SAMENVATTING ECONOMIE
Riana Hamelin
ACADEMIEJAAR 2024-2025
,INLEIDING
Hoe gaat het met de economie?
• Zeer lage werkloosheid, terug economische groei na krimp in 2020, recordwinsten voor grote bedrijven,
(zeer) hoge beurskoersen,,…
• Budgettaire situatie overheid baart (grote) zorgen maar dit is voor België geen nieuwe situatie…
• ‘Als het goed gaat op de beurs, gaat het goed met de economie!’
• Goed nieuws voor (toekomstige) werknemers?
• Focus: interpretatie/betekenis hoge beurskoersen?
Overal lage werkloosheid -> overal in wereld in laatste 50 jaar nog nooit zo laag geweest
Dus met economie gaat het goed
MAAR
Bevolking in Europa krimpt de beroepsbevolking jaar na jaar (vergrijzing)
o Krapte komt door vergrijzing
▪ Moeten dingen doen om om te gaan met die krampte
• Westen minder getroffen door vergrijzing, Amerikanen nog minder (door
inkomende migratie)
- Grote bedrijven doen het enorm goed (multinationals) vb. winst Apple, Amazon
- Aandelen op de beurzen -> fors gestegen op dit moment allerhoogste beurskoersen
- Aantal zaken niet goed Belgische economie -> geven veel meer geld uit dan dat ze binnenkrijgen
(begrotingstekort)
Niet alle groten bedrijven zijn op de beurs genoteerd, kiezen daar vaak bewust voor
Die zijn van privébezit
o Anders kun je je aandelen kwijt raken
o Moeten kunnen zeggen wie de eigenaars zijn, wie de aandelen heeft
1
,Hoe bedrijven die het heel goed doen, de toekomst van de arbeidsmarkt bedreigen
Alle beursgenoteerde bedrijven samen (de winstmarge) = markup
Als de winstmarge hoog is, is de prijs veel hoger dan de productiekost
o Winstmarge neemt toe
▪ Hoe meer winst, hoe aantrekkelijker
Donkerrode lijn = gemiddelde Stippellijn = mediaan
Gemiddelde onderneming heeft amper bijkomende winst kunnen creëren, slechts kleine groep
ondernemingen kunnen heel veel winst maken
2
, Bedrijven maken meer winst dan ooit tevoren
• Rendabiliteit mediaanbedrijf bleef vlak -> vooral dominante topbedrijven hebben hun winst
spectaculair verhoogd
• Hoe? Innovatie, maar vooral door het afschermen van hun markten via schaalvoordelen,
netwerkvoordelen, patentposities,…
• Big Tech, Big Pharma, Big Finance,…
• Topbedrijven werden zeer rendabel door concurrentie te elimineren (bvb via killer acquisitions):
topbedrijven hebben macht, controleren markt
• Gebrek aan concurrentie laat hoge prijzen toe (bvb adverteren op Facebook is zeer duur, vaccin van
Pfizer is zeer duur,…)
• Maar hier wordt toch ‘iedereen’ beter van?
Big 3 duwen alles omhoog
Bedrijf dat enorm veel winst kan maken heeft blijkbaar weinig concurrentie
Amerikaanse bedrijven hebben zoveel macht, je kunt er niet tegen concurreren + ze kopen alle
potentiële concurrentie op
o Zo wordt innovatie mogelijk
Rendabiliteit Amerikaanse bedrijven
• Steeg van 1-2% omzet rond 1980 tot 7-8% in 2016; enorme toename
• Loonmassa typisch 20% omzet
• Ratio winst/loonmassa: 5% in % in 2012 / +30% rond 2018
• Apple & Facebook: winst/loonmassa +300%
• ‘The success of thriving firms is not beneficial for workers. The rise of market power shows that inside
the firm there is a shift of money flowing from compensation for work to compensation for profits, and
hence to ownership of the firm (= aandeelhouders).’
