Deel 2
I. Definitievragen
1. Wat is het verschil tussen natuurrecht en rechtspositivisme?
Het verschil gaat vooral over waar de geldigheid van het recht vandaan komt.
Natuurrecht stelt dat er hogere, objectieve normen van rechtvaardigheid bestaan die niet afhankelijk zijn van
wat de overheid heeft vastgesteld. Het recht moet dus in overeenstemming zijn met bepaalde morele
principes.
Rechtspositivisme stelt dat de juridische geldigheid van een regel afhangt van de manier waarop die regel
volgens het recht tot stand is gekomen, en niet noodzakelijk van de morele inhoud ervan.
Voorbeeld:
Een wet kan volgens een rechtspositivist juridisch geldig zijn, ook als ze moreel onrechtvaardig is. Een
natuurrechtelijke denker zal sneller zeggen dat er een probleem is met het karakter van die wet als ze
fundamenteel onrechtvaardig is.
👉 Kort:
Natuurrecht = recht + hogere morele normen.
Rechtspositivisme = juridische geldigheid staat los van morele juistheid.
2. Wat is de lex aeterna volgens Thomas van Aquino?
De lex aeterna betekent de eeuwige wet van God.
Volgens Thomas van Aquino is dit het goddelijke plan waarmee God de hele werkelijkheid ordent. De mens
kan deze eeuwige wet niet volledig kennen, maar kan er via zijn rede gedeeltelijk inzicht in krijgen.
De natuurwet (lex naturalis) is namelijk de manier waarop de mens deelneemt aan de eeuwige wet.
👉 Schema:
Lex aeterna = Gods eeuwige ordening
↓
Lex naturalis = wat de mens daarvan met zijn rede kan kennen
↓
Menselijke wetten = concrete regels die mensen maken
👉 Kort:
Lex aeterna = de eeuwige goddelijke wet die de hele werkelijkheid ordent.
, 3. Wat bedoelt Hobbes met het sociaal contract?
Volgens Thomas Hobbes leven mensen oorspronkelijk in een natuurtoestand, zonder een sterke overheid die
regels afdwingt.
Iedereen probeert daar zijn eigen veiligheid en belangen te beschermen. Hierdoor ontstaat onzekerheid en
conflict: de bekende toestand van "war of all against all".
Om uit deze situatie te ontsnappen sluiten mensen een sociaal contract:
Mensen geven een deel van hun vrijheid op en erkennen een sterke politieke macht die zorgt voor vrede en
veiligheid.
De overheid krijgt dus veel macht, omdat veiligheid en orde noodzakelijk zijn.
👉 Kort:
Sociaal contract bij Hobbes = mensen geven vrijheid/macht af aan een sterke soeverein in ruil voor
veiligheid en vrede.
4. Wat is law as integrity volgens Dworkin?
Law as integrity betekent dat rechters het recht moeten interpreteren als een samenhangend geheel van
regels en beginselen.
Een rechter moet dus niet alleen kijken naar één afzonderlijke wet, maar proberen een interpretatie te vinden
die:
past bij het bestaande recht;
rekening houdt met eerdere beslissingen;
en het recht als geheel zo consistent en rechtvaardig mogelijk maakt.
Dworkin vergelijkt dit met een kettingroman: iedere rechter schrijft als het ware een nieuw hoofdstuk, maar
moet ervoor zorgen dat het hoofdstuk aansluit bij wat al geschreven is.
👉 Kort:
Law as integrity = het recht interpreteren als één coherent geheel van regels en beginselen.
5. Wat is de rule of recognition bij Hart?
De rule of recognition is de fundamentele regel waarmee binnen een rechtsstelsel wordt bepaald welke
regels als geldig recht worden erkend.
Bijvoorbeeld: een regel kan geldig zijn omdat hij:
door het bevoegde parlement is aangenomen;
volgens de juiste procedure tot stand is gekomen;
niet in strijd is met een hogere rechtsregel.
