Samenvatting wijsgerige pedagogiek Hoorcolleges
Hoorcollege 1: stellen van 2 centrale vragen 24/09
Wat is wijsgerige pedagogiek? Wat is opvoeden?
Wat is wijsgerige pedagogiek, waarom wijsgerige pedagogiek (centrale vraag 1)
– zie handboek
Pedagogie <-> Pedagogiek (wetenschappelijke discipline)
= bestuderen van pedagogische fenomenen
Griekse term Paed(e)a = opvoeding in ruime zin en spel
Paed(e)as = kind (het kind staat centraal binnen die opvoeding)
Agogiek = educatie
Agere (afleiding uit de agogiek) = vooruitdrijven, vooruitsturen van kinderen
Educare = educatie moet ergen toeleiden
Educere = educatie moet ergens uitleiden
OPM: Het geeft mee dat er in de Latijnse benaming al heel wat zit en waarbij je vanalles kan
afleiden en dat het ook al langer bestaat als vandaan
Wijsgerige = filosofisch, wijsheid, een verlangen naar, een begeerte
Doordat er andere
disciplines zijn bijgekomen Primaire vraag in de filosofie:
bij de pedagogiek dienden “Hoe kunnen we vormgeven aan ons leven?”
Hoe kunnen we dit zelf doen?
Hoe kunnen we dit samen doen met anderen?
De primaire vraag toont dat er een samenhang is met filosofie en pedagogie:
Het is niet alleen een filosofische vraag, maar ook een pedagogische vraag
= “wijsgerige pedagogiek” (filosofie en pedagogie als 1 begrip)
Pedagogiek als zelfstandig domein/discipline is het centrale onderzoek tijdens dit hoorcollege
– we gaan terug naar de oorsprong van de pedagogiek
Wat is opvoeden (centrale vraag 2)
Wat maken fenomenen pedagogisch? Wat maakt het begrip “opvoeden” pedagogisch?
1
, We stellen wezensvragen om te kijken naar wat de essentie is van opvoeding en wat we
bedoelen met opvoeding
Er bestaan heel wat evidenties over “opvoeding”, want iedereen komt ermee in contact en
het wordt ook gewoon uitgevoerd -- er kan op een alledaagse manier over worden
gesproken
Een gevoel van “commen scence”: Iedereen is opgevoed, opvoeden gebeurt dagdagelijks, er
is heel wat algemeen inzicht rond opvoeden – iedereen heeft er iets over te zeggen, of het
nu pedagogen zijn of niet
We stellen een wezensvraag (wat is opvoeding) om de evidentie in vraag te stellen
Het is daarbij geen eenduidig antwoord, je dient zelf een gefundeerd antwoord te
geven en de waarden die samenhangen met opvoeding kan expliciteren
Opvoeden heeft iets te maken met kinderen (link met paes)
Opvoeden heeft iets te maken met “nataliteit” = het gegeven om geboren te worden
het gaat om het fenomeen ‘nieuw in de wereld komen’, het uitgedaagd worden in de
radicale nieuwheid
een andere benadering dan ‘kind zijn’
OPM: het fenomeen om te zeggen dat opvoeden alleen te maken heeft met kinderen, valt
dus in vraag te stellen
Korte inzoom 2 hedendaagse antwoorden – wat is opvoeden
= het zijn daarbij 2 wijsgerig pedagogische antwoorden die al ingaan tegen bepaalde
evidenties
= ze gaan in tegen de vraag ‘is dat wel echt pedagogisch’
Tekst Skinner (antwoord 1): samenhang tussen cultuur en opvoeding
Technische benadering opvoeding: stelt een oorzaak-gevolg denken voorop
Het gaat om een technische kwestie, een excentiele kwestie
o Denkwijze: Dit zijn de meest efficiënte middelen om zo snel mogelijk tot
resultaten te leiden
o Met andere woorden … “Opvoeding is een middel om een bepaald doel te
bereiken”
<-> tekst Skinner
(handboek), p. 413-426
SKINNER - maakt gebruik Een omgeving waar alles perfect is afgesteld, er wordt niets
van het principe van aan het toeval overgelaten, het kind wordt georiënteerd naar
'bekrachtiging', dit om een bepaald doel
bepaald gedrag tot stand Vaststelling: je kan van ieder kind vanalles maken
te laten komen alsook het (ongeacht de interesses van het kind, ongeacht de waarden
gedrag te kunnen gaan
2 verklaren. Uitgaande van
het principe van
bekrachtiging, wordt er
gesteld dat het via
,als opvoeder) …. dit door de juiste oorzaken te geven en de juiste reacties erop te laten
volgen, je kan de omgeving volledig afstemmen
OPM: We stellen de vraag – is dat wat we willen? Is dat nog pedagogisch, deze technische
opvatting? Is het noodzakelijk? & wat met de vrijheid van het kind?