Enorme winsten worden niet gebruikt om lonen te verhogen, maar om eigenaars te belonen
3
Riana Hamelin
ACADEMIEJAAR 2024-2025
,INLEIDING
Hoe gaat het met de economie?
• Zeer lage werkloosheid, terug economische groei na krimp in 2020, recordwinsten voor grote bedrijven,
(zeer) hoge beurskoersen,,…
• Budgettaire situatie overheid baart (grote) zorgen maar dit is voor België geen nieuwe situatie…
• ‘Als het goed gaat op de beurs, gaat het goed met de economie!’
• Goed nieuws voor (toekomstige) werknemers?
• Focus: interpretatie/betekenis hoge beurskoersen?
Overal lage werkloosheid -> overal in wereld in laatste 50 jaar nog nooit zo laag geweest
Dus met economie gaat het goed
MAAR
Bevolking in Europa krimpt de beroepsbevolking jaar na jaar (vergrijzing)
o Krapte komt door vergrijzing
▪ Moeten dingen doen om om te gaan met die krampte
• Westen minder getroffen door vergrijzing, Amerikanen nog minder (door
inkomende migratie)
- Grote bedrijven doen het enorm goed (multinationals) vb. winst Apple, Amazon
- Aandelen op de beurzen -> fors gestegen op dit moment allerhoogste beurskoersen
- Aantal zaken niet goed Belgische economie -> geven veel meer geld uit dan dat ze binnenkrijgen
(begrotingstekort)
Niet alle groten bedrijven zijn op de beurs genoteerd, kiezen daar vaak bewust voor
Die zijn van privébezit
o Anders kun je je aandelen kwijt raken
o Moeten kunnen zeggen wie de eigenaars zijn, wie de aandelen heeft
1
,Hoe bedrijven die het heel goed doen, de toekomst van de arbeidsmarkt bedreigen
Alle beursgenoteerde bedrijven samen (de winstmarge) = markup
Als de winstmarge hoog is, is de prijs veel hoger dan de productiekost
o Winstmarge neemt toe
▪ Hoe meer winst, hoe aantrekkelijker
Donkerrode lijn = gemiddelde Stippellijn = mediaan
Gemiddelde onderneming heeft amper bijkomende winst kunnen creëren, slechts kleine groep
ondernemingen kunnen heel veel winst maken
2
, Bedrijven maken meer winst dan ooit tevoren
• Rendabiliteit mediaanbedrijf bleef vlak -> vooral dominante topbedrijven hebben hun winst
spectaculair verhoogd
• Hoe? Innovatie, maar vooral door het afschermen van hun markten via schaalvoordelen,
netwerkvoordelen, patentposities,…
• Big Tech, Big Pharma, Big Finance,…
• Topbedrijven werden zeer rendabel door concurrentie te elimineren (bvb via killer acquisitions):
topbedrijven hebben macht, controleren markt
• Gebrek aan concurrentie laat hoge prijzen toe (bvb adverteren op Facebook is zeer duur, vaccin van
Pfizer is zeer duur,…)
• Maar hier wordt toch ‘iedereen’ beter van?
Big 3 duwen alles omhoog
Bedrijf dat enorm veel winst kan maken heeft blijkbaar weinig concurrentie
Amerikaanse bedrijven hebben zoveel macht, je kunt er niet tegen concurreren + ze kopen alle
potentiële concurrentie op
o Zo wordt innovatie mogelijk
Rendabiliteit Amerikaanse bedrijven
• Steeg van 1-2% omzet rond 1980 tot 7-8% in 2016; enorme toename
• Loonmassa typisch 20% omzet
• Ratio winst/loonmassa: 5% in % in 2012 / +30% rond 2018
• Apple & Facebook: winst/loonmassa +300%
• ‘The success of thriving firms is not beneficial for workers. The rise of market power shows that inside
the firm there is a shift of money flowing from compensation for work to compensation for profits, and
hence to ownership of the firm (= aandeelhouders).’
Enorme winsten worden niet gebruikt om lonen te verhogen, maar om eigenaars te belonen
3
