Psychologie
(Van ieder hoofdstuk minstens 2 vragen op examen)
DEEL 1: Psychologie als wetenschap
Hoofdstuk 1: Wetenschappelijkheid van de psychologie
1.1 Een definitie van psychologie
Psychologie is de wetenschappelijke studie van het gedrag en de
onderliggende mentale processen.
4 belangrijke elementen:
- De wetenschappelijkheid
- De studie
- Het gedrag
- De mentale processen
1.2 Wat maakt psychologie tot een wetenschap
1.2.1 Criteria
Uitspraken worden wetenschappelijk gezien als ze voldoen aan 3 criteria:
- Objectief waarneembaar zijn = bevindingen zijn onafhankelijk van
de onderzoeker bv. In januari zijn er meer studenten in de aula
foto nemen nu en dan (waarneembaar) bv. Naar zelfde tiktok kijken,
bank aanraken
- Systematische observatie = methode van observatie ligt vast
bv. De strengheid van docenten op verschillende scholen
onderzoeken a.d.h.v. gebuisde 1e jaren. (Ook objectief
waarneembaar)
- Eenduidigheid = maar 1 concrete verklaring
bv. Wanneer iets valt komt dit door de zwaartekracht, als ik dafelgan
pak vermindert dit de pijn
1.2.2 Wetenschappelijke methode !!!!!
Om aan criteria te doen wetenschappelijke methode (5 stappen)
STAP 1: Ontw. Van een hypothese
- Expliciet formuleren verband tussen variabele (vermoedt)
- Hypothese = veronderstelling over hoe 1/meerdere factoren zich
tegenover elkaar verhouden
, Bv. Hoe vaker studenten de les bijwonen (factor 1) hoe hoger hun
slaagkans (factor 2)
STAP 2: Een verband onderzoeken in een gecontroleerd experiment
Vb. onafhankelijke en afhankelijke variabele:
Variabele1: studenten met rode trui (onafhankelijk je kan dit
veranderen bv. Volgende week blauwe trui)
Variabele 2: alcoholconsumptie (afhankelijke variabele dit kan je
METEN)
Kijken of studenten met een rode trui meer alcohol drinken (mate van
alcohol hangt af van rode trui, ja/nee?)
STAP 3: Verzamelen van de onderzoeksresultaten op een objectieve
manier
- Proberen vermijden van subjectieve observatie
Bv. Vragen aan secretariaat om aan te duiden welke studenten
aanwezig zijn, zo verloopt dit objectiever omdat zij geen band
hebben met de studenten
STAP 4: Analyse van de gegevens
- Nagaan of verzamelde data van hypothese bevestigd/tegenspreekt
- Gebruik van statistische methodes
bv. Er wordt berekend hoeveel studenten van elke groep geslaagd
zijn na 1,2,3,4 examenkansen. De statistische analyse wijst uit of
hypothese bevestigd wordt.
STAP 5: Bekendmaken en bediscussiëren van de resultaten (p. 11)
Vragen naar: (discussie thema’s)
- Representativiteit = is de doelgroep goed genoeg gekozen zodat
ik goede conclusies kan maken, (de groep die betrokken is bij het
onderzoek wel een goede vertegenwoordiging van de hele groep
waarover een uitspraak wordt gedaan) kan ik algemene
conclusies trekken
bv. Enkel experiment uitvoeren in groep A en niet B, C Zitten in A
verhoudingsgewijs evenveel vrouwen en mannen als in andere
groepen? Evenveel intelligenten personen? …
- Significantie = sterkte van het verband, de mate waarin de
onafhankelijke variabele de afhankelijke beïnvloedt wel voldoende?
Is het niet toeval?
Bv. In een groep die alles lessen volgt is er maar 1 persoon extra
geslaagd dan de klas waar niemand de lessen volgt te klein
verschil om betekenis vol te zijn DUS niet significant
, - Betrouwbaar = bekom je dezelfde resultaten als je het onderzoek
op dezelfde manier maar later of bij een andere steekproef herhaalt
bv. Krijg ik dezelfde resultaten als ik de proef in groep B doe? Heb ik
dezelfde resultaten als ik het experiment volgend jaar herhaal?...
- Validiteit = is het zo dat wanneer iemand bepaald gezag heeft en
ons opdraagt onmenselijke dingen te doen zijn we dan allemaal
kleine Hitlertjes? Meet ik wel wat ik wil meten? Meten wat je wil
meten is niet eenvoudig, heb je begrippen goed vertaald?
Bv. 2 belangrijke begrippen: les bijwonen en slaagkans. Heb je de les
bijgewoond als je andere dingen zat te doen (lezen, praten…)
Convergerende evidentie = tijdelijke waarheid, tot er verder onderzoek
mogelijk is
1.2.3 Doelstellingen van de psychologie
Niet elke psycholoog handelt altijd met deze methode
bv. Praten met student over studiekeuze, hier ga je geen experiment voor
uitvoeren
Komt door doel dat verschilt voor theoretische/toegepaste
psychologie
Theoretische psychologie:
= wetenschappelijke werkwijze belangrijk DOEL: algemene
uitspreken/wetmatigheden over gedragingen formuleren
3 Doelstellingen:
- Beschrijven = eerst fenomenen nauwkeurig omschrijven nadien
vragen stellen
- Verklaren = oorzaak verschijnselen onderzoeken
- Voorspellen = oorzaak gekend? Gevolgen blijven herhalen als
oorzaak zelf terug optreedt (veel aspecten menselijk gedrag redelijk
voorspelbaar, toch onmogelijk volledig in kaart brengen.)
