Wijsbegeerte – informatie van het vak
Praktische informatie:
Lesmateriaal:
- Het handboek is de kern
- Slides en ander materiaal is ter aanvulling
- Eigen nota’s
o Soms info die niet in het boek staat
Hoe studeer je dit vak?
- Filosofie gaat over argumenteren (tegenstellingen, gelijkenissen)
- Focus op theorieën, argumenten, concepten…
- Niet belangrijk: minder feiten, data niet belangrijk
- Citaat → welke theorie wordt hier verdedigd?
Examen informatie:
- Schriftelijk meerkeuze examen met giscorrectie
- 3 open vragen (laatste vraag is een inzichtvraag) en 20 meerkeuze vragen
o Goed kijken naar ten eerste, ten tweede…
- Er komen voorbeeldvragen tijdens de les
- 3 uur tijd
Examen informatie 2.0:
Twee delen: open vragen (8/20), meerkeuzevragen (12/20)
Eerste deel: open vragen
Hij is niet streng op schrijffouten, wel belangrijk om leesbaar te schrijven
Eerste openvraag (begripsvraag): je krijgt een term, je moet het begrip definiëren
- Situeer: het begrip thuisbrengen in een theoretisch kader
- Verklaren: geef een definitie van…
Tweede openvraag (lijstjesvraag): geef argumenten voor of tegen, alles wat in lijstjes komt
- Bespreek drie bezwaren tegen dit…
- Je moet 3 bezwaren geven, niet 1 of 2 of 4
- Je krijgt nog altijd 1 punt als je maar 1 bezwaar kan geven, hij neemt de eerste drie.
- Geen context, niet schets mij dit
- Met puntjes
Derde openvraag (inzichtsvraag): afspeelt over verschillende hoofdstukken
- Samenhang benadrukken
- Gelijkenissen en verschillen verlijnen (soort essay)
Tweede deel: 20 meerkeuzevragen
Duid je antwoorden pas aan op het einde, los eerst in je bundel al je vragen op.
Soorten categorieën:
- Moeilijke vragen: citaat krijgen dat je nog niet eerder gezien hebt, de vraag is dan
welke theorie er wordt verdedigd. Soms geeft hij ook een tekst van een pagina lang om
dan de bovenste vraag te beantwoorden.
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Wat is filosofie? ......................................................................................... 5
1. Drie kenmerken: attitude, methodologie en domein ..........................................................5
1.2 Vier deeldomeinen .........................................................................................................7
1.3 Een korte geschiedenis van de westerse filosofie.............................................................8
Hoofdstuk 2: René Descartes ....................................................................................... 10
2.1 Inleiding ....................................................................................................................... 10
2.2 De wetenschappelijke revolutie .................................................................................... 10
2.3 Filosofische omzwervingen ........................................................................................... 13
2.4 De kennis en haar lotgevallen ....................................................................................... 14
2.5 Kritische geluiden ......................................................................................................... 15
2.6 Besluit ......................................................................................................................... 16
Hoofdstuk 3: Geest en lichaam ..................................................................................... 17
3.1 Inleiding: de menselijke geest ....................................................................................... 17
3.2 Fysisch spul en geestesspul: Descartes’ dualisme ........................................................ 19
3.3 Argumenten voor en tegen dualisme ............................................................................. 20
3.4 De mens is een machine............................................................................................... 22
3.5 Van materialisme naar fysicalisme................................................................................ 22
3.6 Argumenten voor en tegen reductionisme ..................................................................... 24
3.7 Conclusie .................................................................................................................... 25
Hoofdstuk 4: Kunnen dieren denken?............................................................................ 26
4.1 Inleiding: mechanisering van het wereldbeeld ............................................................... 26
4.2 Een bruut onder de dieren............................................................................................. 26
4.3 Wat denken dieren wel? ............................................................................................... 33
Hoofdstuk 5: Friedrich Nietzsche .................................................................................. 35
5.1 Een turbulent leven ...................................................................................................... 36
5.2 De lafheid van Plato...................................................................................................... 38
5.6 Het grote onheil dat christendom heet .......................................................................... 42
5.7 Intermezzo: Wagner en de vrouwen ............................................................................... 44
5.8 Het grootse leven ......................................................................................................... 45
5.9 Besluit: ........................................................................................................................ 46
Hoofdstuk 6: Moraalfilosofie en morele psychologie ...................................................... 46
6.1 inleiding ....................................................................................................................... 46
