Onderwijsrecht
Algemeen
Er zijn ook twee discussiecolleges als onderdeel van het lessenplan
Geen voorbereiding, niet verplicht aanwezigheid => cursusteksten worden
hiervan online gezet
Na de paasvakantie
Studiemateriaal:
Teksten op Toledo
Slides + notities + wetteksten
o Wetgevingsbundel komt online => afdrukken + meepakken naar
examen
o OOK: andere juridische teksten die je zinvol vindt mogen meegenomen
worden naar het examen => er is geen beperking wat betreft juridische
teksten die je mag meepakken naar het examen
Examen: mondeling, gesloten boek (wetteksten toegelaten)
Kwartier examen met 3 types van vragen met kwartier voorbereidingswerk
o Vraag 1: theorievraag
o Vraag 2: casus => theorie toepassen in concrete situatie
o Vraag 3: opiniërende stelling => standpunt nemen in een stelling
Eens of oneens of genuanceerd eens/oneens
Je wordt beoordeeld op de manier waarop je je standpunt
opbouwt, niet of je het eens of oneens bent
De stelling in het bredere maatschappelijke debat kunnen
situeren
1
,DEEL 1: Inleiding
Vb. Het aanleren van creationisme: dit is de rol van de eindtermen om dit al dan niet
uit te sluiten van het curriculum
Een school mag dit wel degelijk aanbrengen aan de scholieren, maar het moet
verplicht ook de evolutieleer aanbrengen, aangezien dit verplicht wordt vanuit
de overheid
Leerlingen weigeren in een katholieke school omdat ze niet katholiek zijn kan nu niet
meer (dit was wel een mogelijkheid tot 2002)
Er zijn veel grendels ingebouwd in het Vlaamse onderwijssysteem
MAAR: we hebben heel veel atypische kenmerken in het Vlaams onderwijssysteem
Vb. Steinerscholen stappen naar Grondwettelijk Hof om nieuwe minimumdoelen
lager- en kleuteronderwijs aan te vechten
Vb. Groen licht voor centrale “Vlaamse toetsen” in het onderwijs: dit jaar al eerste
test bij 21.000 leerlingen
Vb. Crevits laat joodse school zonder evolutieleer en seksuele opvoeding doorlichten
Vb. Moslimexecutieve roept islamleraar op het matje
Vb. Poging tot het oprichten van moslimscholen in Vlaanderen => geen succes
Vb. Wat als een school meer gegadigd is dan er plekken zijn? Hoe ga je hiermee
om? => digitale inschrijvingssystemen obv algoritme
Vb. Raad van State laat leerling die B-attest behaalde toch overgaan
Dit gaat over de attestering van scholen <-> juridisering van scholen
MAAR: over welke juridisering gaat het?
o Het aanvechten van klassenraadbeslissingen bij de rechtbank zijn 20
zaken per jaar
Vb. Als leerkracht moet je politiek neutraal blijven
Vb. Undercoverfilmpje waarin leerkracht Dries Van Langenhove “randdebiel” noemt:
“Beledigende taal hoort niet thuis in klaslokaal”
Vb. Nog meer onduidelijkheid over hoofddoeken op school: “De totale chaos is
uitgebroken”
2
,1.1. De rechtstak van het onderwijsrecht
Internationaal en grondwettelijk kader
Art. 24 GW
IVRK
IVRPH
BUPO verdrag / IVESCER
Specifieke wetteksten
Decreet basisonderwijs, Codex secundair onderwijs
Enkele uitvoeringsbesluiten
Omzendbrieven
…
!! Telkens rekening houdend met het brede maatschappelijke kader
Het onderwijsrecht is een functioneel rechtsgebied => veel andere rechtstakken
kunnen erbij worden genomen
Vb. mededingingsrecht: wanneer hogere onderwijsinstellingen online cursussen
aanbieden, zijn dit dan diensten die onder het mededingingsrecht vallen?
Vb. openbare aanbestedingen die al dan niet zijn gerespecteerd
Vb. economisch recht: scholen zijn vzw’s en wat gebeurt er wanneer deze failliet
gaan?
