DOELGROEPEN 1
MENSEN DIE LEVEN IN KANSARMOEDE
1. INLEIDING
In België leven nog steeds mensen in kansarmoede en hebben zij moeite om rond te komen.
Recht op een menswaardig leven
• Artikel 25 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens stelt dat iedereen
recht heeft op een menswaardig leven.
• Artikel 23 van de Belgische Grondwet garandeert dit recht ook in België.
• Het is de taak van de samenleving om deze rechten te beschermen en te realiseren.
Wat is kansarmoede?
Kansarmoede betekent dat mensen op verschillende levensdomeinen (zoals inkomen,
huisvesting, onderwijs, gezondheid, werk) beperkte kansen hebben.
Een belangrijke vraag is:
• Wat betekent kansarmoede voor het individu?
• Wie of wat kan helpen om kansarmoede te bestrijden?
2. BEGRIPPENKADER
2.1 BELGISCHE GRONDWET – ART 23
Ieder heeft het recht een menswaardig leven te leiden. (…)
Die rechten omvatten inzonderheid:
1° het recht op arbeid en op de vrije keuze van beroepsarbeid …
2° het recht op sociale zekerheid, bescherming van de gezondheid en sociale, geneeskundige
en juridische bijstand;
3° het recht op een behoorlijke huisvesting;
4° het recht op de bescherming van een gezond leefmilieu;
5° het recht op culturele en maatschappelijke ontplooiing.
Het recht op een menswaardig leven staat ook in de Universele Verklaring van de Rechten van
de Mens, die België heeft ondertekend.
In België wordt dit onder andere concreet gemaakt via het Recht op Maatschappelijke
Integratie, dat ervoor moet zorgen dat mensen effectief kunnen deelnemen aan de
samenleving.
1
,2.2 RISICO OP ARMOEDE OF SOCIALE UITSLUITING
✓ Enquête EU-SILC (= European Union- Statistics on Income and Living Conditions) meet
de inkomens en levensomstandigheden om armoede en sociale uitsluiting in kaart te
brengen.
✓ 3 indicatoren om armoede te meten - AROPE-indicator - At Risk Of Poverty or Social
Exclusion
= Personen met een risico op armoede of sociale uitsluiting bevinden zich in minstens één van
deze situaties:
1. Ze hebben een beschikbaar inkomen dat lager ligt dan de armoededrempel
Armoededrempel = armoedegrens: het inkomen dat iemand nodig heeft om te kunnen
voorzien in de basisbehoeften (= minimale voorwaarden voor menswaardig leven).
→ Kleding, goed drinkwater, voldoende voedsel, goede huisvesting, goed onderwijs en
goede gezondheidszorg
✓ Het is de grens tussen armoede en welvaart.
✓ Bij een inkomen gelijk aan de armoededrempel = noodzakelijke uitgaven = geen extra’s
meer
✓ Armoededrempel wordt per land bepaald.
✓ Armoededrempel België (EU-SILC-enquête van 2024)
o 1.520 euro per maand voor alleenstaanden
o 3.191 euro per maand voor gezin met 2 volwassenen en 2 kinderen
✓ Bedragen voor leefloon (sinds november 2024)
o Samenwonend: 876,13 euro per maand
o Alleenstaand: 1.314,2 euro per maand = 205 euro minder dan de
armoededrempel!
o Persoon met gezin ten laste: 1.707,11 euro per maand
2. Ze wonen in een huishouden met lage werkintensiteit
= de leden in het huishouden op beroepsactieve leeftijd hebben de voorbije 12
maanden minder dan 20% van hun potentieel gewerkt
Voorbeeld: Kwetsbare groepen: werklozen en niet-actieven (bv. chronisch zieken).
3. Ze kampen met ernstige materiële en sociale deprivatie.
= aan 7 van de 13 criteria die als noodzakelijk of wenselijk worden
beschouwd voor een aanvaardbare levensstandaard niet kunnen voldoen
2
, Materiële en sociale deprivatie
✓ 13 criteria die als noodzakelijk of wenselijk worden beschouwd voor een aanvaardbare
levensstandaard
✓ Wie zich 5 van de 13 aspecten niet kan veroorloven, is materieel en sociaal
gedepriveerd.