Toegepaste psychologie:
= willen gedrag beïnvloeden
1.3 Een definitie van gedrag
Gedrag = een zinvolle reactie op een zinvolle stimulus (prikkel uit
omgeving, gedrag is reactie die daarop volgt)
s: Stimulus r:
Fysiologische reactie
, Organisme
S: Zinvolle stimulus R: Zinvolle
reactie
Bv. De zon schijnt, het is warm (stimulus).
Fysiologische reactie (=puur lichamelijk) zweten
Zinvolle reactie (= gedrag dat samenhangt met hoe je de prikkel
ervaart) ijsje eten, naar de zee, zonnebril opzetten, …
1.3.1 Onderscheid betekenisloze en zinvolle stimulus en reactie
Betekenisloze stimulus = geen betekenis aan stimulus
bv. Er is veel wind
Zinvolle stimulus = persoon geeft betekenis aan stimulus
bv. Ik vind veel wind onaangenaam
Automatische fysiologische reactie = puur lichamelijk
bv. Ik krijg kippenvel door de wind
Zinvolle reactie = samenhang gedrag
bv. Ik wandel naar een aangename plek waar minder wind is
1.3.2 Onderscheid objectief waarneembaar en interpretatie
Stimulus + fysiologische reactie objectief waarneembare aspecten (niet
altijd met blote ook zien)
Interne processen zetten stimulus om in zinvolle situatie interpreteren
(meer info krijgen)
Vaak te snel interpreteren waardoor onvoldoende weten over gedrag
Bv. Je vertelt straf verhaal, je ziet dat iemand hard trilt en denkt dat dit
komt door je verhaal. Nadien vraag je toch even na wat er scheelte, het
bleek dat ze het super koud had en niet trilde door het verhaal te snel
geïnterpreteerd (maar goed om na te vragen)
1.4 Wat zijn interne processen
(Schema) middelste kader organisme niet waarnemen, dit zijn
belangrijke interne processen maken stimulus zinvolle situatie +
zinvolle reactie
Moeilijk toetsbaar door niet waarneembaar te zijn
(Van ieder hoofdstuk minstens 2 vragen op examen)
DEEL 1: Psychologie als wetenschap
Hoofdstuk 1: Wetenschappelijkheid van de psychologie
1.1 Een definitie van psychologie
Psychologie is de wetenschappelijke studie van het gedrag en de
onderliggende mentale processen.
4 belangrijke elementen:
- De wetenschappelijkheid
- De studie
- Het gedrag
- De mentale processen
1.2 Wat maakt psychologie tot een wetenschap
1.2.1 Criteria
Uitspraken worden wetenschappelijk gezien als ze voldoen aan 3 criteria:
- Objectief waarneembaar zijn = bevindingen zijn onafhankelijk van
de onderzoeker bv. In januari zijn er meer studenten in de aula
foto nemen nu en dan (waarneembaar) bv. Naar zelfde tiktok kijken,
bank aanraken
- Systematische observatie = methode van observatie ligt vast
bv. De strengheid van docenten op verschillende scholen
onderzoeken a.d.h.v. gebuisde 1e jaren. (Ook objectief
waarneembaar)
- Eenduidigheid = maar 1 concrete verklaring
bv. Wanneer iets valt komt dit door de zwaartekracht, als ik dafelgan
pak vermindert dit de pijn
1.2.2 Wetenschappelijke methode !!!!!
Om aan criteria te doen wetenschappelijke methode (5 stappen)
STAP 1: Ontw. Van een hypothese
- Expliciet formuleren verband tussen variabele (vermoedt)
- Hypothese = veronderstelling over hoe 1/meerdere factoren zich
tegenover elkaar verhouden
, Bv. Hoe vaker studenten de les bijwonen (factor 1) hoe hoger hun
slaagkans (factor 2)
STAP 2: Een verband onderzoeken in een gecontroleerd experiment
Vb. onafhankelijke en afhankelijke variabele:
Variabele1: studenten met rode trui (onafhankelijk je kan dit
veranderen bv. Volgende week blauwe trui)
Variabele 2: alcoholconsumptie (afhankelijke variabele dit kan je
METEN)
Kijken of studenten met een rode trui meer alcohol drinken (mate van
alcohol hangt af van rode trui, ja/nee?)
STAP 3: Verzamelen van de onderzoeksresultaten op een objectieve
manier
- Proberen vermijden van subjectieve observatie
Bv. Vragen aan secretariaat om aan te duiden welke studenten
aanwezig zijn, zo verloopt dit objectiever omdat zij geen band
hebben met de studenten
STAP 4: Analyse van de gegevens
- Nagaan of verzamelde data van hypothese bevestigd/tegenspreekt
- Gebruik van statistische methodes
bv. Er wordt berekend hoeveel studenten van elke groep geslaagd
zijn na 1,2,3,4 examenkansen. De statistische analyse wijst uit of
hypothese bevestigd wordt.