I. Definitievragen
1. Wat is het verschil tussen natuurrecht en rechtspositivisme?
Het verschil gaat vooral over waar de geldigheid van het recht vandaan komt.
Natuurrecht stelt dat er hogere, objectieve normen van rechtvaardigheid bestaan die niet afhankelijk zijn van
wat de overheid heeft vastgesteld. Het recht moet dus in overeenstemming zijn met bepaalde morele
principes.
Rechtspositivisme stelt dat de juridische geldigheid van een regel afhangt van de manier waarop die regel
volgens het recht tot stand is gekomen, en niet noodzakelijk van de morele inhoud ervan.
Voorbeeld:
Een wet kan volgens een rechtspositivist juridisch geldig zijn, ook als ze moreel onrechtvaardig is. Een
natuurrechtelijke denker zal sneller zeggen dat er een probleem is met het karakter van die wet als ze
fundamenteel onrechtvaardig is.
👉 Kort:
Natuurrecht = recht + hogere morele normen.
Rechtspositivisme = juridische geldigheid staat los van morele juistheid.
2. Wat is de lex aeterna volgens Thomas van Aquino?
De lex aeterna betekent de eeuwige wet van God.
Volgens Thomas van Aquino is dit het goddelijke plan waarmee God de hele werkelijkheid ordent. De mens
kan deze eeuwige wet niet volledig kennen, maar kan er via zijn rede gedeeltelijk inzicht in krijgen.
De natuurwet (lex naturalis) is namelijk de manier waarop de mens deelneemt aan de eeuwige wet.
👉 Schema:
Lex aeterna = Gods eeuwige ordening
↓
Lex naturalis = wat de mens daarvan met zijn rede kan kennen
↓
Menselijke wetten = concrete regels die mensen maken
👉 Kort:
Lex aeterna = de eeuwige goddelijke wet die de hele werkelijkheid ordent.
, 3. Wat bedoelt Hobbes met het sociaal contract?
Volgens Thomas Hobbes leven mensen oorspronkelijk in een natuurtoestand, zonder een sterke overheid die
regels afdwingt.
Iedereen probeert daar zijn eigen veiligheid en belangen te beschermen. Hierdoor ontstaat onzekerheid en
conflict: de bekende toestand van "war of all against all".
Om uit deze situatie te ontsnappen sluiten mensen een sociaal contract:
Mensen geven een deel van hun vrijheid op en erkennen een sterke politieke macht die zorgt voor vrede en
veiligheid.
De overheid krijgt dus veel macht, omdat veiligheid en orde noodzakelijk zijn.
👉 Kort:
Sociaal contract bij Hobbes = mensen geven vrijheid/macht af aan een sterke soeverein in ruil voor
veiligheid en vrede.
4. Wat is law as integrity volgens Dworkin?
Law as integrity betekent dat rechters het recht moeten interpreteren als een samenhangend geheel van
regels en beginselen.
Een rechter moet dus niet alleen kijken naar één afzonderlijke wet, maar proberen een interpretatie te vinden
die:
past bij het bestaande recht;
rekening houdt met eerdere beslissingen;
en het recht als geheel zo consistent en rechtvaardig mogelijk maakt.
Dworkin vergelijkt dit met een kettingroman: iedere rechter schrijft als het ware een nieuw hoofdstuk, maar
moet ervoor zorgen dat het hoofdstuk aansluit bij wat al geschreven is.
👉 Kort:
Law as integrity = het recht interpreteren als één coherent geheel van regels en beginselen.
5. Wat is de rule of recognition bij Hart?
De rule of recognition is de fundamentele regel waarmee binnen een rechtsstelsel wordt bepaald welke
regels als geldig recht worden erkend.
Bijvoorbeeld: een regel kan geldig zijn omdat hij:
door het bevoegde parlement is aangenomen;
volgens de juiste procedure tot stand is gekomen;
niet in strijd is met een hogere rechtsregel.