Mensenrechtelijk kader kan wat teleurstellend zijn
WANT: onderwijsinstellingen zijn compleet verschillend in alle landen
Sinds deze verdragen zijn er veel soft law gekomen die meer in detail kijken naar
onderwijssystemen
3
, 1.2. De geschiedenis van het onderwijsrecht in vogelvlucht
Inleiding:
Huidige onderwijsrecht is gegroeid uit scherpe politieke conflicten (Belgische
revolutie, eerste en tweede schoolstrijd) en wisselende politieke
machtsverhoudingen.
Het steunt op een delicaat historisch evenwicht: ruimte geven aan vrij (religieus)
initiatief, of staatscontrole
België heeft middels het schoolpact die historische discussie gepacificeerd in België
Religieus onderwijs heeft thans een groot deel van de markt in handen én een
groot deel van het overheidsbudget
Bereikte compromis is rechtsvergelijkend zeker niet evident
Voor 1830:
Onderwijs is sinds de middeleeuwen in de eerste plaats geen overheidstaak, maar
wel een opdracht vanuit privaat initiatief, vooral ingevuld door abdijen en kloosters
Onderwijs was vroeger in handen van private (religieuze) organisaties en niet
de overheid
Vanaf 18e in handen van congregaties
Leren lezen en schrijven, maar ook moreel verval tegengaan
Focus op ‘armen’ heeft implicaties tot nu: zomervakantie
Onder de Oostenrijkse Habsburgers (1715-1795)
Idee van de verlichting
o Als je maatschappelijke vooruitgang wil bereiken, heeft onderwijs een
cruciale taak => het besef dat dit geen overheidstaak was, was
oncomfortabel
o LATER: dit komt in de staatsmodellen
Overheidsoptreden in onderwijs en schoolplicht
Vrij initiatief ingeperkt, maar nog “relatief” ongemoeid gelaten
Enorm veel geld van ons budget gaat naar onderwijs
WANT: onderwijs is een recht dat andere rechten gaat doen bewerkstelligen
4
Algemeen
Er zijn ook twee discussiecolleges als onderdeel van het lessenplan
Geen voorbereiding, niet verplicht aanwezigheid => cursusteksten worden
hiervan online gezet
Na de paasvakantie
Studiemateriaal:
Teksten op Toledo
Slides + notities + wetteksten
o Wetgevingsbundel komt online => afdrukken + meepakken naar
examen
o OOK: andere juridische teksten die je zinvol vindt mogen meegenomen
worden naar het examen => er is geen beperking wat betreft juridische
teksten die je mag meepakken naar het examen
Examen: mondeling, gesloten boek (wetteksten toegelaten)
Kwartier examen met 3 types van vragen met kwartier voorbereidingswerk
o Vraag 1: theorievraag
o Vraag 2: casus => theorie toepassen in concrete situatie
o Vraag 3: opiniërende stelling => standpunt nemen in een stelling
Eens of oneens of genuanceerd eens/oneens
Je wordt beoordeeld op de manier waarop je je standpunt
opbouwt, niet of je het eens of oneens bent
De stelling in het bredere maatschappelijke debat kunnen
situeren
1
,DEEL 1: Inleiding
Vb. Het aanleren van creationisme: dit is de rol van de eindtermen om dit al dan niet
uit te sluiten van het curriculum
Een school mag dit wel degelijk aanbrengen aan de scholieren, maar het moet
verplicht ook de evolutieleer aanbrengen, aangezien dit verplicht wordt vanuit
de overheid
Leerlingen weigeren in een katholieke school omdat ze niet katholiek zijn kan nu niet
meer (dit was wel een mogelijkheid tot 2002)
Er zijn veel grendels ingebouwd in het Vlaamse onderwijssysteem
MAAR: we hebben heel veel atypische kenmerken in het Vlaams onderwijssysteem
Vb. Steinerscholen stappen naar Grondwettelijk Hof om nieuwe minimumdoelen
lager- en kleuteronderwijs aan te vechten
Vb. Groen licht voor centrale “Vlaamse toetsen” in het onderwijs: dit jaar al eerste
test bij 21.000 leerlingen
Vb. Crevits laat joodse school zonder evolutieleer en seksuele opvoeding doorlichten
Vb. Moslimexecutieve roept islamleraar op het matje
Vb. Poging tot het oprichten van moslimscholen in Vlaanderen => geen succes
Vb. Wat als een school meer gegadigd is dan er plekken zijn? Hoe ga je hiermee
om? => digitale inschrijvingssystemen obv algoritme
Vb. Raad van State laat leerling die B-attest behaalde toch overgaan
Dit gaat over de attestering van scholen <-> juridisering van scholen
MAAR: over welke juridisering gaat het?