✓ Wie zich 7 van de 13 aspecten niet kan veroorloven, is ernstig materieel en sociaal
gedepriveerd
2.3 WAT IS (KANS)ARMOEDE?
Armoede en kansarmoede
In de literatuur worden armoede en kansarmoede vaak door elkaar gebruikt, maar er is een
verschil in klemtoon.
Armoede
Armoede is meer dan een gebrek aan geld. Het is een combinatie van beperkingen van
inkomen, ontwikkeling en sociale uitsluiting.
Wat is kansarmoede?
Het begrip kansarmoede focust op de duurzame toestand en de impact op kansen in diverse
levensdomeinen (gezondheid, huisvesting, onderwijs, werk, inkomen, cultuur).
Kansarmoede is dus niet alleen een financieel probleem.
Een tekort aan geld is vaak een eerste voorwaarde, maar daarbovenop spelen ook andere
vormen van uitsluiting een rol.
Deze uitsluitingen kunnen zich voordoen op domeinen zoals:
✓ Gezondheid
✓ Huisvesting
✓ Onderwijs
✓ Werk en inkomen
✓ Culturele en sociale participatie
Door een gebrek aan geld, gezondheid of vaardigheden wordt het moeilijk om op eigen kracht
de kloof met de samenleving te overbruggen.
Definitie van kansarmoede
Kansarmoede is een duurzame toestand waarbij mensen minder kansen hebben om deel te nemen aan
maatschappelijk belangrijke domeinen zoals onderwijs, arbeid en huisvesting.
Het gaat om een combinatie van materiële en immateriële problemen, waardoor hun:
Werk- en inkomenssituatie + Woonomstandigheden + Gezondheid + Gezins- en leefsituatie + Positie in de
samenleving. Sterk verschillen van de meerderheid van de samenleving.
3
MENSEN DIE LEVEN IN KANSARMOEDE
1. INLEIDING
In België leven nog steeds mensen in kansarmoede en hebben zij moeite om rond te komen.
Recht op een menswaardig leven
• Artikel 25 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens stelt dat iedereen
recht heeft op een menswaardig leven.
• Artikel 23 van de Belgische Grondwet garandeert dit recht ook in België.
• Het is de taak van de samenleving om deze rechten te beschermen en te realiseren.
Wat is kansarmoede?
Kansarmoede betekent dat mensen op verschillende levensdomeinen (zoals inkomen,
huisvesting, onderwijs, gezondheid, werk) beperkte kansen hebben.
Een belangrijke vraag is:
• Wat betekent kansarmoede voor het individu?
• Wie of wat kan helpen om kansarmoede te bestrijden?
2. BEGRIPPENKADER
2.1 BELGISCHE GRONDWET – ART 23
Ieder heeft het recht een menswaardig leven te leiden. (…)
Die rechten omvatten inzonderheid:
1° het recht op arbeid en op de vrije keuze van beroepsarbeid …
2° het recht op sociale zekerheid, bescherming van de gezondheid en sociale, geneeskundige
en juridische bijstand;
3° het recht op een behoorlijke huisvesting;
4° het recht op de bescherming van een gezond leefmilieu;
5° het recht op culturele en maatschappelijke ontplooiing.
Het recht op een menswaardig leven staat ook in de Universele Verklaring van de Rechten van
de Mens, die België heeft ondertekend.
In België wordt dit onder andere concreet gemaakt via het Recht op Maatschappelijke
Integratie, dat ervoor moet zorgen dat mensen effectief kunnen deelnemen aan de
samenleving.
1
,2.2 RISICO OP ARMOEDE OF SOCIALE UITSLUITING
✓ Enquête EU-SILC (= European Union- Statistics on Income and Living Conditions) meet
de inkomens en levensomstandigheden om armoede en sociale uitsluiting in kaart te
brengen.
