INHOUDSTAFEL
INLEIDEND
HOORCOLLEGE - INLEIDING: OPVOEDINGS-EN GEZINSONDERSTEUNING
Behorend onder theorie/beleid preventieve gezins-en opvoedingsondersteuning
P4-9
METHODIEKEN (ZIE POWERPOINTSLIDES)
HOORCOLLEGE – METHODIEKEN EN PRAKTIJKEN
P10-11
HOORCOLLEGES ROND OPVOEDINGSONDERSTEUNING
HOORCOLLEGE - BELEID OPVOEDINGSONDERSTEUNING EN PREVENTIEVE
GEZINSONDERSTEUNING
Behorend onder theorie/beleid preventieve gezins-en opvoedingsondersteuning
P26-32
HOORCOLLEGE - LEGITIMERING VAN OPVOEDINGSONDERSTEUNING
Behorend onder kwaliteitsbewaking & onderzoek
P33-45
HOORCOLLEGE - EFFECTIVITEIT OPVOEDINGSONDERSTEUNING
Behorend onder kwaliteitsbewaking & onderzoek
P46-64
HOORCOLLEGE – EEN KWALITEITSKADER VOOR OPVOEDINGSONDERSTEUNING
Behorend onder kwaliteitsbewaking & onderzoek
P65-70
ANDERE
HOORCOLLEGE – OUDERSCHAPSBEMIDDELING BIJ (ECHT) SCHEIDING
Ook nog behorend als methodiek
P12-22
=
HOORCOLLEGE - WERKEN MET SAMENGESTELDE GEZINNEN
Ook nog behorend als methodiek
P23-25
PRAKTIJKGESTUURD EFFECTONDERZOEK
P71-76
1
,KENNISMAKING MET HET WERKVELD
GASTCOLLEGE – PLEEGOUDERS VERSTERKEN IN OPVOEDEN
P77-93
GASTCOLLEGE – HUIS VAN HET KIND EN DE OPVOEDINGSWINKEL
P94-102
GASTCOLLEGE – ORGANISATIE FARA
P103-117
EXAMENVRAGEN
• College beleid OO en preventieve gezinsondersteuning
o Bijvoorbeeld op examen vragen naar uitdagingen: link leggen tussen uitdagingen en hoe in
praktijk er aan toe kan gaan (dus niet alles in details kennen maar wel de grote uitdagingen)
>> laatste tekst (https://www.opgroeien.be/sites/default/files/tool
documents/rapport2023_huis_vh_kind_0.pdf
• College legitemering
Je bent werkzaam in een Huis van het Kind dat wil polsen naar zijn toegankelijkheid (van het huis van het
kind) via een bevraging. Je kan zelf kiezen of dit Huis van het Kind in een stad of gemeente ligt
(geef dit aan in je antwoord)
Het antwoord op deze vraag bestaat niet – er wordt gekeken of alles goed bij elkaar aansluit en het
haalbaar is
o Verfijn bovenstaand doel tot meer concrete onderzoeksvragen, met andere woorden, wat wil
je precies weten? Formuleer twee concrete onderzoeksvragen waarop je een antwoord wil.
Welke drempels ervaren ouders om deel te nemen aan activiteiten?
Op welke manier willen ouders betrokken worden bij de werking van het huis van
het kind?
o Wie ga je bevragen? Omschrijf concreet de doelgroep van je bevraging en geef aan waarom
je hiervoor kiest.
Ook het aantal mensen dat je gaat bevragen moet haalbaar zijn (je moet de date
ervan kunnen verwerken, …)
Bv als je jouw richt op ouders, op kinderen en jongeren, op professionelen, …
(vermeld voor en nadelen)
o Geef een methode van bevraging en waarom je hiervoor kiest.
(aansuitend bij onderzoeksvraag en doelgroep)
Je gaat eerder een participatief onderzoek opzetten bij zo een onderzoeksvragen als
hierboven Bv focusgroepen, dialoogtafels
DUS afhankelijk van de vraag moet je methode er bij aansluiten
2
, o Formuleer drie aandachtspunten waarmee je rekening houdt om je onderzoek haalbaar te
maken.