o Het aanvechten van klassenraadbeslissingen bij de rechtbank zijn 20
zaken per jaar
Vb. Als leerkracht moet je politiek neutraal blijven
Vb. Undercoverfilmpje waarin leerkracht Dries Van Langenhove “randdebiel” noemt:
“Beledigende taal hoort niet thuis in klaslokaal”
Vb. Nog meer onduidelijkheid over hoofddoeken op school: “De totale chaos is
uitgebroken”
2
,1.1. De rechtstak van het onderwijsrecht
Internationaal en grondwettelijk kader
Art. 24 GW
IVRK
IVRPH
BUPO verdrag / IVESCER
Specifieke wetteksten
Decreet basisonderwijs, Codex secundair onderwijs
Enkele uitvoeringsbesluiten
Omzendbrieven
…
!! Telkens rekening houdend met het brede maatschappelijke kader
Het onderwijsrecht is een functioneel rechtsgebied => veel andere rechtstakken
kunnen erbij worden genomen
Vb. mededingingsrecht: wanneer hogere onderwijsinstellingen online cursussen
aanbieden, zijn dit dan diensten die onder het mededingingsrecht vallen?
Vb. openbare aanbestedingen die al dan niet zijn gerespecteerd
Vb. economisch recht: scholen zijn vzw’s en wat gebeurt er wanneer deze failliet
gaan?
Mensenrechtelijk kader kan wat teleurstellend zijn
WANT: onderwijsinstellingen zijn compleet verschillend in alle landen
Sinds deze verdragen zijn er veel soft law gekomen die meer in detail kijken naar
onderwijssystemen
3
, 1.2. De geschiedenis van het onderwijsrecht in vogelvlucht
Inleiding:
Huidige onderwijsrecht is gegroeid uit scherpe politieke conflicten (Belgische
revolutie, eerste en tweede schoolstrijd) en wisselende politieke
machtsverhoudingen.
Het steunt op een delicaat historisch evenwicht: ruimte geven aan vrij (religieus)
initiatief, of staatscontrole
België heeft middels het schoolpact die historische discussie gepacificeerd in België
Religieus onderwijs heeft thans een groot deel van de markt in handen én een
groot deel van het overheidsbudget
Bereikte compromis is rechtsvergelijkend zeker niet evident
Voor 1830:
Onderwijs is sinds de middeleeuwen in de eerste plaats geen overheidstaak, maar
wel een opdracht vanuit privaat initiatief, vooral ingevuld door abdijen en kloosters
Onderwijs was vroeger in handen van private (religieuze) organisaties en niet
de overheid
Vanaf 18e in handen van congregaties
Leren lezen en schrijven, maar ook moreel verval tegengaan
Focus op ‘armen’ heeft implicaties tot nu: zomervakantie
Onder de Oostenrijkse Habsburgers (1715-1795)
Idee van de verlichting
o Als je maatschappelijke vooruitgang wil bereiken, heeft onderwijs een
cruciale taak => het besef dat dit geen overheidstaak was, was
oncomfortabel
o LATER: dit komt in de staatsmodellen
Overheidsoptreden in onderwijs en schoolplicht
Vrij initiatief ingeperkt, maar nog “relatief” ongemoeid gelaten
Enorm veel geld van ons budget gaat naar onderwijs
WANT: onderwijs is een recht dat andere rechten gaat doen bewerkstelligen
4