✓ 3 indicatoren om armoede te meten - AROPE-indicator - At Risk Of Poverty or Social
Exclusion
= Personen met een risico op armoede of sociale uitsluiting bevinden zich in minstens één van
deze situaties:
1. Ze hebben een beschikbaar inkomen dat lager ligt dan de armoededrempel
Armoededrempel = armoedegrens: het inkomen dat iemand nodig heeft om te kunnen
voorzien in de basisbehoeften (= minimale voorwaarden voor menswaardig leven).
→ Kleding, goed drinkwater, voldoende voedsel, goede huisvesting, goed onderwijs en
goede gezondheidszorg
✓ Het is de grens tussen armoede en welvaart.
✓ Bij een inkomen gelijk aan de armoededrempel = noodzakelijke uitgaven = geen extra’s
meer
✓ Armoededrempel wordt per land bepaald.
✓ Armoededrempel België (EU-SILC-enquête van 2024)
o 1.520 euro per maand voor alleenstaanden
o 3.191 euro per maand voor gezin met 2 volwassenen en 2 kinderen
✓ Bedragen voor leefloon (sinds november 2024)
o Samenwonend: 876,13 euro per maand
o Alleenstaand: 1.314,2 euro per maand = 205 euro minder dan de
armoededrempel!
o Persoon met gezin ten laste: 1.707,11 euro per maand
2. Ze wonen in een huishouden met lage werkintensiteit
= de leden in het huishouden op beroepsactieve leeftijd hebben de voorbije 12
maanden minder dan 20% van hun potentieel gewerkt
Voorbeeld: Kwetsbare groepen: werklozen en niet-actieven (bv. chronisch zieken).
3. Ze kampen met ernstige materiële en sociale deprivatie.
= aan 7 van de 13 criteria die als noodzakelijk of wenselijk worden
beschouwd voor een aanvaardbare levensstandaard niet kunnen voldoen
2
, Materiële en sociale deprivatie
✓ 13 criteria die als noodzakelijk of wenselijk worden beschouwd voor een aanvaardbare
levensstandaard
✓ Wie zich 5 van de 13 aspecten niet kan veroorloven, is materieel en sociaal
gedepriveerd.
✓ Wie zich 7 van de 13 aspecten niet kan veroorloven, is ernstig materieel en sociaal
gedepriveerd
2.3 WAT IS (KANS)ARMOEDE?
Armoede en kansarmoede
In de literatuur worden armoede en kansarmoede vaak door elkaar gebruikt, maar er is een
verschil in klemtoon.
Armoede
Armoede is meer dan een gebrek aan geld. Het is een combinatie van beperkingen van
inkomen, ontwikkeling en sociale uitsluiting.
Wat is kansarmoede?
Het begrip kansarmoede focust op de duurzame toestand en de impact op kansen in diverse
levensdomeinen (gezondheid, huisvesting, onderwijs, werk, inkomen, cultuur).
Kansarmoede is dus niet alleen een financieel probleem.
Een tekort aan geld is vaak een eerste voorwaarde, maar daarbovenop spelen ook andere
vormen van uitsluiting een rol.
Deze uitsluitingen kunnen zich voordoen op domeinen zoals:
✓ Gezondheid
✓ Huisvesting
✓ Onderwijs
✓ Werk en inkomen
✓ Culturele en sociale participatie
Door een gebrek aan geld, gezondheid of vaardigheden wordt het moeilijk om op eigen kracht
de kloof met de samenleving te overbruggen.
Definitie van kansarmoede
Kansarmoede is een duurzame toestand waarbij mensen minder kansen hebben om deel te nemen aan
maatschappelijk belangrijke domeinen zoals onderwijs, arbeid en huisvesting.
Het gaat om een combinatie van materiële en immateriële problemen, waardoor hun:
Werk- en inkomenssituatie + Woonomstandigheden + Gezondheid + Gezins- en leefsituatie + Positie in de
samenleving. Sterk verschillen van de meerderheid van de samenleving.
3
