Module 1 – inleiding
Les 1 – inleiding
Verbindingen , ionen, radicalen
Heterolytische splitsing Homolytische splitsing
A:B → A° + B° (radicalen)
• Verbindingen :
o Element a + element b
a = meest elektropositief : blijft onveranderd
b = minst elektropositief : latijnse stam + uitgang -ide
! enkel gebruik multiplicatieve voorvoegsels indien verwarring mogelijk
• Ionen :
Kationen : -ion Anionen : -ide-ion
• OG tussen haakjes in romeinse cijfers
Kationen gevormd uit verbinding + 𝐻 + Meeratomige anionen
• -onium • -ide-ion
• Radicalen :
o -yl
Zuren
• Binaire of hydrozuren
o 2 elementen : H + nm
1) module 1 - inleiding
, • Oxozuren
o H + nm + 0
o Hebben triviale naam
• Polyzuren/polyprotische/meerwaardige zuren
o Meerdere afsplitsbare 𝐻 + -ionen, mag ook in meerdere stappen gebeuren
• Thiozuren
o Oxozuur waarin O → S (kan meer dan 1 vervanging zijn)
• Peroxozuren
o Oxozuren met perioxidegroep (-O-O-)
o 1 O meer dan normaal oxozuur
Basen(hydroxiden), (zout)oxiden, zouten
➔ Oef naamgevingen p 18
2) module 1 - inleiding
,Atomen en elementen
1. Aristoteles : dacht dat de wereld maar uit 4 elementen bestond lucht, aarde, vuur, water
2. Phlogiston theorie
- 18e eeuw
- Stoffen die verbranden geven ‘phlogiston’ af, de as is het originele
product waarvan het phlogiston is afgescheiden
3. Een model = beste verklaring op dat moment, gebaseerd op kennis, cultuur, en inzichten.
- Elk model is een menselijke poging om de wetten van de natuur te
verklaren, voorspellen, benaderen.
Lavoisier – behoud van massa (1743-1794)
• Lavoisier weerlegt phlogistontheorie :
- Toont aan dat het ‘per se’ meer woog dan het oorspronkelijke kwik,
volgens phlogistontheorie zou er phlogiston weggaan dus zou de massa
moeten dalen
- Ontdekt dat product 𝑂2 had opgenomen → ‘’air vital’’
(nieuwe technologieën (balans) kunnen onze inzichten in de wetenschap dus lichtjes bijschaven
of drastisch veranderen)
• Wet van behoud van massa = bij chemische reactie blijft de totale massa van stoffen
gelijk ; massa van reactanten = massa van producten
! op voorwaarde dat er geen stof kan ontsnappen !
Dalton – enkelvoudige verhoudingen
John Dalton = Brits scheikundige en natuurkundige
• Eerste wetenschappelijk artikel over kleurenblindheid gepubliceerd
• A new system of chemical philosophy = belangrijkst werk met daarin volgende
postulaten
3) module 1 - inleiding
, Avogadro
• Wet van Avogadro = twee gelijke volumes van verschillende gassen met dezelfde druk en
temperatuur bevatten evenveel moleculen
o Aantal moleculen in een bepaald V gas is onafhankelijk van de grootte of de
massa van de gasmoleculen
• 1 mol gas V= 22,4 l = 22,4 dm³
! bij standaardvoorwaarden van T = 0°C = 273,15 K ; P = 1 bar = 1013 hPa
• Aantal moleculen in een mol = getal van Avogadro : 6,022 x 10^23 deeltjes per mol
Protonen, neutronen en elektronen
De Dalton (u (unit) of Da) : atomaire massa
Isotopen, isobaren, isotonen
• Isotoop : zelfde #p en #e ;
verschillend #n
• Isobaar : zelfde massagetal A,
verschillende #e
• Isotoon : zelfde #n, verschillend #e
Isotonen en isobaren : verschillend
chemisch gedrag
Isotopen : gelijkaardig chemisch gedrag
Massadefect – Albert Einstein
➔ Als het #p, #n en #e optelt, zou de massa van 1 mol He 4,033g zijn. In het PSE staat
4,0026g? → massadefect
• E=mc² → massadefect (c = lichtsnelheid)
• Intra-atomaire krachten zijn dus ZEER groot. (het is dan ook niet simpel om een atoom in
zijn p en n op te splitsen : kernenergie)
4) module 1 - inleiding