Wat als deze methode niet werkt?
Klaus Mollenhauer (antwoord 2):
Geen techniek, het gaat niet om het “vormbaar” maken van kinderen
<-> link nataliteit, je komt als iemand nieuw in de wereld
Het is een gebeuren, een gebeuren tussen generaties zowel tussen kinderen als
tussen volwassenen -- we geven wat wij belangrijk vinden door
Ook dat doorgeven is iets faalbaar, het kan voor problemen zorgen, het kan niet
gelopen zijn hoe je hoopte dat het liep
We stellen de vraag: waarom willen we kinderen? Wat als er geen volgende generatie is?
(link film 1)
Concreet voorbeeld antwoord 1 vs antwoord 2 – Skinner vs Molenhauer
Een kind wordt geslagen binnen een gezin -> als professional zal je de protocollen volgen en
een technische benadering innemen -> het kind zal uiteindelijk geplaatst worden
Er is niet alleen die technische benadering, maar er is ook veel meer daarrond waar we
rekening mee moeten houden -> er zijn ouders die met hun gevoel achterblijven
Samenvattend: overzicht
2 visies (SKINNER VS
MOLENHAUER)
Skinner's visie op
opvoeding:
Technische
benadering:
Skinner ziet
opvoeding als een
technische
kwestie, waarin
opvoeding wordt
opgevat als een
proces van oorzaak
3 en gevolg. Het
doel is om met de
meest efficiënte
middelen snel
, Hoorcollege 2: 01/10
Terugblik naar vorige hoorcollege:
- Wat is pedagogiek?
- Wat is opvoeden?
We zijn ingegaan op de visie van Klaus Mollenhauer:
- Insteek vanuit iets existentieel en intentioneel gebeuren
- Gebeuren waarbij de bestaanswijzen met meerdere generaties in contact komen
- Het antwoord op dat gebeuren dat is “opvoeding”
<-> link met tekst “dat is
pedagogiek”, Meirieu (p.
463-467) die ook vertrekt
vanuit het technisch
handelen (spreekt over
technische maakbaarheid
vs technische
opvoedbaarheid)
Het “leren” heeft te
maken met het “kunnen”
van iets
We willen vaak op
voorhand al
voorspellen of
iemand dat al gaat Visie Gert Biesta:
kunnen 3 manieren, modaliteiten die in wisselwerking zijn
De ervaring van o Opvoeden als kwalificatie
iets nieuws te = het heeft te maken met de rol die je zal
kunnen dreigt weg kunnen innemen
te vallen = het gaat om het kwalificeren, het toekennen
Risico met van een score
technische = de vaardigheden die je dient in te nemen
maakbaarheid is o Opvoeden als socialisatie
dat je van ieder = de indeling die er is om in een wereld te
eender wat kan komen met een betekenis
maken = introduceren van de nieuwe generatie in een
Vrijheid komt in de bestaande leefwereld
strijd, belangrijk = een bestaande leefwereld waar de nieuwe
om uniek te blijven generatie niet heeft voor gekozen
Om dat unieke te o Opvoeden als subjectifatie (subjectivatie) –
behouden gaat om volgens hem meest “belangrijkste”
het scheppen van = het zelf “subject” worden van de opvoeding,
de juiste zelf een verlangen en verantwoordelijk
voorwaarden en ontwikkelen in zijn/haar opvoeding
dan is er de
4 vrijheid van het
kind waar dat er
kan worden beslist
wat er wordt
Hoorcollege 1: stellen van 2 centrale vragen 24/09
Wat is wijsgerige pedagogiek? Wat is opvoeden?
