Methodologie Deel 2 | Kwalitatief luik |2025/26 Leuven | 2026/27

METHODOLOGIE DEEL 2 – KWALITATIEF LUIK

INLEIDING EN GESCHIEDENIS KWALITATIEF ONDERZOEK (H1)

 Mortelmans, D. (2020). Handboek kwalitatieve onderzoeksmethoden. Acco. Hoofdstuk 1 en 2.
- Te kennen, met uitzondering van:
o Paragraaf 1.1 (pp. 14-19): Te lezen
o Paragraaf 1.3 (pp. 24-26): Te lezen
o Paragraaf 2.1 (pp. 28-30): Te lezen
o Paragraaf 2.6 (pp. 48-51): Niet te kennen
o Paragraaf 2.7 (p. 51): Niet te kennen
 Mortelmans, D. (2016). Het kwalitatief onderzoeksdesign. In T. Decorte, & D. Zaitch (Eds.), Kwalitatieve methoden en
technieken in de criminologie (pp. 81-110). Acco.
- Te lezen, met uitzondering van:
o Paragraaf 1.2.2. (pp. 92-96): Te kennen
o Paragraaf 2. (pp. 105-110): Te kennen

NOG ENKELE PRAKTISCHE PUNTEN
 Wie methodologie deel 1 niet gevolgd heeft: werk je zo snel mogelijk bij!
 Sofia platform: niet te kennen
 Waarom zoveel strikte regeltjes?
 Groepswerk: spreek elkaar aan!
 Peer assessment
- Is een aanvulling op het elkaar aanspreken
- Gesprek met assistenten heeft enkel zin als iedereen open is
- Sancties mogelijk na tweede gesprek
 Schriftelijk examen: slides + lesinhoud + cursustekst
richtlijnennota
HET VERLOOP VAN EEN ONDERZOEK:
De onderzoekscyclus:




1

,KENMERKEN VAN KWALITATIEF ONDERZOEK

INLEIDING
 Heel veel verschillende definities omdat er veel verschillende perspectieven zijn op kwalitatief onderzoek
- Metafoor familiegelijkenis van Wittgenstein:
o Mensen die familie zijn van elkaar lijken op elkaar, bv. een typische neus, typisch wandelen
o Binnen familie heb je een variatie, dan heb je ook mensen in de familie die maar 1 typisch kenmerk
hebben
o Uitgesproken kwalitatief onderzoek: maandelen meelopen met de onderzoeksgroep  hoge score op alle
kenmerken
o Light versie van kwalitatief onderzoek (ons onderzoek): een paar redelijk gestructureerde interviews doen
 iemand met maar 1 typisch kenmerk
 Verzameling benaderingen met onderlinge familiegelijkenissen, eerder dan een perfect afgelijnde categorie
- Kenmerken zijn vaak aanwezig, maar niet noodzakelijk altijd allemaal