Het aandachtspunten kan bijvoorbeeld zijn budget, welke expertise heb je (waar
voel je jezelf comfortabel bij om dingen in te zetten), nood aan extra materialen?,
hoe ga je de resultaten beschikbaar maken?
>> dus zowel kijken welke middelen je hebt financieel als op vlak van expertise
Voorbeelden studies:
https://www.opgroeien.be/kennis/toolbox/draaiboek-zicht-op-lokale-noden & tekst op Toledo
(hoe tewerk gaan)
OP het examen zal er zowiezo iets gevraagd worden rond onderzoek, iets rond beleid (gastsprekers), iets
casusachtig
• College methodiek online OO
o Zo een oefening zou ook op het examen kunnen gevraagd worden om dit te analyseren of
een antwoord te formuleren – oefening zoals dat mailvoorbeeld waarop je antwoord moet
formuleren
Bijvoorbeeld op examen een casus en dan zou je moeten zeggen welke methodiek het meest passend is
(kunnen ook meerdere opties mogelijk zijn maar belangrijk om te motiveren waarom je kiest voor een
bepaalde methode)
• College effectiviteit
o Bv op examen: stukje van een artikel geven en daarbij nadenken over de kwaliteit van dat
artikel
o Op examen wordt niet gevraagd naar onderzoeksresultaten, belangrijkste is vooral te kijken
hoe ene onderzoek is opgezet, welke methode is gebruikt, wat je ermee kan nagaan, wat de
kwaliteit er van is
3
, INLEIDEND
HOORCOLLEGE – INLEIDING: OPVOEDINGS-EN GEZINSONDERSTEUNING
OPVOEDINGSONDERSTEUNING VERSUS GEZINSONDERSTEUNING
TWEE DEFINITIES OPVOEDINGSONDERSTEUNING
• Vandemeulebroecke (1999): Het geheel van maatregelen, voorzieningen en structuren en activiteiten
die erop gericht zijn de mogelijkheden van het (primaire) opvoedingsmilieu aan te spreken, te
verrijken en/of te optimaliseren ten einde kinderen en jeugdigen optimale opvoedings- en
ontwikkelingskansen te bieden
>> maatregelen verwijst naar MACRO-niveau
= op MACRO niveau worden er maatregelen genomen om OO mogelijk te maken
(beleid, wettelijk kader)
>> voorzieningen verwijst naar MESO-niveau
= op MESO niveau bevindt zich het infrastructuur, personeel
>> activiteiten verwijst naar het MICRO-niveau
= het is wat men doet met ouders om rond OO te werken
>> opvoedingsmilieu = het gezin waarin de OO plaatsvindt
>> optimaliseren = het verbeteren
>> verrijken = input geven om te versterken
• Vandemeulebroecke et al. (2004, p. 29): OO is op intentionele wijze steun bieden aan ouders
(ouderfiguren) bij hun opdracht en taak als opvoeders
UITGANGSPUNTEN VAN OO (BOEKJE VANDEMEULEBROECKE ET AL. (2004, P. 30)
1. Erkenning van belang van opvoeding in gezinsverband voor kinderen, volwassenen en samenleving
v belangrijk om het te zien als een gedeelde verantwoordelijkheid
v niet enkel verantwoordelijkheid bij ouders ook bij beleid
2. Erkenning pedagogische verantwoordelijkheid, verlangen en bekwaamheid van ouders om relatie met
kind op verantwoorde wijze vorm te geven
v Het ook erkennen dat ouders in de meeste gevallen het goed willen doen, over een aantal
bekwaamheden beshikken en een goede ouder willen zijn
v ouders als expertte in hun eigen gezin
3. Erkenning dat ouders bij het gewone opvoeden vragen en onzekerheden hebben en recht op steun
v het is heel normaal dat er eens onzekerheid optreed
4. Recht van gezinnen op aandacht van de samenleving voor de realisatie van randvoorwaarden voor
