Administratief recht
INHOUDSOPGAVE
DEEL 5: RECHTSBESCHERMING TEGEN HET BESTUUR 2
hoofdstuk 1: rechtsbeschermingstechnieken 2
2. formele motiveringsplicht 2
3. openbaarheid van bestuur 5
5. administratief beroep 8
6. jurisdictioneel beroep 15
7. maatregelen door de gewone rechter 19
8. maategelen door de administratieve rechter 24
hoofdstuk 2: rechtsbescherming door de raad van state 28
4. afdeling bestuursrechtspraak 28
1
,Administratief recht
ADMINISTRATIEF RECHT
DEEL 5: RECHTSBESCHERMING TEGEN HET BESTUUR
HOOFDSTUK 1: RECHTSBESCHERMINGSTECHNIEKEN
• Preventief handelen = zo veel mogelijk voorkomen
o De OH kan eenzijdige beslissingen nemen
2. FORMELE MOTIVERINGSPLICHT
Wet 29 juli betreffende de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen (motiveringswet)
ð Zie ook pagina 74 (ABBB)
2.1 SITUERING EN BEGRIP
• 2 aspecten van motivering van bestuurshandeling
o Inhoudelijke/materiële motivering
o Formele of uitdrukkelijke motivering
• Elke bestuursbeslissing moet gedragen zijn door deugdelijke motieven (= algemeen belang) (zelfs
zonder wettelijke verplichting)
o Geen deugdelijke motieven ð onwettige beslissing van bestuur ð mogelijke vernietiging door
administratieve rechter
o = Interne/inhoudelijke (materiële) wettigheid van beslissing
o Centrale vraag: “Dragen de motieven van de bestuursbeslissing haar in feite en in rechte en
gebeurlijke naar redelijkheid?
Formele motiveringsplicht
• = Uitdrukkelijke motivering van beslissingen
• Bestuurlijke OH moet belangrijkste motieven/beweegredenen verwoorden in beslissing zelf
• Vorm van besluit/externe wettigheid
• Procedurele of vormelijke verplichting ð administratieve OH gaat beslissing beter overwegen +
preciezer handelen (minder vergissingen)
• = Element van goed bestuur ð preventieve rechtsbescherming
• De motieven moeten aanwezig zijn, we moeten ze kunnen zien
2
,Administratief recht
Wet 29 juli 1991 betreffende de uitdrukkelijke motivering van bestuurshandelingen (motiveringswet)
• Zeer korte wet, maar heel grote toepassing
• De wet is nu niet meer nodig, want het is een ABBB geworden (rust zowel op ABBB als motiveringswet)
• Alle individuele eenzijdige bestuursbeslissingen “uitdrukkelijke” en “afdoende” motivering
o Nu reeds erkend als ABBB
• Doet geen afbreuk aan bijzondere wet die in ruimere, formele motivering voorziet
2.2 MOTIVERINGSWET
2.2.1 KADER EN DOEL VAN DE WET
• Weten waarom OH die beslissing heeft genomen
• Info gebruiken om beslissing aan te vechten
• Eerste belangrijke initiatief voor uitbouw van “nieuwe bestuursrechtelijke cultuur
o Doel: transparanter bestuur + verbetering van betrekkingen tussen bestuur en burger
§ Bijdrage van motiveringswet op 3-voudige manier
• Door burger beter te informeren over beweegredenen van beslissing
• Wat meteen de OH ten goede komt bij de uitoefening van haar controleTA
over bestuur
• Door brengen van beter bestuur
BETERE INFORMATIE VAN EN GEMAKKELIJKERE CONTROLE DOOR DE BESTUURDE EN OH
• Bij aanvang beter inzicht in motieven van beslissing
• Bestuurde kan met kennis van zaken beoordelen of hij zich kan verzoenen met beslissing
• Controlerende OH kan met kennis van zaken de onderliggende motieven van de beslissing beoordelen
op opportuniteit en/of wettigheid
BETER BESTUUR
• Kwaliteit van besluiten verbeteren
o Bestuur is verplicht om zorgvuldig alle redenen te overwegen en te formuleren voor beslissing
o Voorkomt geschillen
o ð Preventieve rechtsbescherming
2.2.2 TOEPASSINGSGEBIED
• Van toepassing op eenzijdige rechtshandeling (= gezagshandelingen) met individuele strekking die
