Recht
Hoofdstuk 1: wat is recht?
Inleiding
Recht wat is dat eigenlijk?
Het recht is er altijd en overal, van het moment van je verwekking tot nog lang na je dood. Je
ontsnapt er niet aan:
Voorbeelden: aangifte van geboorte, abortus, ouderlijk gezag, leerplicht, examenreglement,
huwen of samenwonen, we kunnen nog wel even doorgaan.
Recht mengt zich in:
• Alle aspecten van je prive-leven
• Professionele leven als PC zal beïnvloed worden door recht
Het recht heeft een impact op het leven en de omgeving van cliënten. Kennis van de juridische
wereld is essentieel om aan te sluiten bij de juridische context van cliënten. Vaak wijst net die
context naar het te bewandelen pad.
Of je nu als zelfstandige of als werknemer → alles onderworpen aan rechtsregels.
Recht wat is dat eigenlijk?
,Het recht definitie: “Het recht is een geheel van gedragsregels die rechtsregels zijn omdat de
overheid ze heeft uitgewerkt en verplicht oplegt aan de burgers om de samenleving te ordenen
en vitale maatschappelijke belangen te beschermen.”
Om deze definitie van het ‘objectieve’ recht ten volle te begrijpen is het nodig de kernelement
van deze definitie apart te bekijken.
Vier kernelementen
1. Recht is een geheel van gedragsregels
2. Opgesteld door de overheid
3. & afdwingbaar door de overheid
4. Om de samenleving te ordenen en vitale belangen te beschermen
1.1.Een geheel van gedragsregels
Recht gaat om: Leefregels die een bepaald gedrag voorschrijven→ een rechtsregel is een
gedragsregel
→ uitwendig waarneembaar
→Deze leefregels zijn dus normatief (= wat mag en niet mag, wat moet, voor iedereen)
Onze hele menselijke samenleving wordt beheerst door een samenspel van gedragsregels, die
bestaan uit: gebodsbepalingen of verbodsbepalingen
Enerzijds regels om iets te verbieden en anderzijds heb je geboden (iets wat moet)
o Voorbeeld gebodsbepalingen: je moet belastingen betalen, je moet voorrang verlenen
o Voorbeeld verbodsbepalingen: je mag niet doden, je mag niemand omver rijden
Rechtsregels gebieden of verbieden → ze beperken de vrijheid van de persoon, maar hij krijgt
(rechts)zekerheid in de plaats
,Recht nodig voor structuur →verzameling van regels die een ordening aanbrengen in de
samenleving → afspraken die we maken
1.2. recht: een geheel van gedragsregels die de overheid heeft uitgewerkt
Wat maakt een gedragsregel een rechtsregel?
De regel is opgesteld door de overheid die hiertoe gemachtigd is.
Een overheid= veronderstelt in eerste instantie →een vorm van georganiseerde,
gestructureerde samenleving
❖ Hoe wordt gezag van een overheid in democratische samenlevingen toegepast= het
gezag van de overheid dient om regels afdwingbaar te maken op de instemming van
het volk
❖ Hoe wordt het gezag van de overheid in totalitaire (dictatuur) samenlevingen
toegepast = het gezag van de overheid eigent zich de macht door middel van geweld
en onderdrukking
De regelgevende macht = de politieke macht
Bestaat uit drie onderdelen:
1. De wetgevende macht= het maken van de regels
2. De uitvoerende macht= de uitvoering van de regels
3. De rechtelijke macht= de beoordeling van overtredingen en geschillen
Hoe wordt de macht in een totalitaire samenleving zich geëigend en hoe gaat het in zijn
werk?
➢ De macht wordt hier geëigend door middel van geweld en onderdrukking
➢ De gehele politieke macht wordt toegekend aan één leider of aan een kleine groep
(oligarchie)
, Recht is dus door de mens gemaakt & verandert voortdurend
Evolueert mee met de tijdsgeest, cultuur, opvattingen en politieke stromingen in de
samenleving….
Bevoorbeeld
o Slavernij was lange tijd legaal
o Huwelijk stond lange tijd enkel open voor mensen van verschillend geslacht, idem
ouderschap
o Overspel was strafbaar tot 1987
o De doodstraf werd pas afgeschaft in 1996 en verbod werd in 2005 opgenomen in de
grondwet
Bij het ontstaan van België keerden onze grondleggers zich af van dergelijke totalitaire macht, zo
verbonden met het verleden en omhelsden de trias politica leer van Montesquieu (= Over de
geest van de wet)
Absolute almacht zal altijd tot misbruik leiden, hoe doorbreek je dit?
• Om dit te vermijden moeten de drie onderdelen van de politieke macht (wetgevende,
uitvoerende en rechterlijke macht) uitgeoefend worden door verschillende van elkaar
gescheiden organen
• De macht moet gescheiden van elkaar zijn en ze moeten elkaar ook wederzijds
controleren
Volgens de Belgische Grondwet:
• De wetgevende macht (dedegen die de regels opstellen)→ wordt uitgevoerd door het
volk verkozen parlement
→In democratische samenlevingen: berust het gezag van de overheid om regels afdwingbaar
te maken op de instemming van het volk
• De uitvoerende macht (degene die de regels uitvoert) wordt uitgeoefend door: de
Koning en de regering (ministers en staatssecretarissen)
Hoofdstuk 1: wat is recht?
