Geestelijke gezondheidszorg 1
A.Kinder- en jeugdpsychiatrie
B.Volwassenenpsychiatrie
C.Gerontopsychiatrie
Gastdocent C. Alexander
J. Vos
E. Es
Hebe De Berlangeer
Bachelor ergotherapie 2022 - 2023
Odisee hogeschool
1
, A.Kinder- en jeugdpsychiatrie
Doelgroep 3
A. Een psychische kinder stoornis 3
B. Geschiedenis van het psychiatrisch kind 4
C. Benaderingen binnen de psychiatrie 5
D. Historisch trendonderzoek 7
Diagnostiek 7
A. Inleiding 7
B. Anamnestisch werken 8
C. Het hulpverleningsproces in het diagnostisch onderzoek 9
D. Diagnostische valkuilen 11
Trauma 12
A. De dynamische ontwikkeling 12
B. Ontwikkelingstaken in de kindertijd en het gevolg van trauma op de ontwikkeling 13
C. Ontwikkeling van veerkracht 16
D. Traumamechanieken van het kind 17
E. Diagnostisering van een traumatische stoornis - PTSS 20
F. Behandeling - trauma 22
G. Psychosociale behandeling: het ARC-kader 23
H. ACE - Adverse Childhood Experiences 25
Gehechtheid en hechtingsstoornissen 26
A. Gehechtheid 26
B. Kwaliteit van de relatie 26
C. Diagnostische kenmerken - hechtingsstoornissen 28
D. Behandeling - hechtingsstoornis 29
Ergotherapeutische praktijkvoering 30
Begrippen 32
2
,Doelgroep
De kinder- en jeugdpsychiatrie houdt zich bezig met het diagnosticeren en behandelen van kinderen
en jeugdigen met psychische stoornissen
→ Kinderen = 0-12
→ Jeugdigen = 12-18
A. Een psychische kinder stoornis
Psychiatrische stoornis
= Samenstel van ernstige en/of langdurige problemen (gedrags-, emotionele of sociale problemen) op het
gebied van de cognitieve functies, de emotieregulatie of het gedrag van een kind die het dagelijks
functioneren beperken.
→ Problematisch gedrag ≠ psychiatrische stoornis
Psychopathologie = De wetenschap of studie van het geestelijk of psychisch lijden
→ Psychiatrie = praktijk beeld voor wetenschappelijk denken en onderzoek
→ Psychopathologie = wetenschappelijke ondersteuning van de psychiatrische praktijk
Kind ≠ volwassene
- Focus op het ontwikkelingsperspectief
- Zoekt zelf geen hulp – kiezen niet zelf voor de aangeboden hulpverlening
- Afhankelijk van het gezin /leefklimaat
- Heteroanamnese > autoanamnese (eerst ouders en leerkrachten bevragen, dan het kind)
- Verschil in Interventietechnieken
- Betere prospect op herstel dan volwassenen
- Moeten ontzettend lang wachten op de juiste hulpverlening
Risicofactoren voor het ontwikkelen van een psychische stoornis
Opstapeling van Impactvolle events (alleenstaande)
- Genetische aanleg (KOPP/KOAP-kinderen) (Aanranding, verkrachting, ernstig huishoudelijk
- Pre- postnatale oorzaken (moeders die geeld, verwaarloozing,...)
roken)
- Omgevingsfactoren (samenwerking
tussen zorgfiguren, intergenerationele
trauma, KOPP/KOAP-kinderen, verwenning,
relaties, sociaal-economische situatie)
(En, en, en, en, niet 1 concrete oorzaak)
3
, B. Geschiedenis van het psychiatrisch kind
Weinig geschreven bronnen in de oude geschiedenis → Beperkt interesse in de rol van het kind
Functioneel-pragmatisch visie op kinderen → Oog voor uniciteit van het kind (elk kind is uniek)
Plato Opvoeding = outcome
- Weigering = goede atlet
- Verwenning = grote prikkelbaarheid
- Strenge ouders = futloos, slaafs, somber en ongeschikt voor goed
dagelijks functioneren
Oudheid, grieken - Kinderen hebben affectie behoeven
- Het belang van spel voor de kinderlijke ontwikkeling
- Kinderen moeten de staat dienen
Romeinen - Ruimte voor specifieke eigenschappen van kinderen
- Kinderen moeten de staat dienen
Middeleeuwen (Sterk religieus-christelijke karakter)
- Kind = onschuldig en goddelijk wonder
- Kind = bewijs van de ouderlijke zonden
- Kind = kleine volwassenen met belangrijke economische waarde
Rousseau (Locke) - Focus op opvoeding en onderwijs
- 18e eeuw - Ruimte voor het afwijkende kind
- Beschreef de ontwikkeling van zijn eigen kinderen
Itrard - 18e eeuw - Behandeling van kinderen met verstandelijk beperking
- Behandeling van mishandelde kind
→ Eerste patiënt ‘Victor’ = bewegen dat je kinderen met een verstandelijke
beperking niet kan trainen
Parijs - 19e eeuw - Eerste behandeling voor kinderen in de psychiatrie dat niet met god
te maken had
- Specifieke kinderafdeling in de psychiatrie
Eind ‘60 - begin → Geen wetenschappelijk onderzoek
‘70 - Baseren op psychoanalyse en de leertheorie
→Eerste empirisch onderzoek
- Nieuwe denkkaders
- Groter begrip voor psychopathologie
- Groter begrip voor neurobiologische ontwikkeling (trauma en hechting)
→ Onderzoek ASS en de invloed van ritalin op ADHD
