GOTISCHE ARCHITECTUUR
BETEKENIS VAN GOTIEK
aansluiting op laat-romaanse (Normandische) kathedralen (-1120)
overgang naar gotiek gebeurt zeer snel (+/- 100 jaar)
gotiek = radicaal nieuwe architectuur
VERGELIJKING: ST.SERNIN (ROMAANS) VS AMIENS (GOTISCH)
GELIJKENISSEN
• Basilicaal grondplan: schip + 2 zijbeuken
• Koor met: apsis, omgang, kapellen
VERSCHILLEN
ROMAANS (St. Sernin) GOTISCH (Amiens)
Monumentaal, zwaar, massief Licht, skeletachtig
Veel steen en massa Gewichtloos effect
Gericht op pelgrimsstromen Ruimtelijke ervaring
Lage, gesloten ruimtz Verticalisme (hoogte)
Kleine ramen Grote raampartijnen
Statische ruimte Open, dynamische ruimte
Romaans = ruimte in een massieve stenen schil, zwaar, aards
Gotiek = ruimte die opent, beweegt en opstijgt, bijna bovennatuurlijk
RENAISSANCE OVER GOTIEK
Term “gotiek” ontstaan in renaissance
Negatieve betekenis:
1
, ➢ verwijst naar “Goten” (barbaren)
➢ tegenover klassieke (antieke) rationaliteit
Renaissance zag middeleeuwen als “donkere tijd”
Architectuur gericht op: geloof, spiritualiteit, verbinding met God
kerk <-> middeleeuwse stad
gebouw moet: “niet van deze wereld” lijken, soort mirakel zijn, iets dat naar boven/god gaat
middelen: geometrie, licht, hoogte, glas
ROMANTIEK OVER GOTIEK
18e eeuw: romantische beweging
fascinatie voor: het irrationele, mysterieuze, duistere
voorbeelden: groteske figuren (spuwers, drake), fantasiewereld/fictieve elementen
➔ gotiek wordt al expressief en emotioneel gezien
3 STANDPUNTEN T.O.V. GOTIEK IN DE MODERNE GESCHIEDENIS
Moderne geschiedenis heeft 3 manieren om gotiek te bekijken:
1) Structureel (ingenieurs bouwkunst)
o Hoe evolutie van zware romaanse bouw → lichte gotische structuur
o Belangrijke elementen: ribgewelven, luchtbogen
o Doel: grotere hoogte + stabiliteit
2) Visueel (kunst)
o Grote ramen en glas-in-lood
o Roosvensters: abstractie, licht en kleur
o Veel beeldhouwkunst
o Architectuur als visuele ervaring
3) Symbolisch
o Invloed van scholastiek: rationele ordening <-> goddelijke perfectie
o Doel: aardse overstijgen, huis van God creëren
o Licht = spiritueel en symbolisch
o Resultaat: bijna ‘magische’ ruimte
Deze 3 dingen zou men samen moeten bekijken
2
, De gotiek is dus eerder complex en niet eenduidig het ene of het andere. Het is de
samenspel tussen het formele (ruimte, licht en geometrie) en de structurele aspecten
(lichtheid en hoogte bereiken) die zorgen voor een bovennatuurlijke ruimte.
LUCHTBOGEN
Hogere, meer skeletachtige structuur en andere
middelen om dit hoge skelet vast te houden
o Luchtbogen die de bovenzijde van de
constructie openhouden
o Houden openingen voor clerestory (ramen
boven schip
o Vangen krachten op + maken grote ramen
mogelijk
INTERIEUR: TOENEMENDE VERTICALISME
(<-> romaanse: meer massa in de wanden)
Ongeveer 50% hoger dan romaans
Dit samen maakt de ervaring van een gotische kerk anders dan die van een romaanse.
