Wat is filosofie?
OVERZICHT VAN DE WIJSBEGEERTE
Bertrand “De mens te leren hoe hij kan leven zonder zekerheid, maar
Russell zonder zich, anderzijds, te laten verlammen door onzekerheid”
Louis C.K. “You can’t answer a kid’s questions”
Ambrose Bierce “Een stelsel van vele wegen die van nergens naar niets leiden.”
↳ Veel filosofen houden zich bezig met onmogelijke vragen – vragen waarop geen
eensluidend en sluitend antwoord kan gegeven worden.
De inleiding van het boek maakt duidelijk dat iedereen een andere definitie heeft voor
wijsbegeerte.
Drie aspecten: attitude, methodologie, domein
Nigel “Philosophy is an unusual subject in that its practitioners don’t
Warburton agree what it’s about.”
“Alle mensen verlangen van nature naar wijsheid en weten, dus
Aristoteles
ook wetenschappers en gelovige mensen.”
De etymologie van het woord ‘filosofie’ wijst op een liefde voor de wijsheid of een verlangen
om te weten. In vele definities wordt de kritische kracht van de filosoof benadrukt, in die
mate zelfs dat filosofie wordt vereenzelvigd met kritisch denken.
↳ Filosofen = party-poopers
Hij merkte op dat ons gezichtsvermogen ons vaak bedriegt zoals
René bij optische illusies.
Descartes Bv. Müller-Lyer illusie
↳ Hij redeneerde vervolgens dat het best mogelijk is dat onze zintuigen ons vaker bedriegen
dan we denken. Descartes zegt dat heel veel van onze kennis gebaseerd is op onze zintuigen.
Als onze zintuigen onbetrouwbaar zijn, is dan ook onze kennis onbetrouwbaar?
Malin génie: volgens hem was het immers niet onmogelijk, dat ons denken voortdurend op
een dwaalspoor wordt gezet door God of een kwaadaardig genie.
,Attitude
Filosofie is kritisch denken.
“Een van de kwaliteiten van de wetenschap is dat ze ons de
Richard waarde van rationeel denken bijbrengt, en het belang van vrijheid
Feynman van denken; ze leert ons dat het loont om te twijfelen aan de
waarheid van wat ons wordt verteld.”
Methodologie
Intuïtie
betekenis 1 betekenis 2
17e en 18e -eeuwse filosofen 20e eeuw
Kennis die op een onmiddellijke manier De term verwijst naar de spontane
wordt verkregen. overtuigingen die we in onze eigen geest
aantreffen wanneer we over een bepaald
Descartes spreekt over heldere en onderwerp beginnen te denken = common
welonderscheiden ideeën = des idées sense.
claires et distinctes. Dit wil zeggen ideeën of
intuïties die geen redelijk mens zou durven
betwijfelen.
Descartes’ beroemde gedachte: “je pense
donc je suis”.
↳ Filosofen die vaak gebruikmaken van intuïties en zelfden of nooit van empirisch
onderzoek, worden vandaag weleens weggelachen als fauteuilfilosofen.
Conceptuele analyse
Filosofie = “conceptual engineering” – het ontrafelen en
Luciano verbeteren van concepten die we in het dagelijks leven misschien
Floridi soms te achteloos gebruiken, zoals het concept van liefde, het
concept van tijd of het concept van vrijheid.
Conceptuele analyse is een populaire medthode in de filosofie, maar ze wordt niet door alle
filosofen gebruikt en zeker niet enkel door filosofen.
,Gedachte-experiment
Een gedachte-experiment is een instrument van de verbeelding, dat gebruikt wordt om
nieuwe informatie over een thema te verkrijgen zonder gebruik te maken van nieuwe
empirische data. Het speelt zich dus volledig af in het laboratorium van de menselijke geest.
Bv. “Brain in a vat”
Het gebruik van gedachte-experiment in de filosofie is dus zeker geen uniek onderscheidend
kenmerk. Het benadrukt wel de eigenheid van het domein van de filosofie.
Domein
De eigenheid van de filosofie heeft te maken met de aard van de vragen en problemen
waarmee ze zich bezighouden. Filosofische vragen zijn vaak erg abstract en eigenaardig.
“We zouden niet ver komen in het leven als we de ideeën tijd,
Thomas getal, kennis, taal, goed en slecht niet meestal als
Nagel vanzelfsprekend beschouwen, maar in de filosofie onderzoeken
we die dingen zelf.”
Bekend gedichtje over een duizendpoot die in de gracht
terechtkomt nadat een pad zijn automatismen in vraag had
gesteld.
↳ Hij herkent zich in de duizendpoot: “Ik heb mijn hele leven aan
Richard Feynman wetenschap gedaan en steeds geweten wat ik deed, maar ik kan u
niet vertellen welke voet na de andere komt. Bovendien maak ik
me zorgen over de analogie in het gedicht. Ik maak me zorgen dat
wanneer ik straks naar huis ga, ik niet langer in staat zal zijn om
wetenschappelijk onderzoek te verrichten.”
Veel filosofen hebben een voorliefde voor moeilijk en zelfs onbeantwoordbare vragen.