6.1 utilitarisme: rekenwerk ................................................................................................. 47
6.2 Deontologie: de plicht roept.......................................................................................... 49
6.3 Deugdethiek: karakter kweken ...................................................................................... 50
, 6.4 Nietzsches versus de moraal ........................................................................................ 51
6.5 morele psychologie ...................................................................................................... 52
6.6 Besluit ......................................................................................................................... 54
Hoofdstuk 7: Verbetering ............................................................................................. 54
Inleiding: medicalisering en de drang naar verbetering ........................................................ 54
7.1 Wat is verbetering? ....................................................................................................... 55
7.2 Is verbetering immoreel? .............................................................................................. 57
7.3 De menselijke natuur en de drang naar verbetering........................................................ 59
7.4 Therapie versus verbetering .......................................................................................... 61
7.5 Verbetering versus verbetering...................................................................................... 62
7.6 Besluit ......................................................................................................................... 64
Hoofdstuk 8: Charles Darwin ........................................................................................ 64
8.1 Filosofische context: doelgerichtheid en het probleem van god...................................... 64
8.2 Evolutietheorie: kruispunt tussen filosofie en wetenschap ............................................. 65
8.3 Het leven van Charles Darwin ....................................................................................... 65
8.4 De twee belangrijkste ideeën van Darwin ...................................................................... 66
8.5 Waarom Darwins theorie zo “gevaarlijk” was ................................................................. 68
8.6 Het argument van design .............................................................................................. 68
8.6 Wat Darwin veranderde ................................................................................................ 69
8.7 Is de mens uniek?......................................................................................................... 69
8.8 Contingentie en vooruitgang ......................................................................................... 69
8.9 Bestaat er vooruitgang in evolutie ................................................................................. 70
8.10 Besluit ....................................................................................................................... 70
Hoofdstuk 9: Evolutiepsychologie ................................................................................. 71
9.1 Een revolutionair vertrekpunt ........................................................................................ 71
9.2 Een boude bewering en haar implicaties ....................................................................... 71
9.3 Adaptationisme en evolutiepsychologie ........................................................................ 73
9.5 Evolutiepsychiatrie ....................................................................................................... 77
9.6 Besluit ......................................................................................................................... 78
Hoofdstuk 10: ludwig wittgenstein ................................................................................ 78
10.1 een unieke figuur in de 20e-eeuwse filosofie ................................................................ 78
10.2 verlangen naar een nieuw begin en modernisme .......................................................... 79
10.3 de levensloop van wittgenstein ................................................................................... 79
10.4 wittgenstein 1: de tractatus logico-philosophicus ........................................................ 81
10.5 wittgenstein 2: philosophische untersuchungen .......................................................... 83
10.6 intelligent design als dovemansgesprek ...................................................................... 88
, 10.7 slotbeschouwing ........................................................................................................ 91
Hoofdstuk 11: Psychopathologie .................................................................................. 91
11.1 Inleiding: psychopathologie en de zoektocht naar een definitie .................................... 91
11.2 Een korte geschiedenis van de psychiatrie ................................................................... 92
11.2.1 De gespannen relatie tussen psychiatrie en neurologie ............................................. 92
11.3 Wat is een stoornis? ................................................................................................... 93
11.4 Psychische ziekten en hersenziekten .......................................................................... 99
11.5 Besluit ..................................................................................................................... 104
Praktische informatie:
Lesmateriaal:
- Het handboek is de kern
- Slides en ander materiaal is ter aanvulling
- Eigen nota’s
o Soms info die niet in het boek staat
Hoe studeer je dit vak?