ROSAS VENSTERS
Buitenwereldse van de Gotiek:
Zo’n venster is indrukwekkend, abstractie, licht en kleur in een
wereld waar bijna geen glas werd gebruikt
Doel architecten: Symbolische laag toevoegen, streven van het
bouwen van een ‘mirakel’
Alle andere middelen worden hiertoe ingezet: de geometrie,
glas, verticale, …
ALGMENE KENMERKEN: ROMAANS VS GOTISCH
ROMAANS GOTISCH
Zware steen en massa Zelfde religieuze functies
Dikke muren Skeletbouw ipv massieve muren
Steunpilaren dicht op elkaar Open en transparante ruimte
3
BETEKENIS VAN GOTIEK
aansluiting op laat-romaanse (Normandische) kathedralen (-1120)
overgang naar gotiek gebeurt zeer snel (+/- 100 jaar)
gotiek = radicaal nieuwe architectuur
VERGELIJKING: ST.SERNIN (ROMAANS) VS AMIENS (GOTISCH)
GELIJKENISSEN
• Basilicaal grondplan: schip + 2 zijbeuken
• Koor met: apsis, omgang, kapellen
VERSCHILLEN
ROMAANS (St. Sernin) GOTISCH (Amiens)
Monumentaal, zwaar, massief Licht, skeletachtig
Veel steen en massa Gewichtloos effect
Gericht op pelgrimsstromen Ruimtelijke ervaring
Lage, gesloten ruimtz Verticalisme (hoogte)
Kleine ramen Grote raampartijnen
Statische ruimte Open, dynamische ruimte
Romaans = ruimte in een massieve stenen schil, zwaar, aards
Gotiek = ruimte die opent, beweegt en opstijgt, bijna bovennatuurlijk
RENAISSANCE OVER GOTIEK
Term “gotiek” ontstaan in renaissance
Negatieve betekenis:
1
, ➢ verwijst naar “Goten” (barbaren)
➢ tegenover klassieke (antieke) rationaliteit
Renaissance zag middeleeuwen als “donkere tijd”
Architectuur gericht op: geloof, spiritualiteit, verbinding met God
kerk <-> middeleeuwse stad
gebouw moet: “niet van deze wereld” lijken, soort mirakel zijn, iets dat naar boven/god gaat
middelen: geometrie, licht, hoogte, glas
ROMANTIEK OVER GOTIEK
18e eeuw: romantische beweging
fascinatie voor: het irrationele, mysterieuze, duistere
voorbeelden: groteske figuren (spuwers, drake), fantasiewereld/fictieve elementen
➔ gotiek wordt al expressief en emotioneel gezien
3 STANDPUNTEN T.O.V. GOTIEK IN DE MODERNE GESCHIEDENIS
Moderne geschiedenis heeft 3 manieren om gotiek te bekijken:
1) Structureel (ingenieurs bouwkunst)
o Hoe evolutie van zware romaanse bouw → lichte gotische structuur
o Belangrijke elementen: ribgewelven, luchtbogen
o Doel: grotere hoogte + stabiliteit
2) Visueel (kunst)
o Grote ramen en glas-in-lood
o Roosvensters: abstractie, licht en kleur
o Veel beeldhouwkunst
o Architectuur als visuele ervaring
3) Symbolisch
o Invloed van scholastiek: rationele ordening <-> goddelijke perfectie
o Doel: aardse overstijgen, huis van God creëren
o Licht = spiritueel en symbolisch
o Resultaat: bijna ‘magische’ ruimte
Deze 3 dingen zou men samen moeten bekijken
2
, De gotiek is dus eerder complex en niet eenduidig het ene of het andere. Het is de
samenspel tussen het formele (ruimte, licht en geometrie) en de structurele aspecten
(lichtheid en hoogte bereiken) die zorgen voor een bovennatuurlijke ruimte.
LUCHTBOGEN
Hogere, meer skeletachtige structuur en andere
middelen om dit hoge skelet vast te houden
o Luchtbogen die de bovenzijde van de
constructie openhouden
o Houden openingen voor clerestory (ramen
boven schip
o Vangen krachten op + maken grote ramen
mogelijk
INTERIEUR: TOENEMENDE VERTICALISME
(<-> romaanse: meer massa in de wanden)
Ongeveer 50% hoger dan romaans
Dit samen maakt de ervaring van een gotische kerk anders dan die van een romaanse.
ROSAS VENSTERS
Buitenwereldse van de Gotiek:
Zo’n venster is indrukwekkend, abstractie, licht en kleur in een
wereld waar bijna geen glas werd gebruikt
Doel architecten: Symbolische laag toevoegen, streven van het
bouwen van een ‘mirakel’
Alle andere middelen worden hiertoe ingezet: de geometrie,
glas, verticale, …
ALGMENE KENMERKEN: ROMAANS VS GOTISCH
ROMAANS GOTISCH
Zware steen en massa Zelfde religieuze functies
Dikke muren Skeletbouw ipv massieve muren
Steunpilaren dicht op elkaar Open en transparante ruimte
3