opvoeding
v opvoeding is belangrijk maar mensen moeten ook de mentale ruimte hebben om toe te komen
aan opvoeding
v je moet dus als orthopedagoog voelsprieten hebben of die mentale ruimte er is en of het beleid
daar toch iets zou in moeten veranderen
4
INLEIDEND
HOORCOLLEGE - INLEIDING: OPVOEDINGS-EN GEZINSONDERSTEUNING
Behorend onder theorie/beleid preventieve gezins-en opvoedingsondersteuning
P4-9
METHODIEKEN (ZIE POWERPOINTSLIDES)
HOORCOLLEGE – METHODIEKEN EN PRAKTIJKEN
P10-11
HOORCOLLEGES ROND OPVOEDINGSONDERSTEUNING
HOORCOLLEGE - BELEID OPVOEDINGSONDERSTEUNING EN PREVENTIEVE
GEZINSONDERSTEUNING
Behorend onder theorie/beleid preventieve gezins-en opvoedingsondersteuning
P26-32
HOORCOLLEGE - LEGITIMERING VAN OPVOEDINGSONDERSTEUNING
Behorend onder kwaliteitsbewaking & onderzoek
P33-45
HOORCOLLEGE - EFFECTIVITEIT OPVOEDINGSONDERSTEUNING
Behorend onder kwaliteitsbewaking & onderzoek
P46-64
HOORCOLLEGE – EEN KWALITEITSKADER VOOR OPVOEDINGSONDERSTEUNING
Behorend onder kwaliteitsbewaking & onderzoek
P65-70
ANDERE
HOORCOLLEGE – OUDERSCHAPSBEMIDDELING BIJ (ECHT) SCHEIDING
Ook nog behorend als methodiek
P12-22
=
HOORCOLLEGE - WERKEN MET SAMENGESTELDE GEZINNEN
Ook nog behorend als methodiek
P23-25
PRAKTIJKGESTUURD EFFECTONDERZOEK
P71-76
1
,KENNISMAKING MET HET WERKVELD
GASTCOLLEGE – PLEEGOUDERS VERSTERKEN IN OPVOEDEN
P77-93
GASTCOLLEGE – HUIS VAN HET KIND EN DE OPVOEDINGSWINKEL
P94-102
GASTCOLLEGE – ORGANISATIE FARA
P103-117
EXAMENVRAGEN
• College beleid OO en preventieve gezinsondersteuning
o Bijvoorbeeld op examen vragen naar uitdagingen: link leggen tussen uitdagingen en hoe in
praktijk er aan toe kan gaan (dus niet alles in details kennen maar wel de grote uitdagingen)
>> laatste tekst (https://www.opgroeien.be/sites/default/files/tool
documents/rapport2023_huis_vh_kind_0.pdf
• College legitemering
Je bent werkzaam in een Huis van het Kind dat wil polsen naar zijn toegankelijkheid (van het huis van het
kind) via een bevraging. Je kan zelf kiezen of dit Huis van het Kind in een stad of gemeente ligt
(geef dit aan in je antwoord)
Het antwoord op deze vraag bestaat niet – er wordt gekeken of alles goed bij elkaar aansluit en het
haalbaar is
o Verfijn bovenstaand doel tot meer concrete onderzoeksvragen, met andere woorden, wat wil
je precies weten? Formuleer twee concrete onderzoeksvragen waarop je een antwoord wil.
Welke drempels ervaren ouders om deel te nemen aan activiteiten?
Op welke manier willen ouders betrokken worden bij de werking van het huis van
het kind?
o Wie ga je bevragen? Omschrijf concreet de doelgroep van je bevraging en geef aan waarom
je hiervoor kiest.
Ook het aantal mensen dat je gaat bevragen moet haalbaar zijn (je moet de date
ervan kunnen verwerken, …)
Bv als je jouw richt op ouders, op kinderen en jongeren, op professionelen, …
(vermeld voor en nadelen)
o Geef een methode van bevraging en waarom je hiervoor kiest.
(aansuitend bij onderzoeksvraag en doelgroep)
Je gaat eerder een participatief onderzoek opzetten bij zo een onderzoeksvragen als
hierboven Bv focusgroepen, dialoogtafels
DUS afhankelijk van de vraag moet je methode er bij aansluiten
2
, o Formuleer drie aandachtspunten waarmee je rekening houdt om je onderzoek haalbaar te
maken.