- Filosofie gaat over argumenteren (tegenstellingen, gelijkenissen)
- Focus op theorieën, argumenten, concepten…
- Niet belangrijk: minder feiten, data niet belangrijk
- Citaat → welke theorie wordt hier verdedigd?
Examen informatie:
- Schriftelijk meerkeuze examen met giscorrectie
- 3 open vragen (laatste vraag is een inzichtvraag) en 20 meerkeuze vragen
o Goed kijken naar ten eerste, ten tweede…
- Er komen voorbeeldvragen tijdens de les
- 3 uur tijd
Examen informatie 2.0:
Twee delen: open vragen (8/20), meerkeuzevragen (12/20)
Eerste deel: open vragen
Hij is niet streng op schrijffouten, wel belangrijk om leesbaar te schrijven
Eerste openvraag (begripsvraag): je krijgt een term, je moet het begrip definiëren
- Situeer: het begrip thuisbrengen in een theoretisch kader
- Verklaren: geef een definitie van…
Tweede openvraag (lijstjesvraag): geef argumenten voor of tegen, alles wat in lijstjes komt
- Bespreek drie bezwaren tegen dit…
- Je moet 3 bezwaren geven, niet 1 of 2 of 4
- Je krijgt nog altijd 1 punt als je maar 1 bezwaar kan geven, hij neemt de eerste drie.
- Geen context, niet schets mij dit
- Met puntjes
Derde openvraag (inzichtsvraag): afspeelt over verschillende hoofdstukken
- Samenhang benadrukken
- Gelijkenissen en verschillen verlijnen (soort essay)
Tweede deel: 20 meerkeuzevragen
Duid je antwoorden pas aan op het einde, los eerst in je bundel al je vragen op.
Soorten categorieën:
- Moeilijke vragen: citaat krijgen dat je nog niet eerder gezien hebt, de vraag is dan
welke theorie er wordt verdedigd. Soms geeft hij ook een tekst van een pagina lang om
dan de bovenste vraag te beantwoorden.
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Wat is filosofie? ......................................................................................... 5
1. Drie kenmerken: attitude, methodologie en domein ..........................................................5
1.2 Vier deeldomeinen .........................................................................................................7
1.3 Een korte geschiedenis van de westerse filosofie.............................................................8
Hoofdstuk 2: René Descartes ....................................................................................... 10
2.1 Inleiding ....................................................................................................................... 10
2.2 De wetenschappelijke revolutie .................................................................................... 10
2.3 Filosofische omzwervingen ........................................................................................... 13
2.4 De kennis en haar lotgevallen ....................................................................................... 14
2.5 Kritische geluiden ......................................................................................................... 15
2.6 Besluit ......................................................................................................................... 16
Hoofdstuk 3: Geest en lichaam ..................................................................................... 17
3.1 Inleiding: de menselijke geest ....................................................................................... 17
3.2 Fysisch spul en geestesspul: Descartes’ dualisme ........................................................ 19
3.3 Argumenten voor en tegen dualisme ............................................................................. 20
3.4 De mens is een machine............................................................................................... 22
3.5 Van materialisme naar fysicalisme................................................................................ 22
3.6 Argumenten voor en tegen reductionisme ..................................................................... 24
3.7 Conclusie .................................................................................................................... 25
Hoofdstuk 4: Kunnen dieren denken?............................................................................ 26
4.1 Inleiding: mechanisering van het wereldbeeld ............................................................... 26
4.2 Een bruut onder de dieren............................................................................................. 26
4.3 Wat denken dieren wel? ............................................................................................... 33
Hoofdstuk 5: Friedrich Nietzsche .................................................................................. 35
5.1 Een turbulent leven ...................................................................................................... 36
5.2 De lafheid van Plato...................................................................................................... 38
5.6 Het grote onheil dat christendom heet .......................................................................... 42
5.7 Intermezzo: Wagner en de vrouwen ............................................................................... 44
5.8 Het grootse leven ......................................................................................................... 45
5.9 Besluit: ........................................................................................................................ 46
Hoofdstuk 6: Moraalfilosofie en morele psychologie ...................................................... 46
6.1 inleiding ....................................................................................................................... 46