1. ONDERZOEKSDOELEN EN -VRAGEN
Wat is de bedoeling van je onderzoek? Wat wil je onderzoek
 Complexe thema’s en/of sociale processen (bv. van betekenisgeving)
- Kwantitatief onderzoek focust zich vooral op variabelen (eenvoudig)
- Kwalitatief onderzoek kijkt meer naar complexiteit en processen
o Bv. wat gebeurt er als iemand een familielid is verloren aan criminaliteit  hoe veranderd zijn houding
t.a.v. bestraffing?
o Je staat dichter bij persoon en kijkt naar wat er gebeurt met die persoon
o Kijken naar proces en niet naar variabelen apart
 Dagelijkse werkelijkheid van subjecten staat centraal
- Zo dicht mogelijk bij dagelijkse werkelijkheid van mensen komen bij kwalitatief onderzoek
- Bv. politie onderzoeken hoe ze met stress omgaan
o Kwantitatief onderzoek: stress op grote schaal via een enquête onderzoeken
 variabelen met elkaar in verband brengen
o Kwalitatief onderzoeken: enkele maanden mee op patrouille gaan, bijna leven met de mensen, bij de
ervaringen van de politie kan je de angst voelen en zien op het moment zelf
 je kan dit niet veralgemenen over een hele groep, want je onderzoekt maar een aantal agenten
o Ze zorgen voor een ander soort onderzoek, beide combineren is het beste
 Eerder inductief dan deductief
- Inductief:
o Kwalitatief onderzoek onderaan beginnen
o Met een open blik naar de empirie gaan, maar geen uitgewerkte hypothese
o Je loopt weken mee, dus hieruit wordt je theorie omgebouwd en kom je tot een uiteindelijke hypothese
- Deductief
o Kwantitatief onderzoek wel een uitgewerkte hypothese (voor survey weten wat je gaat meten), op einde
van onderzoek bevestig of verwerp je hypothese
 Cf. infra
Oefening: zijn dit eerder kwalitatieve of eerder kwantitatieve onderzoeksvragen?
 Wat is de prevalentie van winkeldiefstal in winkelstraat X?
 Kwantitatieve onderzoeksvraag
 Hoe sterk is het verband tussen geslacht en jeugddelinquentie bij Vlaamse jongeren?
 Kwantitatieve onderzoeksvraag
 Hoe beleven leden van jeugdbendes in Vlaanderen de interne hiërarchie en regels?
 Kwalitatieve onderzoeksvraag
 In welke mate heeft dadertherapie een impact op de spijtgevoelens van wie die therapie volgt?
 Neigt meer naar kwantitatieve onderzoeksvraag (kwalitatief ook)
 Hoe beïnvloedt dadertherapie de spijtgevoelens van wie de therapie volgt?
2

,  Kwalitatieve onderzoeksvraag
2. ONDERZOEKSDESIGN
Hoe ga ik onderzoeksvraag beantwoorden? Wat is het intellectueel plan?
 Design is flexibel
- Iteratieve onderzoekscyclus doorheen het onderzoek
o Kwalitatief onderzoek: iteratief proces = hele tijd op en naar theorie en data, verschillende aanpakken
o Kwantitatief onderzoek: lineair proces = alles in 1 keer
- Bv. politie onderzoeken hoe ze met stress omgaan (hypotheses)
o Je zit in combi, als agenten angstig zijn, beginnen ze wat stoer te doen (coping strategie)
o Soms doen ze dit niet, zijn ze eerder gefocust: heeft te maken met de dreiging waarmee ze hebben te
maken (stiller bij schietincidenten)
- Wat is het verschil tussen een moordonderzoek en een wetenschappelijk onderzoek?
o Moordonderzoek: je begint met dataverzameling, je maakt hypothese, je gaat extra data verzamelen voor
andere hypotheses  je gaat verschillende keren door cyclus - iteratief
o Bij een moordonderzoek wil je individuele vraag beantwoorden  wie heeft deze persoon vermoord en
waarom?
o Bij wetenschappelijk onderzoek wil je altijd iets meer dan die individuele casus begrijpen, je wilt iets meer
begrijpen  theoretische ambitie, iets wat de casus overstijgt
 Design is gericht op studie in natuurlijke omgeving
- Dicht bij de ervaring van de respondenten: observatie en participerende observatie
- Veel aandacht voor de specifieke context
o Vs. gestandaardiseerde vragenlijsten waarbij doorgaans verondersteld wordt dat de context constant is
o Kwalitatief onderzoek: sterk in de context, observatie helpt om te begrijpen waarom iets gebeurt in een
bepaalde context + je zit zelf mee in deze context
o Kwantitatief onderzoek: mensen vullen enquête in, maar krijgen geen enkele context daarbij
- De onderzoeker maakt zelf deel uit van de context
 Design is gericht op “holistisch” begrijpen van de context
- Onderzoek focust niet enkel op vooraf bepaalde elementen, maar blijft open voor de gehele context
 Holistisch = de situatie, de mens, het gedrag in zijn geheel begrijpen
- Kwalitatief onderzoek: slachtofferschap is geen variabele, maar een mens
- Kwantitatief onderzoek: knipt werkelijkheid in stukken, in variabelen
 Maar
- Ook in inductief kwalitatief onderzoek dat dicht bij de leefwereld van de onderzoekssubjecten ligt, blijft het de
bedoeling om tot algemenere uitspraken (theorie) te komen
- Zelf al is het gefocust op 1 casus, is de bedoeling om iets meer te zeggen in een theoretische taal
- Kwalitatief onderzoek: ook al is het inductief, je wilt uiteindelijk theorie ontwikkelen (verschil met
moordonderzoek)
3. DATAVERZAMELINGSMETHODEN
 Uitgebreid gamma aan methoden
- Je gebruikt een combinatie van interviews, documenten en observaties (verschillende methoden)
- Wij doen light versie: gebruiken maar 1 methode (interview)
 Vaak meerdere methoden in 1 onderzoek
- Bv. interviews, documenten en enkele observaties
- Vaak wel 1 methode dominant
 Het gebruik van methoden is flexibel
 Vaak intens en/of langdurig contact met het veld
- Belangrijk voor een holistisch beeld