Het aandachtspunten kan bijvoorbeeld zijn budget, welke expertise heb je (waar
voel je jezelf comfortabel bij om dingen in te zetten), nood aan extra materialen?,
hoe ga je de resultaten beschikbaar maken?
>> dus zowel kijken welke middelen je hebt financieel als op vlak van expertise
Voorbeelden studies:
https://www.opgroeien.be/kennis/toolbox/draaiboek-zicht-op-lokale-noden & tekst op Toledo
(hoe tewerk gaan)
OP het examen zal er zowiezo iets gevraagd worden rond onderzoek, iets rond beleid (gastsprekers), iets
casusachtig
• College methodiek online OO
o Zo een oefening zou ook op het examen kunnen gevraagd worden om dit te analyseren of
een antwoord te formuleren – oefening zoals dat mailvoorbeeld waarop je antwoord moet
formuleren
Bijvoorbeeld op examen een casus en dan zou je moeten zeggen welke methodiek het meest passend is
(kunnen ook meerdere opties mogelijk zijn maar belangrijk om te motiveren waarom je kiest voor een
bepaalde methode)
• College effectiviteit
o Bv op examen: stukje van een artikel geven en daarbij nadenken over de kwaliteit van dat
artikel
o Op examen wordt niet gevraagd naar onderzoeksresultaten, belangrijkste is vooral te kijken
hoe ene onderzoek is opgezet, welke methode is gebruikt, wat je ermee kan nagaan, wat de
kwaliteit er van is
3
, INLEIDEND
HOORCOLLEGE – INLEIDING: OPVOEDINGS-EN GEZINSONDERSTEUNING
OPVOEDINGSONDERSTEUNING VERSUS GEZINSONDERSTEUNING
TWEE DEFINITIES OPVOEDINGSONDERSTEUNING
• Vandemeulebroecke (1999): Het geheel van maatregelen, voorzieningen en structuren en activiteiten
die erop gericht zijn de mogelijkheden van het (primaire) opvoedingsmilieu aan te spreken, te
verrijken en/of te optimaliseren ten einde kinderen en jeugdigen optimale opvoedings- en
ontwikkelingskansen te bieden
>> maatregelen verwijst naar MACRO-niveau
= op MACRO niveau worden er maatregelen genomen om OO mogelijk te maken
(beleid, wettelijk kader)
>> voorzieningen verwijst naar MESO-niveau
= op MESO niveau bevindt zich het infrastructuur, personeel
>> activiteiten verwijst naar het MICRO-niveau
= het is wat men doet met ouders om rond OO te werken
>> opvoedingsmilieu = het gezin waarin de OO plaatsvindt
>> optimaliseren = het verbeteren
>> verrijken = input geven om te versterken
• Vandemeulebroecke et al. (2004, p. 29): OO is op intentionele wijze steun bieden aan ouders
(ouderfiguren) bij hun opdracht en taak als opvoeders
UITGANGSPUNTEN VAN OO (BOEKJE VANDEMEULEBROECKE ET AL. (2004, P. 30)
1. Erkenning van belang van opvoeding in gezinsverband voor kinderen, volwassenen en samenleving
v belangrijk om het te zien als een gedeelde verantwoordelijkheid
v niet enkel verantwoordelijkheid bij ouders ook bij beleid
2. Erkenning pedagogische verantwoordelijkheid, verlangen en bekwaamheid van ouders om relatie met
kind op verantwoorde wijze vorm te geven
v Het ook erkennen dat ouders in de meeste gevallen het goed willen doen, over een aantal
bekwaamheden beshikken en een goede ouder willen zijn
v ouders als expertte in hun eigen gezin
3. Erkenning dat ouders bij het gewone opvoeden vragen en onzekerheden hebben en recht op steun
v het is heel normaal dat er eens onzekerheid optreed
4. Recht van gezinnen op aandacht van de samenleving voor de realisatie van randvoorwaarden voor
opvoeding
v opvoeding is belangrijk maar mensen moeten ook de mentale ruimte hebben om toe te komen
aan opvoeding
v je moet dus als orthopedagoog voelsprieten hebben of die mentale ruimte er is en of het beleid
daar toch iets zou in moeten veranderen
4