uitgaat van een bestuur en die beoogt van rechtsgevolgen te hebben voor 1 of meer bestuurden of
voor ander bestuur
3
, Administratief recht
Eenzijdige administratieve rechtshandelingen met individuele draagwijdte
* De WG vermeldt de motieven niet ð vinden we terug in de parlementaire voorbereidingen, brief aan de
koning
* Niet van toepassing op reglementaire akten (nooit formele motivering vereist)
* Vb. benoemingen, vergunningen, tuchtsancties…
Rechtshandelingen
* = Handelingen met rechtsgevolgen dat iemand bewust heeft beoogd
* Vb. niet maatregelen ter uitvoering van de beslissing zoals betekening ervan, inlichting door bestuur,
mededeling, maatregel van inwendige orde
* Van om het even welke administratieve OH ongeacht bestuursniveau (federaal, regionaal, lokaal)
Eenzijdige rechtshandelingen
* Toestemming van betrokkene is niet vereist ð contracten uitgesloten
* Enkel uitvoerbare bestuursbeslissingen zoals benoeming, ontslag, stedenbouwkundige VG
Individuele strekking
* Rechtsgevolgen hebben slechts gevolgen voor bepaalde bestuurde/bestuur
* Bestuurde = elke NP/RP in zijn relatie tot bestuur
* Niet reglementaire bestuursbesluiten
2.2.3 UITDRUKKELIJKE OF AFDOENDE MOTIVERING
• Motivering moet erbij staan ð makkelijk te vinden zijn
• Beweegredenen moeten uitdrukkelijk in de beslissing verwoord worden + moeten afdoende zijn
Afdoende motivering • Vermeldt onderliggende feitelijke + juridische redenen (naar evenredigheid
met belang van beslissing)
• Motivering moet uitvoeriger zijn
o Als beslissing belangrijker is
o Beslissing afwijkt van vaste gedragslijn/meer discretionair is
Rechtspraak van RVS
• Redenen moeten duidelijk, concreet, nauwkeurig en pertinent, waarachtig zijn + bewezen door stukken
uit administratief dossier
• Geen loutere stijlformule
• Omvang van motivering hangt af van geval tot geval
• Niet vereist om altijd alle motieven te verwoorden in besluit (de belangrijkste volstaan)
• Bestuurde moet in staat zijn om te begrijpen op welke gegevens de OH zich heeft gebaseerd om tot
voorliggende beslissing te komen
o ð Moet kunnen oordelen of het zinvol is om administratief/jurisdictioneel beroep in te stellen
tegen de beslissing
4
INHOUDSOPGAVE
DEEL 5: RECHTSBESCHERMING TEGEN HET BESTUUR 2
hoofdstuk 1: rechtsbeschermingstechnieken 2
2. formele motiveringsplicht 2
3. openbaarheid van bestuur 5
5. administratief beroep 8
6. jurisdictioneel beroep 15
7. maatregelen door de gewone rechter 19
8. maategelen door de administratieve rechter 24
hoofdstuk 2: rechtsbescherming door de raad van state 28
4. afdeling bestuursrechtspraak 28
1
,Administratief recht
ADMINISTRATIEF RECHT
DEEL 5: RECHTSBESCHERMING TEGEN HET BESTUUR
HOOFDSTUK 1: RECHTSBESCHERMINGSTECHNIEKEN
• Preventief handelen = zo veel mogelijk voorkomen
o De OH kan eenzijdige beslissingen nemen
2. FORMELE MOTIVERINGSPLICHT
Wet 29 juli betreffende de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen (motiveringswet)
ð Zie ook pagina 74 (ABBB)
2.1 SITUERING EN BEGRIP
• 2 aspecten van motivering van bestuurshandeling
o Inhoudelijke/materiële motivering
o Formele of uitdrukkelijke motivering
• Elke bestuursbeslissing moet gedragen zijn door deugdelijke motieven (= algemeen belang) (zelfs
zonder wettelijke verplichting)
o Geen deugdelijke motieven ð onwettige beslissing van bestuur ð mogelijke vernietiging door
administratieve rechter
o = Interne/inhoudelijke (materiële) wettigheid van beslissing
o Centrale vraag: “Dragen de motieven van de bestuursbeslissing haar in feite en in rechte en
gebeurlijke naar redelijkheid?