3

,4. DATA-ANALYSE
 Eerder o.b.v. teksten (en soms beelden) dan o.b.v. cijfers
- Kwantitatief onderzoek: statistiek, tellen en correleren
- Kwalitatief onderzoek: Analyse obv tekst en beeld
-Ontbreken van cijfers betekent niet automatisch kwalitatief onderzoek
o Kan ook gewoon slecht onderzoek zijn
o Kan ook cijfers gebruiken in kwalitatief onderzoek!
- Soms worden wel cijfers gebruikt
o Bv. om de context te schetsen
o Bv. als de onderzoekssubjecten zelf cijfers gebruiken in hun proces van betekenisgeving
 Doel van analyse is betekenis achterhalen
- Hoe geven mensen betekenis aan hun ervaring
 Processen staan centraal
- Proces dat samenhangt met ene bepaald slachtofferschap als familielid is vermoord door criminaliteit
 De analyse is flexibel, weinig gestandaardiseerde procedures
 In de diepte begrijpen, eerder dan representatief beschrijven
- De kracht van kwalitatief onderzoek is diepte: je krijgt de diepte, doordat je maandeling bij de politie zit, dan voel
je ook de ervaringen want je maakt het zelf mee
- De kracht van kwantitatief onderzoek is breed (blijft wel redelijk openvlakkig, geen diepte)

5. RAPPORTAGE
= publicaties
 De onderzochten worden vaak betrokken bij de (lezing van de) resultaten
- Je gaat resultaat achteraf nog eens voorleggen aan respondent
- Onderzoeksobjecten worden strek betrokken in het onderzoek
- Bij kwantitatief onderzoek: na een enquête, ga je niet nog een vragen of dat het goed is en juist begrepen
 De rapportering handelt ook over de context
- Het materiaal moet “spreken”
o Bv. door citaten of gedetailleerde beschrijvingen van gebeurtenissen
- Rapportering is vaak langer
o Kwalitatief: context is belangrijk + situatie goed kunnen schetsen, wat je hebt geleerd en de sfeer kan je
niet op een paar bladzijden beschrijven  lezer moet beschrijving voelen
o Kwantitatief onderzoek kan je op een paar bladzijde een paar tabellen geven met korte uitleg
 Er wordt expliciet rekening gehouden met de invloed van de onderzoeker
- Kwalitatieve onderzoekers zijn meer bewust van hun eigen rol
o Invloed op wat respondenten zullen antwoorden
o Ze gaan meer hun invloed reflecteren, ze benoemen invloed en onderzoeken dat
- Kwantitatieve onderzoeker heeft ook invloed, minder bewust ervan

GESCHIEDENIS VAN KWALITATIEF ONDERZOEK

DE KLASSIEKE PERIODE (1900-1945)
 Pre-klassiek: reisverslagen
- Oude Grieken en Romeinen
4

, - Mensen van de elite die op reis gingen naar andere culturen en beschreven wat ze daar hebben gezien (voorloper
kwalitatief onderzoek)
geen bedoeling om algemene inzichten te verwerven of bij te dragen aan theorie
- Geen echt wetenschappelijk onderzoek wegens geen antwoord op onderzoeksvraag noch ambitie tot
theorievorming