4
A.Kinder- en jeugdpsychiatrie
B.Volwassenenpsychiatrie
C.Gerontopsychiatrie
Gastdocent C. Alexander
J. Vos
E. Es
Hebe De Berlangeer
Bachelor ergotherapie 2022 - 2023
Odisee hogeschool
1
, A.Kinder- en jeugdpsychiatrie
Doelgroep 3
A. Een psychische kinder stoornis 3
B. Geschiedenis van het psychiatrisch kind 4
C. Benaderingen binnen de psychiatrie 5
D. Historisch trendonderzoek 7
Diagnostiek 7
A. Inleiding 7
B. Anamnestisch werken 8
C. Het hulpverleningsproces in het diagnostisch onderzoek 9
D. Diagnostische valkuilen 11
Trauma 12
A. De dynamische ontwikkeling 12
B. Ontwikkelingstaken in de kindertijd en het gevolg van trauma op de ontwikkeling 13
C. Ontwikkeling van veerkracht 16
D. Traumamechanieken van het kind 17
E. Diagnostisering van een traumatische stoornis - PTSS 20
F. Behandeling - trauma 22
G. Psychosociale behandeling: het ARC-kader 23
H. ACE - Adverse Childhood Experiences 25
Gehechtheid en hechtingsstoornissen 26
A. Gehechtheid 26
B. Kwaliteit van de relatie 26
C. Diagnostische kenmerken - hechtingsstoornissen 28
D. Behandeling - hechtingsstoornis 29
Ergotherapeutische praktijkvoering 30
Begrippen 32
2
,Doelgroep
De kinder- en jeugdpsychiatrie houdt zich bezig met het diagnosticeren en behandelen van kinderen
en jeugdigen met psychische stoornissen
→ Kinderen = 0-12
→ Jeugdigen = 12-18
A. Een psychische kinder stoornis
Psychiatrische stoornis
= Samenstel van ernstige en/of langdurige problemen (gedrags-, emotionele of sociale problemen) op het
gebied van de cognitieve functies, de emotieregulatie of het gedrag van een kind die het dagelijks
functioneren beperken.
→ Problematisch gedrag ≠ psychiatrische stoornis
Psychopathologie = De wetenschap of studie van het geestelijk of psychisch lijden
→ Psychiatrie = praktijk beeld voor wetenschappelijk denken en onderzoek
→ Psychopathologie = wetenschappelijke ondersteuning van de psychiatrische praktijk
Kind ≠ volwassene
- Focus op het ontwikkelingsperspectief
- Zoekt zelf geen hulp – kiezen niet zelf voor de aangeboden hulpverlening
- Afhankelijk van het gezin /leefklimaat
- Heteroanamnese > autoanamnese (eerst ouders en leerkrachten bevragen, dan het kind)
- Verschil in Interventietechnieken
- Betere prospect op herstel dan volwassenen
- Moeten ontzettend lang wachten op de juiste hulpverlening
Risicofactoren voor het ontwikkelen van een psychische stoornis
Opstapeling van Impactvolle events (alleenstaande)
- Genetische aanleg (KOPP/KOAP-kinderen) (Aanranding, verkrachting, ernstig huishoudelijk
- Pre- postnatale oorzaken (moeders die geeld, verwaarloozing,...)
roken)
- Omgevingsfactoren (samenwerking
tussen zorgfiguren, intergenerationele
trauma, KOPP/KOAP-kinderen, verwenning,
relaties, sociaal-economische situatie)
(En, en, en, en, niet 1 concrete oorzaak)
3
, B. Geschiedenis van het psychiatrisch kind
Weinig geschreven bronnen in de oude geschiedenis → Beperkt interesse in de rol van het kind
Functioneel-pragmatisch visie op kinderen → Oog voor uniciteit van het kind (elk kind is uniek)
Plato Opvoeding = outcome
- Weigering = goede atlet
- Verwenning = grote prikkelbaarheid
- Strenge ouders = futloos, slaafs, somber en ongeschikt voor goed
dagelijks functioneren
Oudheid, grieken - Kinderen hebben affectie behoeven
- Het belang van spel voor de kinderlijke ontwikkeling
- Kinderen moeten de staat dienen
Romeinen - Ruimte voor specifieke eigenschappen van kinderen
- Kinderen moeten de staat dienen
Middeleeuwen (Sterk religieus-christelijke karakter)
- Kind = onschuldig en goddelijk wonder
- Kind = bewijs van de ouderlijke zonden
- Kind = kleine volwassenen met belangrijke economische waarde
Rousseau (Locke) - Focus op opvoeding en onderwijs
- 18e eeuw - Ruimte voor het afwijkende kind
- Beschreef de ontwikkeling van zijn eigen kinderen
Itrard - 18e eeuw - Behandeling van kinderen met verstandelijk beperking
- Behandeling van mishandelde kind
→ Eerste patiënt ‘Victor’ = bewegen dat je kinderen met een verstandelijke
beperking niet kan trainen
Parijs - 19e eeuw - Eerste behandeling voor kinderen in de psychiatrie dat niet met god
te maken had
- Specifieke kinderafdeling in de psychiatrie
Eind ‘60 - begin → Geen wetenschappelijk onderzoek
‘70 - Baseren op psychoanalyse en de leertheorie
→Eerste empirisch onderzoek
- Nieuwe denkkaders
- Groter begrip voor psychopathologie
- Groter begrip voor neurobiologische ontwikkeling (trauma en hechting)
→ Onderzoek ASS en de invloed van ritalin op ADHD
4