6.1 utilitarisme: rekenwerk ................................................................................................. 47
6.2 Deontologie: de plicht roept.......................................................................................... 49
6.3 Deugdethiek: karakter kweken ...................................................................................... 50
, 6.4 Nietzsches versus de moraal ........................................................................................ 51
6.5 morele psychologie ...................................................................................................... 52
6.6 Besluit ......................................................................................................................... 54
Hoofdstuk 7: Verbetering ............................................................................................. 54
Inleiding: medicalisering en de drang naar verbetering ........................................................ 54
7.1 Wat is verbetering? ....................................................................................................... 55
7.2 Is verbetering immoreel? .............................................................................................. 57
7.3 De menselijke natuur en de drang naar verbetering........................................................ 59
7.4 Therapie versus verbetering .......................................................................................... 61
7.5 Verbetering versus verbetering...................................................................................... 62
7.6 Besluit ......................................................................................................................... 64
Hoofdstuk 8: Charles Darwin ........................................................................................ 64
8.1 Filosofische context: doelgerichtheid en het probleem van god...................................... 64
8.2 Evolutietheorie: kruispunt tussen filosofie en wetenschap ............................................. 65
8.3 Het leven van Charles Darwin ....................................................................................... 65
8.4 De twee belangrijkste ideeën van Darwin ...................................................................... 66
8.5 Waarom Darwins theorie zo “gevaarlijk” was ................................................................. 68
8.6 Het argument van design .............................................................................................. 68
8.6 Wat Darwin veranderde ................................................................................................ 69
8.7 Is de mens uniek?......................................................................................................... 69
8.8 Contingentie en vooruitgang ......................................................................................... 69
8.9 Bestaat er vooruitgang in evolutie ................................................................................. 70
8.10 Besluit ....................................................................................................................... 70
Hoofdstuk 9: Evolutiepsychologie ................................................................................. 71
9.1 Een revolutionair vertrekpunt ........................................................................................ 71
9.2 Een boude bewering en haar implicaties ....................................................................... 71
9.3 Adaptationisme en evolutiepsychologie ........................................................................ 73
9.5 Evolutiepsychiatrie ....................................................................................................... 77
9.6 Besluit ......................................................................................................................... 78
Hoofdstuk 10: ludwig wittgenstein ................................................................................ 78
10.1 een unieke figuur in de 20e-eeuwse filosofie ................................................................ 78
10.2 verlangen naar een nieuw begin en modernisme .......................................................... 79
10.3 de levensloop van wittgenstein ................................................................................... 79
10.4 wittgenstein 1: de tractatus logico-philosophicus ........................................................ 81
10.5 wittgenstein 2: philosophische untersuchungen .......................................................... 83
10.6 intelligent design als dovemansgesprek ...................................................................... 88
, 10.7 slotbeschouwing ........................................................................................................ 91
Hoofdstuk 11: Psychopathologie .................................................................................. 91
11.1 Inleiding: psychopathologie en de zoektocht naar een definitie .................................... 91
11.2 Een korte geschiedenis van de psychiatrie ................................................................... 92
11.2.1 De gespannen relatie tussen psychiatrie en neurologie ............................................. 92
11.3 Wat is een stoornis? ................................................................................................... 93
11.4 Psychische ziekten en hersenziekten .......................................................................... 99
11.5 Besluit ..................................................................................................................... 104
