Hoofdstuk 2: Onderzoek in de praktijk
Types biomedisch onderzoek
Fundamenteel onderzoek: hoe werkt het?
Doel: begrijpen van de biologie achter een medisch probleem.
Kenmerken:
o Richt zich op grondbeginselen, niet direct op behandeling.
o Kan op lange termijn leiden tot medische toepassingen.
o Vaak uitgevoerd aan academische instellingen.
o Vormt basis voor translationeel en klinisch onderzoek.
Voorbeelden: Welke genetische defecten veroorzaken erfelijke ziektes?
Welke moleculaire signaleringswegen zijn ontregeld in kankercellen?
Translationeel onderzoek
Doel: kennis uit fundamenteel onderzoek omzetten naar mogelijke klinische
toepassingen.
Ook wel pre-klinisch onderzoek of bench-to-bedside (B2B) genoemd.
Typisch getest op celculturen en proefdiermodellen, nog niet in patiënten.
Vindt plaats in zowel academische centra als in industrie.
Voorbeelden: Gentherapie testen die genetisch defect corrigeert in cel- en diermodellen.
Kandidaten voor kankergeneesmiddelen testen die ontregelde signaalwegen
afremmen in cel- en diermodellen.
Klinisch onderzoek
Doel: positieve resultaten uit translationeel onderzoek testen in patiënten.
Meestal een samenwerking tussen industrie en ziekenhuizen.
Fasen van klinisch onderzoek:
o Fase I: veiligheid en dosering
o Fase II: effectiviteit en bijwerkingen
o Fase III: grotere patiëntengroepen, vergelijken met bestaande
behandelingen
o Fase IV: na markttoelating, lange termijn effecten en zeldzame
bijwerkingen
Stoppen of niet goedkeuren: als het middel onvoldoende werkt of ernstige
bijwerkingen veroorzaakt.
, Slechts een klein deel van kandidaat-geneesmiddelen bereikt de markt.
Voorbeelden: Testen van nieuw geneesmiddel tegen diabetes.
Klinische studies kunnen ook testen of nieuwe genetische testen
patiënten beter voorspellen wie goed reageert op een behandeling.
Epidemiologisch onderzoek
Doel: bestuderen van incidenties en trends van ziektes in populaties.
Onderzoekt ook factoren die gezondheid of ziekte beïnvloeden.
Wordt meestal uitgevoerd aan universiteiten of in overheidsinstellingen (bv.
Sciensano in België).
Voorbeelden: Invloed van alcoholgebruik op borstkankerincidentie.
Toename van pollenallergie in de bevolking over de
jaren.
Onderzoek in de praktijk
Het onderzoeksteam
1. Hoofdonderzoeker (Principal Investigator)
Eindverantwoordelijk voor onderzoek en strategie in het labo.
Taken:
o Onderzoeksvragen en strategie uitstippelen
o Financiering verkrijgen
o Resultaten rapporteren aan collega’s, financierders en publiek
o Ethische goedkeuringen regelen
o Team aansturen en begeleiden (studenten, PhD, postdocs, laboranten)
Betaald door de universiteit.
2. Studenten
Doen kortdurende stages (masteropleiding).
Leren technieken en schrijven een eindverslag/masterthesis.
Niet betaald, ze zijn in opleiding.
3. Doctoraatsstudenten (PhD)
Verdere specialisatie na master, werken onder begeleiding van promotor.
Werken aan zelfstandig project en publiceren resultaten.
Loondienst voor 4 jaar.
4. Postdoctoraal onderzoekers (Postdocs)
Hebben al doctoraat behaald; doen zelfstandig onderzoek.
Types biomedisch onderzoek
Fundamenteel onderzoek: hoe werkt het?
Doel: begrijpen van de biologie achter een medisch probleem.
Kenmerken:
o Richt zich op grondbeginselen, niet direct op behandeling.
o Kan op lange termijn leiden tot medische toepassingen.
o Vaak uitgevoerd aan academische instellingen.
o Vormt basis voor translationeel en klinisch onderzoek.
Voorbeelden: Welke genetische defecten veroorzaken erfelijke ziektes?
Welke moleculaire signaleringswegen zijn ontregeld in kankercellen?
Translationeel onderzoek
Doel: kennis uit fundamenteel onderzoek omzetten naar mogelijke klinische
toepassingen.
Ook wel pre-klinisch onderzoek of bench-to-bedside (B2B) genoemd.
Typisch getest op celculturen en proefdiermodellen, nog niet in patiënten.
Vindt plaats in zowel academische centra als in industrie.
Voorbeelden: Gentherapie testen die genetisch defect corrigeert in cel- en diermodellen.
Kandidaten voor kankergeneesmiddelen testen die ontregelde signaalwegen
afremmen in cel- en diermodellen.
Klinisch onderzoek
Doel: positieve resultaten uit translationeel onderzoek testen in patiënten.
Meestal een samenwerking tussen industrie en ziekenhuizen.
Fasen van klinisch onderzoek:
o Fase I: veiligheid en dosering
o Fase II: effectiviteit en bijwerkingen
o Fase III: grotere patiëntengroepen, vergelijken met bestaande
behandelingen
o Fase IV: na markttoelating, lange termijn effecten en zeldzame
bijwerkingen
Stoppen of niet goedkeuren: als het middel onvoldoende werkt of ernstige
bijwerkingen veroorzaakt.
, Slechts een klein deel van kandidaat-geneesmiddelen bereikt de markt.
Voorbeelden: Testen van nieuw geneesmiddel tegen diabetes.
Klinische studies kunnen ook testen of nieuwe genetische testen
patiënten beter voorspellen wie goed reageert op een behandeling.
Epidemiologisch onderzoek
Doel: bestuderen van incidenties en trends van ziektes in populaties.
Onderzoekt ook factoren die gezondheid of ziekte beïnvloeden.
Wordt meestal uitgevoerd aan universiteiten of in overheidsinstellingen (bv.
Sciensano in België).
Voorbeelden: Invloed van alcoholgebruik op borstkankerincidentie.
Toename van pollenallergie in de bevolking over de
jaren.
Onderzoek in de praktijk
Het onderzoeksteam
1. Hoofdonderzoeker (Principal Investigator)
Eindverantwoordelijk voor onderzoek en strategie in het labo.
Taken:
o Onderzoeksvragen en strategie uitstippelen
o Financiering verkrijgen
o Resultaten rapporteren aan collega’s, financierders en publiek
o Ethische goedkeuringen regelen
o Team aansturen en begeleiden (studenten, PhD, postdocs, laboranten)
Betaald door de universiteit.
2. Studenten
Doen kortdurende stages (masteropleiding).
Leren technieken en schrijven een eindverslag/masterthesis.
Niet betaald, ze zijn in opleiding.
3. Doctoraatsstudenten (PhD)
Verdere specialisatie na master, werken onder begeleiding van promotor.
Werken aan zelfstandig project en publiceren resultaten.
Loondienst voor 4 jaar.
4. Postdoctoraal onderzoekers (Postdocs)
Hebben al doctoraat behaald; doen zelfstandig onderzoek.