 Participerende observatie in de sociologie
- Bv. Le Play (eind 19de eeuw) casestudies naar arbeidersfamilies in Europa
o Combineerde kwalitatief onderzoek met statistiek
o Sterk beschrijvend, veel gebruik van statistische gegevens
o Tegenwoordige benaming: mixed methods  vaak voorgesteld als moderne bandering van onderzoek,
maar eerste kwalitatieve onderzoekers deden het eigenlijk ook al
 Participerende observatie in de antropologie
- Lange observaties van “primitieve volkeren” om inzicht te krijgen in de cultuur
o Primitieve volkeren: ‘volkeren die minder beschaafd waren’
o Leefden met de lokale bevolking om te kijken hoe samenleving in elkaar zit, hoe beslissingen werden
genomen , transitie van jeugd naar volwassenheid, religies…
- Bv. Bronislaw Malinowski
o Kritiek op antropologen die zich vooral op secundaire bronnen baseren; benadrukt belang van
veldonderzoek
o Achteraf veel kritiek: koloniale + neerbuigende manier dat er naar die bevolking werd gekeken
o Wel een vooruitzicht van wat we ervoor hadden, waar interessante inzichten zijn uitgekomen
 Max Weber: “Verstehen”
- Veel bijdrage geleverd aan sociale en methodologie van sociale wetenschappen
- ‘Verstehen’:
o Proberen mensen te begrijpen, vertrekkende vanuit hoe mensen zichzelf zien, hun eigen gedrag verklaren
o Geen positivistische visie als objecten verklaren, maar onderzoeker is zelf een mens en eigen gedrag
verklaren als persoon zelf
 “Chicago School”
- Chicago als studieobject
o Technieken antropologen (primitieve onderzoek) toepassen in eigen stad
- Robert Park: “get the seats of your pants dirty”
- Bestuderen van deviante groepen in hun natuurlijke omgeving
- Introduceren studie van cultuur d.m.v. participerende observatie (typisch antropologie) in de sociologie
o Mensen observeren, om te begrijpen wat er daar gebeurt
- Typisch: gevalstudies met grote nadruk op participerende observatie
 Florian Znaniecki
- Kwalitatieve analyse van hoofdzakelijk geschreven bronnen  nadruk hierop, niet observaties
- “Analytische inductie” (methode):
o Obv kwalitatief onderzoek vaststellen van causale relaties in kwalitatief onderzoek
o Veel nadruk op de procedure van bewijsvoering
 als onderzoeker moet je heel transparant zijn hoe je op jouw conclusies komt
- Experimenten best manier om causale relaties vast te stellen

VERDRUKKING & VERNIEUWING (’50 TOT ’70)
het ging slecht met kwalitatief onderzoek, goed met kwantiteit onderzoek

5

, Vanaf eind jaren ’40: dominantie van (neo-) positivisme en kwantitatieve benaderingen
- Veel geloof in gestandaardiseerde surveys
- Steeds minder vertrouwen in kwalitatief onderzoek  ze zeiden dat dit niet echt wetenschap is
- Door zijn oorsprong in antropologie denkt men verkeerdelijk dat kwalitatief onderzoek vooral bedoeld is voor
ideografische onderzoeksvragen
o i.e. de beschrijving van de eigenheid van marginale en beperkte fenomenen
 Hiervoor wel kwalitatief onderzoek doen
 Zodra je kwantitatief onderzoek kan doen, moet je dit doen
o Vs. streven naar meer algemene inzichten
- Toch twee kiemen van vernieuwing: focusgroepen & Grounded Theory  herbegin kwalitatief onderzoek




 De geboorte van de focusgroep
- Ontstaan jaren ’20 en ’30: als alternatief voor soms directieve interviewstijl
o Het is een groepsinterview en je wilt vooral mensen met elkaar laten discussiëren
- Tijdens WOII: veel onderzoek door Lazarsfeld & Merton
o Impact van oorlogspropaganda nagaan
o Om propaganda uit te testen gebruikten ze focusgroepen: ze lieten gewone burgers met elkaar
discussiëren over een fragment of over de oorlog
- Tussen WOII en de jaren ‘80: Vooral in de marketing
o Onderzoek naar motivaties van consumenten
o Gespecialiseerde marketingbureaus: infrastructuur, databestanden van klanten, etc.
 De “ontdekking” van Grounded Theory
- Ontwikkeld om de geloofwaardigheid van kwalitatief onderzoek tegenover kwantitatief onderzoek te versterken
- Inspiratie voor onze manier van analyseren, maar wij werken meer deductief (zie methodologie deel 3)
 Glaser & Strauss (1967) “The discovery of grounded theory”
- Benadering die ze ontwikkeld hebben om aan kwalitatief onderzoek te doen, omdat ze vaststellen dat kwalitatief
niet wordt serieus genomen
o Is eigenlijk terecht: afgelopen kwalitatieve onderzoeken zijn niet goed en niet transparant
o Hoe men vroeger van observatie tot conclusie is gekomen is een black box, wordt niet echt uitgelegd
hier wouden ze iets aan doen: ze gaat methode uitwerken om de analyse van data op een meer systematische
manier te doen