STAP 5: Bekendmaken en bediscussiëren van de resultaten (p. 11)
Vragen naar: (discussie thema’s)
- Representativiteit = is de doelgroep goed genoeg gekozen zodat
ik goede conclusies kan maken, (de groep die betrokken is bij het
onderzoek wel een goede vertegenwoordiging van de hele groep
waarover een uitspraak wordt gedaan) kan ik algemene
conclusies trekken
bv. Enkel experiment uitvoeren in groep A en niet B, C Zitten in A
verhoudingsgewijs evenveel vrouwen en mannen als in andere
groepen? Evenveel intelligenten personen? …
- Significantie = sterkte van het verband, de mate waarin de
onafhankelijke variabele de afhankelijke beïnvloedt wel voldoende?
Is het niet toeval?
Bv. In een groep die alles lessen volgt is er maar 1 persoon extra
geslaagd dan de klas waar niemand de lessen volgt te klein
verschil om betekenis vol te zijn DUS niet significant
, - Betrouwbaar = bekom je dezelfde resultaten als je het onderzoek
op dezelfde manier maar later of bij een andere steekproef herhaalt
bv. Krijg ik dezelfde resultaten als ik de proef in groep B doe? Heb ik
dezelfde resultaten als ik het experiment volgend jaar herhaal?...
- Validiteit = is het zo dat wanneer iemand bepaald gezag heeft en
ons opdraagt onmenselijke dingen te doen zijn we dan allemaal
kleine Hitlertjes? Meet ik wel wat ik wil meten? Meten wat je wil
meten is niet eenvoudig, heb je begrippen goed vertaald?
Bv. 2 belangrijke begrippen: les bijwonen en slaagkans. Heb je de les
bijgewoond als je andere dingen zat te doen (lezen, praten…)
Convergerende evidentie = tijdelijke waarheid, tot er verder onderzoek
mogelijk is
1.2.3 Doelstellingen van de psychologie
Niet elke psycholoog handelt altijd met deze methode
bv. Praten met student over studiekeuze, hier ga je geen experiment voor
uitvoeren
Komt door doel dat verschilt voor theoretische/toegepaste
psychologie
Theoretische psychologie:
= wetenschappelijke werkwijze belangrijk DOEL: algemene
uitspreken/wetmatigheden over gedragingen formuleren
3 Doelstellingen:
- Beschrijven = eerst fenomenen nauwkeurig omschrijven nadien
vragen stellen
- Verklaren = oorzaak verschijnselen onderzoeken
- Voorspellen = oorzaak gekend? Gevolgen blijven herhalen als
oorzaak zelf terug optreedt (veel aspecten menselijk gedrag redelijk
voorspelbaar, toch onmogelijk volledig in kaart brengen.)
Toegepaste psychologie:
= willen gedrag beïnvloeden
1.3 Een definitie van gedrag
Gedrag = een zinvolle reactie op een zinvolle stimulus (prikkel uit
omgeving, gedrag is reactie die daarop volgt)
s: Stimulus r:
Fysiologische reactie
, Organisme
S: Zinvolle stimulus R: Zinvolle
reactie
Bv. De zon schijnt, het is warm (stimulus).
Fysiologische reactie (=puur lichamelijk) zweten
Zinvolle reactie (= gedrag dat samenhangt met hoe je de prikkel
ervaart) ijsje eten, naar de zee, zonnebril opzetten, …
1.3.1 Onderscheid betekenisloze en zinvolle stimulus en reactie
Betekenisloze stimulus = geen betekenis aan stimulus
bv. Er is veel wind
Zinvolle stimulus = persoon geeft betekenis aan stimulus
bv. Ik vind veel wind onaangenaam
Automatische fysiologische reactie = puur lichamelijk
bv. Ik krijg kippenvel door de wind
Zinvolle reactie = samenhang gedrag
bv. Ik wandel naar een aangename plek waar minder wind is
1.3.2 Onderscheid objectief waarneembaar en interpretatie
Stimulus + fysiologische reactie objectief waarneembare aspecten (niet
altijd met blote ook zien)
Interne processen zetten stimulus om in zinvolle situatie interpreteren
(meer info krijgen)
Vaak te snel interpreteren waardoor onvoldoende weten over gedrag
Bv. Je vertelt straf verhaal, je ziet dat iemand hard trilt en denkt dat dit
komt door je verhaal. Nadien vraag je toch even na wat er scheelte, het
bleek dat ze het super koud had en niet trilde door het verhaal te snel
geïnterpreteerd (maar goed om na te vragen)
1.4 Wat zijn interne processen
(Schema) middelste kader organisme niet waarnemen, dit zijn
belangrijke interne processen maken stimulus zinvolle situatie +
zinvolle reactie
Moeilijk toetsbaar door niet waarneembaar te zijn