De stelling dat er geen vooruitgang is in de filosofie, maar wel in de wetenschappen, kunnen
we echter op allerlei manieren onderuithalen.
1. We kunnen argumenteren dat de vooruitgang ook binnen de wetenschap niet altijd
evident is.
De Amerikaanse wetenschapsfilosoof Thomas Kuhn stelt op basis van zijn studie van de
wetenschapsgeschiedenis dat de ontwikkeling van de wetenschap in horten en stoten
verloopt, waarbij wetenschappelijke paradigma’s elkaar opvolgen zonder echt op elkaar
verder te bouwen. In Kuhns woorden klinkt het dat paradigma’s incommensurabel zijn.
2. Sinds de moderne tijd zijn er talloze wetenschappen ontstaan in de schoot van de
filosofie. Sommige filosofische vragen werden in de loop der tijd wel beantwoord. Ze
vormden dan de branstof van een nieuwe wetenschap.
, De filosofie boekt op nagenoeg alle domeinen ‘negatieve’ vooruitgang. Na meer dan twee
millennia weten we misschien niet wat de juiste antwoorden zijn op de diepe, fundamentele
vragen die we stellen, maar we weten wel almaar beter wat de verkeerde antwoorden zijn
of wat de problemen zijn met de populaire antwoorden.
Vier deeldomeinen: metafysica, logica, epistemologie, moraalfilosofie
Metafysica
Bestudeert de aard en de strucuur van de wereld. De meeste methafysische vragen gaan
over wat het betekent om te bestaan.
Logica
Het legt ons uit wat het betekent om deugdelijk te redeneren en te argumenteren. De logica
zorgt voor argumentatieve hygiëne – een belangrijk onderdeel van het kritisch denken. Een
deel van de logica is gewijd aan het weerleggen van drogredenen.
Bv. slippery slope: als we vandaag A doen, zal vroeg of laat B volgen. En B is hoogst
onwenselijk. Dus mogen we A niet doen. Het arguemnt wordt vaak gebruikt in ethische
discussies.
Epistemologie
Het buigt zich over de aard, de structuur en de mogelijkheid van onze kennis. Epistemologen
willen weten wat de reikwijdte is van al onze kennis. Ze willen weten wat kennis precies is en
hoe we weten wat we denken te weten.
moraalfilosofie
Het leven is vervuld van dingen die we moeten doen – of tenminste zouden moeten doen.
Filosofen beschrijven die verzameling van rechten, plichten, aanbevelingen, geboden en
verboden als het normatieve universum.
OVERZICHT VAN DE WIJSBEGEERTE
Bertrand “De mens te leren hoe hij kan leven zonder zekerheid, maar
Russell zonder zich, anderzijds, te laten verlammen door onzekerheid”
Louis C.K. “You can’t answer a kid’s questions”
Ambrose Bierce “Een stelsel van vele wegen die van nergens naar niets leiden.”
↳ Veel filosofen houden zich bezig met onmogelijke vragen – vragen waarop geen
eensluidend en sluitend antwoord kan gegeven worden.
De inleiding van het boek maakt duidelijk dat iedereen een andere definitie heeft voor
wijsbegeerte.
Drie aspecten: attitude, methodologie, domein
Nigel “Philosophy is an unusual subject in that its practitioners don’t
Warburton agree what it’s about.”
“Alle mensen verlangen van nature naar wijsheid en weten, dus
Aristoteles
ook wetenschappers en gelovige mensen.”
De etymologie van het woord ‘filosofie’ wijst op een liefde voor de wijsheid of een verlangen
om te weten. In vele definities wordt de kritische kracht van de filosoof benadrukt, in die
mate zelfs dat filosofie wordt vereenzelvigd met kritisch denken.
↳ Filosofen = party-poopers
Hij merkte op dat ons gezichtsvermogen ons vaak bedriegt zoals
René bij optische illusies.
Descartes Bv. Müller-Lyer illusie
↳ Hij redeneerde vervolgens dat het best mogelijk is dat onze zintuigen ons vaker bedriegen
dan we denken. Descartes zegt dat heel veel van onze kennis gebaseerd is op onze zintuigen.
Als onze zintuigen onbetrouwbaar zijn, is dan ook onze kennis onbetrouwbaar?
Malin génie: volgens hem was het immers niet onmogelijk, dat ons denken voortdurend op
een dwaalspoor wordt gezet door God of een kwaadaardig genie.
,Attitude
Filosofie is kritisch denken.
“Een van de kwaliteiten van de wetenschap is dat ze ons de
Richard waarde van rationeel denken bijbrengt, en het belang van vrijheid
Feynman van denken; ze leert ons dat het loont om te twijfelen aan de
waarheid van wat ons wordt verteld.”
Methodologie
Intuïtie
betekenis 1 betekenis 2
17e en 18e -eeuwse filosofen 20e eeuw
Kennis die op een onmiddellijke manier De term verwijst naar de spontane
wordt verkregen. overtuigingen die we in onze eigen geest
aantreffen wanneer we over een bepaald
Descartes spreekt over heldere en onderwerp beginnen te denken = common
welonderscheiden ideeën = des idées sense.
claires et distinctes. Dit wil zeggen ideeën of
intuïties die geen redelijk mens zou durven
betwijfelen.