- Strauss: gevormd in de Chicago School
o Veel aandacht voor veldwerk als basis om tot theorie te komen
o Geschoold in kwalitatieve onderzoeksmethoden
- Glaser: gevormd in Columbia University, beïnvloed door Lazarsfeld
o Veel aandacht voor systematische procedures
o Geschoold in kwantitatief onderzoek
- Kwalitatieve en kwantitatieve onderzoeker gaan samenwerken: ontdekken Groundend theory
 Uitgangspunt ‘Grounded Theory’:
- Ontwikkelen van theorie (inductie)
o Obv kwalitatieve data wil men theorie ontwikkelen
- Theorie wordt “gefundeerd” in de empirie
o Theorie moet gegrond zijn in empirie
o Zo weinig mogelijk theorie vooraf, maar observeren en zoeken naar empirische bevindingen om tot
tehorie te komen
- Veel aandacht voor procedure: cf. infra
o Duidelijk procedures uitwerken, om die black box transparant en controleerbaar te maken
6

,  Spanning: Strauss & Corbin vs. Glaser
- Glaser: dicht bij het origineel, veel nadruk op inductie
o Wil het idee van Grounded Theorie behouden en niet met theorie vooraf werken
- Strauss & Corbin (1990): meer open voor deductie (gebruik makend van een “coding paradigm” dat al vooraf
structuur kan geven aan de codes die zullen worden gevonden)
o Veel bekender geworden dan Glaser
o Zij zeggen dat je best al op voorhand een bepaald kader moet hebben
 2 rententere stromingen
- Charmaz
o Constructivistische benadering die de nadruk legt op het handelen van individuen
o Constructivisme: Gaat er vanuit dat we niet zeker zijn dat er buiten ons en wereld is die we kunnen
kennen, maar dat we als onderzoeker wel de wereld kunnen construeren
 Hoe geven mensen betekenis aan hun omgeving
- Clarke: ‘situationele analyse’
o Werkt met ‘kaarten’ die verschillende perspectieven, posities, relaties, plaatsen etc. visualiseren
 Verdere toelichting over situationele analyse niet te kennen
 Bv. een politiekantoor, hoe is dat georganiseerd
DE HEROPSTANDING (JAREN ’70 EN ’80)
 Hernieuwde interesse in kwalitatief onderzoek
 bv:
- Birmingham school for “cultural studies”
o Aandacht voor populaire cultuur, massamedia, subculturen bij jongeren, etc.
o Theoretisch: link tussen structuralisme, semiologie en neomarxisme
- Feministisch geïnspireerd onderzoek
o Eerder onderzoek vooral gericht op mannen
o Nu steeds meer empirisch onderzoek vanuit een feministisch perspectief
- Postkolonialisme: aandacht voor etniciteit
o Meer nadruk leggen op de schade die is aangebracht aan de kolonies en verantwoordelijkheid die het
Westen daarop heeft
 Kwalitatief onderzoek sterk aandacht voor kritische benaderingen
 Methodologisch:
- Veel technieken die als nieuw worden voorgesteld, maar vaak klassieke kwalitatieve technieken die gekoppeld
worden aan nieuw theoretisch kader
- Zet zich sterk af tegen de dominantie van kwantitatief onderzoek