Wat is wijsgerige pedagogiek, waarom wijsgerige pedagogiek (centrale vraag 1)
– zie handboek
Pedagogie <-> Pedagogiek (wetenschappelijke discipline)
= bestuderen van pedagogische fenomenen
Griekse term Paed(e)a = opvoeding in ruime zin en spel
Paed(e)as = kind (het kind staat centraal binnen die opvoeding)
Agogiek = educatie
Agere (afleiding uit de agogiek) = vooruitdrijven, vooruitsturen van kinderen
Educare = educatie moet ergen toeleiden
Educere = educatie moet ergens uitleiden
OPM: Het geeft mee dat er in de Latijnse benaming al heel wat zit en waarbij je vanalles kan
afleiden en dat het ook al langer bestaat als vandaan
Wijsgerige = filosofisch, wijsheid, een verlangen naar, een begeerte
Doordat er andere
disciplines zijn bijgekomen Primaire vraag in de filosofie:
bij de pedagogiek dienden “Hoe kunnen we vormgeven aan ons leven?”
Hoe kunnen we dit zelf doen?
Hoe kunnen we dit samen doen met anderen?
De primaire vraag toont dat er een samenhang is met filosofie en pedagogie:
Het is niet alleen een filosofische vraag, maar ook een pedagogische vraag
= “wijsgerige pedagogiek” (filosofie en pedagogie als 1 begrip)
Pedagogiek als zelfstandig domein/discipline is het centrale onderzoek tijdens dit hoorcollege
– we gaan terug naar de oorsprong van de pedagogiek
Wat is opvoeden (centrale vraag 2)
Wat maken fenomenen pedagogisch? Wat maakt het begrip “opvoeden” pedagogisch?
1
, We stellen wezensvragen om te kijken naar wat de essentie is van opvoeding en wat we
bedoelen met opvoeding
Er bestaan heel wat evidenties over “opvoeding”, want iedereen komt ermee in contact en
het wordt ook gewoon uitgevoerd -- er kan op een alledaagse manier over worden
gesproken
Een gevoel van “commen scence”: Iedereen is opgevoed, opvoeden gebeurt dagdagelijks, er
is heel wat algemeen inzicht rond opvoeden – iedereen heeft er iets over te zeggen, of het
nu pedagogen zijn of niet
We stellen een wezensvraag (wat is opvoeding) om de evidentie in vraag te stellen
Het is daarbij geen eenduidig antwoord, je dient zelf een gefundeerd antwoord te
geven en de waarden die samenhangen met opvoeding kan expliciteren
Opvoeden heeft iets te maken met kinderen (link met paes)
Opvoeden heeft iets te maken met “nataliteit” = het gegeven om geboren te worden
het gaat om het fenomeen ‘nieuw in de wereld komen’, het uitgedaagd worden in de
radicale nieuwheid
een andere benadering dan ‘kind zijn’
OPM: het fenomeen om te zeggen dat opvoeden alleen te maken heeft met kinderen, valt
dus in vraag te stellen
Korte inzoom 2 hedendaagse antwoorden – wat is opvoeden
= het zijn daarbij 2 wijsgerig pedagogische antwoorden die al ingaan tegen bepaalde
evidenties
= ze gaan in tegen de vraag ‘is dat wel echt pedagogisch’
Tekst Skinner (antwoord 1): samenhang tussen cultuur en opvoeding
Technische benadering opvoeding: stelt een oorzaak-gevolg denken voorop
Het gaat om een technische kwestie, een excentiele kwestie
o Denkwijze: Dit zijn de meest efficiënte middelen om zo snel mogelijk tot
resultaten te leiden
o Met andere woorden … “Opvoeding is een middel om een bepaald doel te
bereiken”
<-> tekst Skinner
(handboek), p. 413-426
SKINNER - maakt gebruik Een omgeving waar alles perfect is afgesteld, er wordt niets
van het principe van aan het toeval overgelaten, het kind wordt georiënteerd naar
'bekrachtiging', dit om een bepaald doel
bepaald gedrag tot stand Vaststelling: je kan van ieder kind vanalles maken
te laten komen alsook het (ongeacht de interesses van het kind, ongeacht de waarden
gedrag te kunnen gaan
2 verklaren. Uitgaande van
het principe van
bekrachtiging, wordt er
gesteld dat het via
,als opvoeder) …. dit door de juiste oorzaken te geven en de juiste reacties erop te laten
volgen, je kan de omgeving volledig afstemmen
OPM: We stellen de vraag – is dat wat we willen? Is dat nog pedagogisch, deze technische
opvatting? Is het noodzakelijk? & wat met de vrijheid van het kind?