Formele motiveringsplicht
• = Uitdrukkelijke motivering van beslissingen
• Bestuurlijke OH moet belangrijkste motieven/beweegredenen verwoorden in beslissing zelf
• Vorm van besluit/externe wettigheid
• Procedurele of vormelijke verplichting ð administratieve OH gaat beslissing beter overwegen +
preciezer handelen (minder vergissingen)
• = Element van goed bestuur ð preventieve rechtsbescherming
• De motieven moeten aanwezig zijn, we moeten ze kunnen zien
2
,Administratief recht
Wet 29 juli 1991 betreffende de uitdrukkelijke motivering van bestuurshandelingen (motiveringswet)
• Zeer korte wet, maar heel grote toepassing
• De wet is nu niet meer nodig, want het is een ABBB geworden (rust zowel op ABBB als motiveringswet)
• Alle individuele eenzijdige bestuursbeslissingen “uitdrukkelijke” en “afdoende” motivering
o Nu reeds erkend als ABBB
• Doet geen afbreuk aan bijzondere wet die in ruimere, formele motivering voorziet
2.2 MOTIVERINGSWET
2.2.1 KADER EN DOEL VAN DE WET
• Weten waarom OH die beslissing heeft genomen
• Info gebruiken om beslissing aan te vechten
• Eerste belangrijke initiatief voor uitbouw van “nieuwe bestuursrechtelijke cultuur
o Doel: transparanter bestuur + verbetering van betrekkingen tussen bestuur en burger
§ Bijdrage van motiveringswet op 3-voudige manier
• Door burger beter te informeren over beweegredenen van beslissing
• Wat meteen de OH ten goede komt bij de uitoefening van haar controleTA
over bestuur
• Door brengen van beter bestuur
BETERE INFORMATIE VAN EN GEMAKKELIJKERE CONTROLE DOOR DE BESTUURDE EN OH
• Bij aanvang beter inzicht in motieven van beslissing
• Bestuurde kan met kennis van zaken beoordelen of hij zich kan verzoenen met beslissing
• Controlerende OH kan met kennis van zaken de onderliggende motieven van de beslissing beoordelen
op opportuniteit en/of wettigheid
BETER BESTUUR
• Kwaliteit van besluiten verbeteren
o Bestuur is verplicht om zorgvuldig alle redenen te overwegen en te formuleren voor beslissing
o Voorkomt geschillen
o ð Preventieve rechtsbescherming
2.2.2 TOEPASSINGSGEBIED
• Van toepassing op eenzijdige rechtshandeling (= gezagshandelingen) met individuele strekking die
uitgaat van een bestuur en die beoogt van rechtsgevolgen te hebben voor 1 of meer bestuurden of
voor ander bestuur
3
, Administratief recht
Eenzijdige administratieve rechtshandelingen met individuele draagwijdte
* De WG vermeldt de motieven niet ð vinden we terug in de parlementaire voorbereidingen, brief aan de
koning
* Niet van toepassing op reglementaire akten (nooit formele motivering vereist)
* Vb. benoemingen, vergunningen, tuchtsancties…
Rechtshandelingen
* = Handelingen met rechtsgevolgen dat iemand bewust heeft beoogd
* Vb. niet maatregelen ter uitvoering van de beslissing zoals betekening ervan, inlichting door bestuur,
mededeling, maatregel van inwendige orde
* Van om het even welke administratieve OH ongeacht bestuursniveau (federaal, regionaal, lokaal)
Eenzijdige rechtshandelingen
* Toestemming van betrokkene is niet vereist ð contracten uitgesloten
* Enkel uitvoerbare bestuursbeslissingen zoals benoeming, ontslag, stedenbouwkundige VG
Individuele strekking
* Rechtsgevolgen hebben slechts gevolgen voor bepaalde bestuurde/bestuur
* Bestuurde = elke NP/RP in zijn relatie tot bestuur
* Niet reglementaire bestuursbesluiten
2.2.3 UITDRUKKELIJKE OF AFDOENDE MOTIVERING
• Motivering moet erbij staan ð makkelijk te vinden zijn
• Beweegredenen moeten uitdrukkelijk in de beslissing verwoord worden + moeten afdoende zijn
Afdoende motivering • Vermeldt onderliggende feitelijke + juridische redenen (naar evenredigheid
met belang van beslissing)
• Motivering moet uitvoeriger zijn
o Als beslissing belangrijker is
o Beslissing afwijkt van vaste gedragslijn/meer discretionair is
Rechtspraak van RVS
• Redenen moeten duidelijk, concreet, nauwkeurig en pertinent, waarachtig zijn + bewezen door stukken
uit administratief dossier
• Geen loutere stijlformule
• Omvang van motivering hangt af van geval tot geval
• Niet vereist om altijd alle motieven te verwoorden in besluit (de belangrijkste volstaan)
• Bestuurde moet in staat zijn om te begrijpen op welke gegevens de OH zich heeft gebaseerd om tot
voorliggende beslissing te komen
o ð Moet kunnen oordelen of het zinvol is om administratief/jurisdictioneel beroep in te stellen
tegen de beslissing
4
