H9 DE ZINTUIGEN
LEERDOEL 1
De vorm en werking van de receptoren van
de algemene en speciale zintuigen
beschrijven
1. Wat is een receptor?
Een sensorische receptor is een structuur die een prikkel opvangt en deze omzet in een
elektrisch signaal.
Dit proces noemen we:
sensorische transductie
De cursus onderscheidt verschillende vormen:
Type transductie Prikkel
Nocitransductie Pijn
Thermotransductie Temperatuur
Mechanotransductie Tast, druk, houding, evenwicht, gehoor
Chemotransductie pH, pO2, pCO2, reuk, smaak
Fototransductie Zicht
2. Algemene versus speciale zintuigen
Algemene zintuigen
De receptoren van algemene zintuigen:
zijn relatief eenvoudig van structuur;
liggen verspreid over het hele lichaam;
bevinden zich dus niet in één gespecialiseerd zintuigorgaan.
Voorbeelden:
pijn;
, temperatuur;
tast;
druk;
houding;
chemische waarneming.
Speciale zintuigen
Deze bevinden zich in gespecialiseerde zintuigorganen:
reuk → neus
smaak → tong/mond
zicht → oog
evenwicht → binnenoor
gehoor → binnenoor
3. Indeling van receptoren volgens de plaats
van de prikkel
Exteroceptoren
Registreren prikkels afkomstig van:
het externe milieu.
Voorbeelden:
pijn;
temperatuur;
tast;
druk;
reuk;
smaak;
zicht;
gehoor.
Interoceptoren
Registreren prikkels afkomstig van:
het interne milieu.
Voorbeelden:
pijn;
, temperatuur;
bloeddruk;
pH;
pO2;
pCO2;
glucosegehalte.
Proprioceptoren
Registreren informatie over:
de positie van het lichaam in de ruimte.
Ze bevinden zich onder andere in:
vestibulum;
halfcirkelvormige kanalen;
peeslichaampjes;
spierspoeltjes.
4. Receptorveld
Een receptorveld is:
het gebied dat informatie levert aan één sensorische cel.
Belangrijk:
Hoe groter het receptorveld:
hoe kleiner het onderscheidend/discriminerend vermogen.
Hoe kleiner het receptorveld:
hoe nauwkeuriger je twee prikkels van elkaar kunt onderscheiden.
Dit wordt onderzocht met:
tweepuntsdiscriminatie.
Dat is de minimale afstand tussen twee prikkels die nog als twee afzonderlijke prikkels
worden waargenomen.
Voorbeeld
De vingertoppen hebben kleine receptorvelden.
LEERDOEL 1
De vorm en werking van de receptoren van
de algemene en speciale zintuigen
beschrijven
1. Wat is een receptor?
Een sensorische receptor is een structuur die een prikkel opvangt en deze omzet in een
elektrisch signaal.
Dit proces noemen we:
sensorische transductie
De cursus onderscheidt verschillende vormen:
Type transductie Prikkel
Nocitransductie Pijn
Thermotransductie Temperatuur
Mechanotransductie Tast, druk, houding, evenwicht, gehoor
Chemotransductie pH, pO2, pCO2, reuk, smaak
Fototransductie Zicht
2. Algemene versus speciale zintuigen
Algemene zintuigen
De receptoren van algemene zintuigen:
zijn relatief eenvoudig van structuur;
liggen verspreid over het hele lichaam;
bevinden zich dus niet in één gespecialiseerd zintuigorgaan.
Voorbeelden:
pijn;
, temperatuur;
tast;
druk;
houding;
chemische waarneming.
Speciale zintuigen
Deze bevinden zich in gespecialiseerde zintuigorganen:
reuk → neus
smaak → tong/mond
zicht → oog
evenwicht → binnenoor
gehoor → binnenoor
3. Indeling van receptoren volgens de plaats
van de prikkel
Exteroceptoren
Registreren prikkels afkomstig van:
het externe milieu.
Voorbeelden:
pijn;
temperatuur;
tast;
druk;
reuk;
smaak;
zicht;
gehoor.
Interoceptoren
Registreren prikkels afkomstig van:
het interne milieu.
Voorbeelden:
pijn;
, temperatuur;
bloeddruk;
pH;
pO2;
pCO2;
glucosegehalte.
Proprioceptoren
Registreren informatie over:
de positie van het lichaam in de ruimte.
Ze bevinden zich onder andere in:
vestibulum;
halfcirkelvormige kanalen;
peeslichaampjes;
spierspoeltjes.
4. Receptorveld
Een receptorveld is:
het gebied dat informatie levert aan één sensorische cel.
Belangrijk:
Hoe groter het receptorveld:
hoe kleiner het onderscheidend/discriminerend vermogen.
Hoe kleiner het receptorveld:
hoe nauwkeuriger je twee prikkels van elkaar kunt onderscheiden.
Dit wordt onderzocht met:
tweepuntsdiscriminatie.
Dat is de minimale afstand tussen twee prikkels die nog als twee afzonderlijke prikkels
worden waargenomen.
Voorbeeld
De vingertoppen hebben kleine receptorvelden.