Wat als deze methode niet werkt?
Klaus Mollenhauer (antwoord 2):
Geen techniek, het gaat niet om het “vormbaar” maken van kinderen
<-> link nataliteit, je komt als iemand nieuw in de wereld
Het is een gebeuren, een gebeuren tussen generaties zowel tussen kinderen als
tussen volwassenen -- we geven wat wij belangrijk vinden door
Ook dat doorgeven is iets faalbaar, het kan voor problemen zorgen, het kan niet
gelopen zijn hoe je hoopte dat het liep
We stellen de vraag: waarom willen we kinderen? Wat als er geen volgende generatie is?
(link film 1)
Concreet voorbeeld antwoord 1 vs antwoord 2 – Skinner vs Molenhauer
Een kind wordt geslagen binnen een gezin -> als professional zal je de protocollen volgen en
een technische benadering innemen -> het kind zal uiteindelijk geplaatst worden
Er is niet alleen die technische benadering, maar er is ook veel meer daarrond waar we
rekening mee moeten houden -> er zijn ouders die met hun gevoel achterblijven
Samenvattend: overzicht
2 visies (SKINNER VS
MOLENHAUER)
Skinner's visie op
opvoeding:
Technische
benadering:
Skinner ziet
opvoeding als een
technische
kwestie, waarin
opvoeding wordt
opgevat als een
proces van oorzaak
3 en gevolg. Het
doel is om met de
meest efficiënte
middelen snel
, Hoorcollege 2: 01/10
Terugblik naar vorige hoorcollege:
- Wat is pedagogiek?
- Wat is opvoeden?
We zijn ingegaan op de visie van Klaus Mollenhauer:
- Insteek vanuit iets existentieel en intentioneel gebeuren
- Gebeuren waarbij de bestaanswijzen met meerdere generaties in contact komen
- Het antwoord op dat gebeuren dat is “opvoeding”
<-> link met tekst “dat is
pedagogiek”, Meirieu (p.
463-467) die ook vertrekt
vanuit het technisch
handelen (spreekt over
technische maakbaarheid
vs technische
opvoedbaarheid)
Het “leren” heeft te
maken met het “kunnen”
van iets
We willen vaak op
voorhand al
voorspellen of
iemand dat al gaat Visie Gert Biesta:
kunnen 3 manieren, modaliteiten die in wisselwerking zijn
De ervaring van o Opvoeden als kwalificatie
iets nieuws te = het heeft te maken met de rol die je zal
kunnen dreigt weg kunnen innemen
te vallen = het gaat om het kwalificeren, het toekennen
Risico met van een score
technische = de vaardigheden die je dient in te nemen
maakbaarheid is o Opvoeden als socialisatie
dat je van ieder = de indeling die er is om in een wereld te
eender wat kan komen met een betekenis
maken = introduceren van de nieuwe generatie in een
Vrijheid komt in de bestaande leefwereld
strijd, belangrijk = een bestaande leefwereld waar de nieuwe
om uniek te blijven generatie niet heeft voor gekozen
Om dat unieke te o Opvoeden als subjectifatie (subjectivatie) –
behouden gaat om volgens hem meest “belangrijkste”
het scheppen van = het zelf “subject” worden van de opvoeding,
de juiste zelf een verlangen en verantwoordelijk
voorwaarden en ontwikkelen in zijn/haar opvoeding
dan is er de
4 vrijheid van het
kind waar dat er
kan worden beslist
wat er wordt