Les 1 – inleiding
Verbindingen , ionen, radicalen
Heterolytische splitsing Homolytische splitsing
A:B → A° + B° (radicalen)
• Verbindingen :
o Element a + element b
a = meest elektropositief : blijft onveranderd
b = minst elektropositief : latijnse stam + uitgang -ide
! enkel gebruik multiplicatieve voorvoegsels indien verwarring mogelijk
• Ionen :
Kationen : -ion Anionen : -ide-ion
• OG tussen haakjes in romeinse cijfers
Kationen gevormd uit verbinding + 𝐻 + Meeratomige anionen
• -onium • -ide-ion
• Radicalen :
o -yl
Zuren
• Binaire of hydrozuren
o 2 elementen : H + nm
1) module 1 - inleiding
, • Oxozuren
o H + nm + 0
o Hebben triviale naam
• Polyzuren/polyprotische/meerwaardige zuren
o Meerdere afsplitsbare 𝐻 + -ionen, mag ook in meerdere stappen gebeuren
• Thiozuren
o Oxozuur waarin O → S (kan meer dan 1 vervanging zijn)
• Peroxozuren
o Oxozuren met perioxidegroep (-O-O-)
o 1 O meer dan normaal oxozuur
Basen(hydroxiden), (zout)oxiden, zouten
➔ Oef naamgevingen p 18
2) module 1 - inleiding
,Atomen en elementen
1. Aristoteles : dacht dat de wereld maar uit 4 elementen bestond lucht, aarde, vuur, water
2. Phlogiston theorie
- 18e eeuw
- Stoffen die verbranden geven ‘phlogiston’ af, de as is het originele
product waarvan het phlogiston is afgescheiden
3. Een model = beste verklaring op dat moment, gebaseerd op kennis, cultuur, en inzichten.
- Elk model is een menselijke poging om de wetten van de natuur te
verklaren, voorspellen, benaderen.
Lavoisier – behoud van massa (1743-1794)
• Lavoisier weerlegt phlogistontheorie :
- Toont aan dat het ‘per se’ meer woog dan het oorspronkelijke kwik,
volgens phlogistontheorie zou er phlogiston weggaan dus zou de massa
moeten dalen
- Ontdekt dat product 𝑂2 had opgenomen → ‘’air vital’’
(nieuwe technologieën (balans) kunnen onze inzichten in de wetenschap dus lichtjes bijschaven
of drastisch veranderen)
• Wet van behoud van massa = bij chemische reactie blijft de totale massa van stoffen
gelijk ; massa van reactanten = massa van producten
! op voorwaarde dat er geen stof kan ontsnappen !
Dalton – enkelvoudige verhoudingen
John Dalton = Brits scheikundige en natuurkundige
• Eerste wetenschappelijk artikel over kleurenblindheid gepubliceerd
• A new system of chemical philosophy = belangrijkst werk met daarin volgende
postulaten
3) module 1 - inleiding
, Avogadro
• Wet van Avogadro = twee gelijke volumes van verschillende gassen met dezelfde druk en
temperatuur bevatten evenveel moleculen
o Aantal moleculen in een bepaald V gas is onafhankelijk van de grootte of de
massa van de gasmoleculen
• 1 mol gas V= 22,4 l = 22,4 dm³
! bij standaardvoorwaarden van T = 0°C = 273,15 K ; P = 1 bar = 1013 hPa
• Aantal moleculen in een mol = getal van Avogadro : 6,022 x 10^23 deeltjes per mol
Protonen, neutronen en elektronen
De Dalton (u (unit) of Da) : atomaire massa
Isotopen, isobaren, isotonen
• Isotoop : zelfde #p en #e ;
verschillend #n
• Isobaar : zelfde massagetal A,
verschillende #e
• Isotoon : zelfde #n, verschillend #e
Isotonen en isobaren : verschillend
chemisch gedrag
Isotopen : gelijkaardig chemisch gedrag
Massadefect – Albert Einstein
➔ Als het #p, #n en #e optelt, zou de massa van 1 mol He 4,033g zijn. In het PSE staat
4,0026g? → massadefect
• E=mc² → massadefect (c = lichtsnelheid)
• Intra-atomaire krachten zijn dus ZEER groot. (het is dan ook niet simpel om een atoom in
zijn p en n op te splitsen : kernenergie)
4) module 1 - inleiding
