kredietinstelling is een onderneming waarvan de activiteiten bestaan uit:
→ Het ontvangen van gelddeposito’s of andere terugbetaalbare gelden van het
publiek.
→ Het verlenen van kredieten voor eigen rekening.
Samengevat betekent dit dat een bank geld ontvangt van mensen die een overschot
hebben en dat geld uitleent aan anderen die een tekort hebben.
1
,Twee kernactiviteiten:
• Ontvangen van geld van wie een overschot heeft
• Uitlenen van geld aan wie een tekort heeft
BEGRIPPEN -> WET
Eerste taak: geld ontvangen van mensen met een overschot
➔ “Ontvangst nemen van gelddeposito’s
➔ Vb: 50 000 euro op spaarboekje
Wanneer iemand geld heeft dat hij tijdelijk niet nodig heeft, kan hij dit geld bij een bank
plaatsen. Er bestaan verschillende manieren om dat te doen:
▪ Een spaarrekening, waarop men geld stort om rente te ontvangen.
▪ Een zichtrekening, waarmee men dagelijks betalingen kan doen.
▪ Een termijnrekening, waarbij het geld voor een bepaalde periode vaststaat en een
vaste rente oplevert.
Een voorbeeld hiervan is iemand die 50 000 euro stort op zijn spaarboekje bij een bank
zoals Belfius. Die persoon heeft een geldoverschot en wil dat bedrag veilig bewaren. De bank
neemt dat geld in ontvangst en betaalt in ruil daarvoor een rentevergoeding aan de klant.
Tweede taak: geld uitlenen aan mensen met een tekort
➔ “Verlenen van kredieten”
➔ Vb: lening van 50 000 euro aan bakker
De bank gebruikt het geld dat ze van spaarders ontvangt om kredieten te verlenen aan
anderen die het nodig hebben. Dit kunnen zowel particulieren als ondernemingen zijn.
Een concreet voorbeeld: een bakker wil zijn zaak uitbreiden en heeft geld nodig om nieuwe
ovens te kopen. Hij beschikt niet over voldoende eigen middelen en gaat daarom naar de
bank om een lening aan te vragen. De bank beslist om hem een krediet toe te kennen. De
bakker krijgt het geld, en in ruil betaalt hij het geleende bedrag later terug, vermeerderd
met rente.
Op deze manier zorgt de bank ervoor dat geld dat anders zou blijven stilstaan bij spaarders,
in de economie terechtkomt waar het nuttig kan worden gebruikt.
Het principe van ‘voor eigen rekening’
➔ “Voor eigen rekening”
➔ Vb: Ik heb 50 000 euro op mijn spaarboekje. De bank gebruikt mijn geld voor krediet
aan bakker. De bakker gaat uiteindelijk failliet, wie draagt verlies? De BANK!
Een zeer belangrijk punt in de werking van een bank is dat zij handelt voor eigen rekening.
Dit betekent dat de bank zelf de verantwoordelijkheid en het risico draagt voor de leningen
die ze toekent.
Stel dat iemand 50 000 euro op zijn spaarboekje bij Belfius plaatst. Belfius kan dit geld
gebruiken om een krediet te verlenen aan de bakker uit het vorige voorbeeld. Als de bakker
echter failliet gaat en zijn lening niet terugbetaalt, dan is dat geld verloren. Maar de
2
,spaarder hoeft zich geen zorgen te maken, want het verlies ligt bij de bank. De bank moet
het spaargeld van de klant immers blijven garanderen, depositogarantie!
De bank draagt dus het risico, maar dit wordt gecompenseerd door de winst die ze maakt via
de rente op de leningen. Ze betaalt een lagere rente aan de spaarder dan de rente die ze
ontvangt van de kredietnemer, en dat verschil is haar verdienste.
TOEZICHT EN BESCHERMING VAN DE SPAARDER
Omdat banken met het geld van het publiek werken, staan ze onder streng toezicht van
financiële autoriteiten. In België gebeurt dat onder meer door:
▪ de Nationale Bank van België (NBB);
▪ de Europese Centrale Bank (ECB).
Deze instellingen controleren of banken hun activiteiten op een veilige, verantwoorde en
stabiele manier uitvoeren. Dit zorgt ervoor dat spaarders hun geld met vertrouwen bij een
bank kunnen plaatsen.
Daarnaast is er een belangrijk beschermingsmechanisme: de depositogarantie.
Dit systeem houdt in dat, als een bank failliet zou gaan, elke spaarder recht heeft op
terugbetaling van zijn tegoeden tot een maximum van honderdduizend euro per persoon per
bank. Dit biedt een extra waarborg en geruststelling voor het publiek.
DE INTERMEDIAIRE FUNCTIE VAN DE BANK
De bank vervult een belangrijke tussenrol in de economie. Ze treedt op als tussenpersoon
tussen twee groepen:
▪ de spaarders, die geld over hebben;
▪ de kredietnemers, die geld tekortkomen.
De bank staat letterlijk in het midden. Ze verzamelt spaargeld van de ene groep en stelt dat
geld ter beschikking van de andere groep in de vorm van leningen. Op die manier zorgt de
bank ervoor dat geld niet nutteloos blijft liggen, maar in de economie wordt gebruikt voor
investeringen, aankopen en groei.
Door deze bemiddelende rol draagt de bank bij aan de algemene werking van de economie.
Spaarders krijgen een veilige plaats voor hun geld en ontvangen rente, terwijl kredietnemers
de middelen krijgen om hun plannen te realiseren.
3
, Bank doet aan intermediatie want heeft 2 taken -> zet zich tussen 2 partijen
Bank gaat als tussenpersoon optreden (staat in midden)
Kredietgevers (KG) – Spaaroverschotten
KG zijn particulieren, gezinnen of bedrijven die geld over hebben en dit willen sparen.
Ze kunnen hun spaargeld naar de bank brengen (bv. Belfius).
De bank kan dit geld tijdelijk gebruiken voor leningen aan kredietnemers.
KG zullen dit geld later terugkrijgen met eventuele rente.
Alternatief kunnen KG hun geld naar de financiële markt brengen:
Ze kunnen investeren in aandelen of obligaties.
Op de primaire markt vloeit dit geld naar degene die de aandelen of obligaties uitgeeft.
Kredietnemers (KN) – Spaartekorten
KN zijn partijen die geld nodig hebben, zoals bedrijven of de overheid.
Ze nemen geld op via de bank of via de financiële markt.
De geldstroom gaat van de bank naar de KN wanneer ze een lening afsluiten.
Bank
Functie: schakel tussen KG en KN.
Ontvangt spaargeld van KG en leent het uit aan KN.
Biedt zekerheid en continuïteit, iets wat een beurs niet altijd kan garanderen.
Extra voordelen van de bank:
Mogelijkheid om flexibel te lenen en sparen.
Begeleiding en advies bij financiële beslissingen.
Risico wordt gedeeltelijk afgedekt via toezicht en garanties.
4