Descartes’ beroemde gedachte: “je pense
donc je suis”.
↳ Filosofen die vaak gebruikmaken van intuïties en zelfden of nooit van empirisch
onderzoek, worden vandaag weleens weggelachen als fauteuilfilosofen.
Conceptuele analyse
Filosofie = “conceptual engineering” – het ontrafelen en
Luciano verbeteren van concepten die we in het dagelijks leven misschien
Floridi soms te achteloos gebruiken, zoals het concept van liefde, het
concept van tijd of het concept van vrijheid.
Conceptuele analyse is een populaire medthode in de filosofie, maar ze wordt niet door alle
filosofen gebruikt en zeker niet enkel door filosofen.
,Gedachte-experiment
Een gedachte-experiment is een instrument van de verbeelding, dat gebruikt wordt om
nieuwe informatie over een thema te verkrijgen zonder gebruik te maken van nieuwe
empirische data. Het speelt zich dus volledig af in het laboratorium van de menselijke geest.
Bv. “Brain in a vat”
Het gebruik van gedachte-experiment in de filosofie is dus zeker geen uniek onderscheidend
kenmerk. Het benadrukt wel de eigenheid van het domein van de filosofie.
Domein
De eigenheid van de filosofie heeft te maken met de aard van de vragen en problemen
waarmee ze zich bezighouden. Filosofische vragen zijn vaak erg abstract en eigenaardig.
“We zouden niet ver komen in het leven als we de ideeën tijd,
Thomas getal, kennis, taal, goed en slecht niet meestal als
Nagel vanzelfsprekend beschouwen, maar in de filosofie onderzoeken
we die dingen zelf.”
Bekend gedichtje over een duizendpoot die in de gracht
terechtkomt nadat een pad zijn automatismen in vraag had
gesteld.
↳ Hij herkent zich in de duizendpoot: “Ik heb mijn hele leven aan
Richard Feynman wetenschap gedaan en steeds geweten wat ik deed, maar ik kan u
niet vertellen welke voet na de andere komt. Bovendien maak ik
me zorgen over de analogie in het gedicht. Ik maak me zorgen dat
wanneer ik straks naar huis ga, ik niet langer in staat zal zijn om
wetenschappelijk onderzoek te verrichten.”
Veel filosofen hebben een voorliefde voor moeilijk en zelfs onbeantwoordbare vragen.
De stelling dat er geen vooruitgang is in de filosofie, maar wel in de wetenschappen, kunnen
we echter op allerlei manieren onderuithalen.
1. We kunnen argumenteren dat de vooruitgang ook binnen de wetenschap niet altijd
evident is.
De Amerikaanse wetenschapsfilosoof Thomas Kuhn stelt op basis van zijn studie van de
wetenschapsgeschiedenis dat de ontwikkeling van de wetenschap in horten en stoten
verloopt, waarbij wetenschappelijke paradigma’s elkaar opvolgen zonder echt op elkaar
verder te bouwen. In Kuhns woorden klinkt het dat paradigma’s incommensurabel zijn.
2. Sinds de moderne tijd zijn er talloze wetenschappen ontstaan in de schoot van de
filosofie. Sommige filosofische vragen werden in de loop der tijd wel beantwoord. Ze
vormden dan de branstof van een nieuwe wetenschap.
, De filosofie boekt op nagenoeg alle domeinen ‘negatieve’ vooruitgang. Na meer dan twee
millennia weten we misschien niet wat de juiste antwoorden zijn op de diepe, fundamentele
vragen die we stellen, maar we weten wel almaar beter wat de verkeerde antwoorden zijn
of wat de problemen zijn met de populaire antwoorden.
Vier deeldomeinen: metafysica, logica, epistemologie, moraalfilosofie
Metafysica
Bestudeert de aard en de strucuur van de wereld. De meeste methafysische vragen gaan
over wat het betekent om te bestaan.
Logica
Het legt ons uit wat het betekent om deugdelijk te redeneren en te argumenteren. De logica
zorgt voor argumentatieve hygiëne – een belangrijk onderdeel van het kritisch denken. Een
deel van de logica is gewijd aan het weerleggen van drogredenen.
Bv. slippery slope: als we vandaag A doen, zal vroeg of laat B volgen. En B is hoogst
onwenselijk. Dus mogen we A niet doen. Het arguemnt wordt vaak gebruikt in ethische
discussies.
Epistemologie
Het buigt zich over de aard, de structuur en de mogelijkheid van onze kennis. Epistemologen
willen weten wat de reikwijdte is van al onze kennis. Ze willen weten wat kennis precies is en
hoe we weten wat we denken te weten.
moraalfilosofie
Het leven is vervuld van dingen die we moeten doen – of tenminste zouden moeten doen.
Filosofen beschrijven die verzameling van rechten, plichten, aanbevelingen, geboden en
verboden als het normatieve universum.