POSTMODERNISME EN CONSOLIDATIE
2 richtingen van kwalitatief onderzoek:
 Postmodernisme
- Doorgedreven pluralisme
- “Onbepaaldheid”  hoe reageren?
o Geen vaststaande betekenissen
o Geen grote verhalen of ideologieën
o Geen vaste waarden en normen (ethisch relativisme)
 ze gaan ‘onbepaaldheid’ doortrekken tot het extreme: zorgt voor de ontkenning van de mogelijkheid om aan
wetenschap te doen
o Bv. diefstal kan niet als criminaliteit gezien worden, misschien het gewoon een reactie op een slecht
georganiseerde maatschappij  wie is dader, wie is slachtoffer
o Light versie zorgt wel tot kwalitatief onderzoek:
 Bv. Is graffiti vandalisme of kunst?
- Leent zich tot kwalitatief onderzoek, maar radicale versies hiervan maken ook kwalitatief onderzoek onmogelijk

7

, o Immers: Het feit dat er geen vaststaande betekenissen meer zijn, impliceert ook dat er geen bruikbare
concepten en definities meer zijn
 Consolidatie, brede aanvaarding van kwalitatieve onderzoeksmethoden  dit vak, belangrijkste spoor
- Kwantitatief punten gebruiken om kwalitatief onderzoek te versterken (= consolidatie)
- Sterke Angelsaksische voedingsbodem
- Bv. Strauss en Corbin (1990):
o Grounded theory, maar met ruimte voor deductie
- Bv. Miles en Huberman (1994, 2014):
o Gebruiken kwantitatief jargon (bv. variabelen, causale verbanden, etc.) in kwalitatieve omgeving
o Heel veel gebruik van grafische voorstellingen (tabellen, pijlenschema’s, tekeningen) bij de data-analyse




WELKE ONDERZOEKSVRAGEN VOOR KWALITATIEF ONDERZOEK?

 Beschrijvend
- Diepgaand inzicht in leef- en denkwerelden
- Inzicht in processen en betekenissen
- Enkel dit type vragen in het onderzoek voor werkcollege in methodologie 2 en 3
 Verklarend
- Identificeren van causale relaties kan ook in kwalitatief onderzoek
o Waarom kent iemand een bepaalde betekenis toe aan iets?  mensen zijn slecht in het verklaren van
hun eigen gedrag
o Welke causale mechanismen en processen liggen achter een bepaald verband?
 Explorerend
- Als er nog niet veel bekend is over een bepaald fenomeen
- Doe grondige literatuurstudie!
o Vaak is er meer bekend dan op het eerste zicht lijkt
o Men kan zich laten inspireren door verwante domeinen
 Bv. klassiek pesten en cyberpesten
- Kan beschrijvend en verklarend van aard zijn

KWALITATIEVE GRONDVORMEN

Vormen van kwalitatieve dataverzameling in te delen:
 Kwalitatieve survey
survey gebruikt voor kwantitatief onderzoek, maar hier gebruik om interviews en focusgroepen samen te stellen
- Interviews
- Focusgroepen
 Participerende observatie
 De gevalstudie
- Omvat allerhande types van onderzoek
 Inhoudsanalyse
- Zowel kwantitatieve als kwalitatieve benaderingen
- Cf. discoursanalyse

8

, • Mortelmans, D. (2016). Het kwalitatief onderzoeksdesign. In T. Decorte, & D. Zaitch (Eds.), Kwalitatieve methoden en
technieken in de criminologie (pp. 110-128). Acco.
- Te kennen, met uitzondering van:
o Paragraaf 3.1 (pp. 111-112): Niet te kennen
o Paragraaf 3.5 (pp. 123-125): Te lezen


KWALITATIEVE STEEKPROEFTREKKING (H2)