Inleiding
Recht wat is dat eigenlijk?
Het recht is er altijd en overal, van het moment van je verwekking tot nog lang na je dood. Je
ontsnapt er niet aan:
Voorbeelden: aangifte van geboorte, abortus, ouderlijk gezag, leerplicht, examenreglement,
huwen of samenwonen, we kunnen nog wel even doorgaan.
Recht mengt zich in:
• Alle aspecten van je prive-leven
• Professionele leven als PC zal beïnvloed worden door recht
Het recht heeft een impact op het leven en de omgeving van cliënten. Kennis van de juridische
wereld is essentieel om aan te sluiten bij de juridische context van cliënten. Vaak wijst net die
context naar het te bewandelen pad.
Of je nu als zelfstandige of als werknemer → alles onderworpen aan rechtsregels.
Recht wat is dat eigenlijk?
,Het recht definitie: “Het recht is een geheel van gedragsregels die rechtsregels zijn omdat de
overheid ze heeft uitgewerkt en verplicht oplegt aan de burgers om de samenleving te ordenen
en vitale maatschappelijke belangen te beschermen.”
Om deze definitie van het ‘objectieve’ recht ten volle te begrijpen is het nodig de kernelement
van deze definitie apart te bekijken.
Vier kernelementen
1. Recht is een geheel van gedragsregels
2. Opgesteld door de overheid
3. & afdwingbaar door de overheid
4. Om de samenleving te ordenen en vitale belangen te beschermen
1.1.Een geheel van gedragsregels
Recht gaat om: Leefregels die een bepaald gedrag voorschrijven→ een rechtsregel is een
gedragsregel
→ uitwendig waarneembaar
→Deze leefregels zijn dus normatief (= wat mag en niet mag, wat moet, voor iedereen)
Onze hele menselijke samenleving wordt beheerst door een samenspel van gedragsregels, die
bestaan uit: gebodsbepalingen of verbodsbepalingen
Enerzijds regels om iets te verbieden en anderzijds heb je geboden (iets wat moet)
o Voorbeeld gebodsbepalingen: je moet belastingen betalen, je moet voorrang verlenen
o Voorbeeld verbodsbepalingen: je mag niet doden, je mag niemand omver rijden
Rechtsregels gebieden of verbieden → ze beperken de vrijheid van de persoon, maar hij krijgt
(rechts)zekerheid in de plaats
,Recht nodig voor structuur →verzameling van regels die een ordening aanbrengen in de
samenleving → afspraken die we maken
1.2. recht: een geheel van gedragsregels die de overheid heeft uitgewerkt
Wat maakt een gedragsregel een rechtsregel?
De regel is opgesteld door de overheid die hiertoe gemachtigd is.
Een overheid= veronderstelt in eerste instantie →een vorm van georganiseerde,
gestructureerde samenleving
❖ Hoe wordt gezag van een overheid in democratische samenlevingen toegepast= het
gezag van de overheid dient om regels afdwingbaar te maken op de instemming van
het volk
❖ Hoe wordt het gezag van de overheid in totalitaire (dictatuur) samenlevingen
toegepast = het gezag van de overheid eigent zich de macht door middel van geweld
en onderdrukking
De regelgevende macht = de politieke macht
Bestaat uit drie onderdelen:
1. De wetgevende macht= het maken van de regels
2. De uitvoerende macht= de uitvoering van de regels
3. De rechtelijke macht= de beoordeling van overtredingen en geschillen
Hoe wordt de macht in een totalitaire samenleving zich geëigend en hoe gaat het in zijn
werk?
➢ De macht wordt hier geëigend door middel van geweld en onderdrukking
➢ De gehele politieke macht wordt toegekend aan één leider of aan een kleine groep
(oligarchie)
, Recht is dus door de mens gemaakt & verandert voortdurend
Evolueert mee met de tijdsgeest, cultuur, opvattingen en politieke stromingen in de
samenleving….
Bevoorbeeld
o Slavernij was lange tijd legaal
o Huwelijk stond lange tijd enkel open voor mensen van verschillend geslacht, idem
ouderschap
o Overspel was strafbaar tot 1987
o De doodstraf werd pas afgeschaft in 1996 en verbod werd in 2005 opgenomen in de
grondwet
Bij het ontstaan van België keerden onze grondleggers zich af van dergelijke totalitaire macht, zo
verbonden met het verleden en omhelsden de trias politica leer van Montesquieu (= Over de
geest van de wet)
Absolute almacht zal altijd tot misbruik leiden, hoe doorbreek je dit?
• Om dit te vermijden moeten de drie onderdelen van de politieke macht (wetgevende,
uitvoerende en rechterlijke macht) uitgeoefend worden door verschillende van elkaar
gescheiden organen
• De macht moet gescheiden van elkaar zijn en ze moeten elkaar ook wederzijds
controleren
Volgens de Belgische Grondwet:
• De wetgevende macht (dedegen die de regels opstellen)→ wordt uitgevoerd door het
volk verkozen parlement
→In democratische samenlevingen: berust het gezag van de overheid om regels afdwingbaar
te maken op de instemming van het volk
• De uitvoerende macht (degene die de regels uitvoert) wordt uitgeoefend door: de
Koning en de regering (ministers en staatssecretarissen)