DE KWALITATIEVE STEEKPROEF: INLEIDING

Steekproeftrekking  waar ga ik mijn onderzoek om focussen?
Kern kwantitatieve steekproeftrekking: randomisering  iedereen moet evenveel kans hebben om in steekproef te recht te
komen, minder belangrijk dan aantal respondenten
• Kwalitatieve steekproeftrekking: geen random sampling
Waarom? Randomisering werkt alleen maar als je een bepaald minimum aantal hebt (bv. 5 politieagenten van de 100 is
niet genoeg)
- Is niet de bedoeling:
o Geen generalisering naar de populatie, maar ontwikkeling van theorie
stappen:
1. We willen wel met interessante mensen werken, die iets te zeggen hebben over onze
onderzoeksvraag
2. We gaan zinvolle variatie zoeken uit interviews
Dit is het tegenovergestelde van kwantitatief onderzoek, want je wilt daar dat de kenmerken van de
mensen geen rol spelen
 Outliers: mensen die ver liggen van de rest, die anders scoren dan de rest
 Kwalitatief onderzoek: je bent hierin juist geïnteresseerd
 Kwantitatief onderzoek: ambetant, want brengt je gemiddelde in de war
- Heeft weinig zin:
o Door kleine getallen zorgt randomisering niet voor representativiteit
- Heeft risico’s:
o Sampling van eenheden die geen relevante informatie aanleveren
o Kan zijn dat je net een paar niet interessant mensen hebt gekozen
• Wel doelgerichte, “purposive” steekproef
- Tegenovergestelde van random sampling!
o Bewust selecteren op kenmerken i.p.v. ze te neutraliseren
o Je wilt mensen met opvallende kenmerken
9

, - De geselecteerde eenheden moeten informatierijk zijn, moeten helpen om een antwoord te formuleren op de
onderzoeksvraag
o Alle relevante aspecten van het onderwerp moeten afgedekt zijn  alle aspecten van onderzoeksvraag
kunnen beantwoorden
o Binnen de vooropgestelde criteria moet er nog voldoende variatie overblijven
• Streven naar theoretische of analytische generalisering: generaliseren naar theorie, de resultaten in een meer algemene
taal formuleren
- Vs. statistische generalisering: veralgemenen van steekproef naar populatie (tegenovergestelde)
- Bedoeling is niet om te generaliseren naar een populatie, je wilt theorie ontwikkelen en inzichten verwerven
o Maar idee is wel doordat je die 5 een aantal keer interviewt/ observeert, je eigenlijk ook veel leert over de
manier dat anderen zijn (iets meer algemeen, zonder met andere gesproken te hebben)
o Door iets te vertalen in theoretische taal overstijg je wat daar gebeurt en begrijp je meer hoe mens in
elkaar zit
- Wordt verder toegelicht in ‘methodologie deel 3’ (kwaliteit van kwalitatief onderzoek)



STEEKPROEFMETHODEN

Is niet ‘de’ lijst + vaak combineer je methoden + voorbeelden gaan niet altijd alleen over respondenten, maar ook bv. over landen
• Geen selectie
- Bv. praktijkonderzoek met door opdrachtgever vastgelegde cases
o Opdrachtgever heeft bepaald wat je case is, het is er dus al en je moet niet zelf selecteren
o Bv. mening geven over beleid, beleid is er al
- Bv. totale populatie is klein en kan volledig onderzocht worden: “comprehensive sampling”
o Je moet niet kiezen want je kan totale populatie bevragen (bv. met alle ministers van Justitie spreken)
o Comprehensive sampling = alomvattend, je kan met iedereen spreken
• Typische cases
- De ‘normale’ situatie in kaart brengen
o Je zal beginnen met typische cases, bv. de typische wijkagent
o Je moet al wat onderzoek gedaan hebben om te weten wie de typisch wijkagent is  beetje rondvragen,
aanvoelen aan een gatekeeper
 Typisch: typische mening
 Natte vinger werk
 Sample evolueert doorheen het onderzoek
- Vooral bij onderzoek in nieuw terrein
• Heterogeniteit of maximale variatie
- Vooral bij onderzoek in reeds onderzochte domeinen, waarbij een bijkomende case weinig extra oplevert
o Als je al veel weet over het onderwerp
- Variatie op belangrijke ‘onafhankelijke variabelen’
o Maximale variatie: geen zin om typische wijkagente de spreken, maar om een verschillend denkende
wijkagent te spreken
o Outliers: in kwalitatieve onderzoek vinden ze dit interessant (hoe verschilt die van anderen)
- Wat ondanks heterogeniteit toch constant blijft is belangrijk
o Ook interessant om te zien naar de dingen waar ze het wel eens over zijn
• Homogeniteit
- Om een groep of proces scherp in beeld te krijgen
o Steekproef samenstellen van mensen die hetzelfde denken: cases die op elkaar lijken
- Bv. bij focusgroepen
• Kritische case
- Eenheden die een cruciale rol spelen

10