Verbintenissenrecht
Een reis doorheen de cursus
Een verbintenis
- Juridisch, technische zin = een rechtsband (vinculum juris) tussen
2 of meer personen waarbij de ene een prestatie kan eisen van de
ander (Art. 5.1 BW)
Desnoods door een uitvoerbare titel te vragen aan de rechter
Schuldeiser VS. Schuldenaar
- Passieve zin = de verplichting van een persoon
Schuld (door schuldenaar) VS. schuldvordering (door schuldeiser)
Bv. Een schenker heeft een verbintenis om geld te schenken aan
de begunstigde
- Bv. Een telefoon kopen, een huurovereenkomst (woning, huren om
een bedrijf te starten), handeldrijven, arbeidsovereenkomst,
schenking, …
- Verbintenis aangaan = via een contract, overeenkomst
Bv. Een koopovereenkomst
- Verschillende verbintenissen ontstaan
De koper kan eisen dat de verkoper het goed
afgeeft
De verkoper kan eisen dat de koper de betaling
uitvoert
Ook : in de zin van een verplichting (passieve zin)
Dus : Activa VS. Passiva
- Verwar ‘het contract’ niet met de verbintenissen die uit het contract
voortvloeien
Contract is een bron van een verbintenis
De schuldeiser heeft een persoonlijk recht op de schuldenaar
NIET een zakelijk recht = sterk recht dat tegenwerpelijk is aan
iedereen
Voorbeelden van verbintenissen
- Huwelijk
- Lening = zakelijk contract waaruit een verbintenis ontstaat
Een contract ontstaat niet alleen met wilsovereenstemming, maar
ook een afgifte van de zaak
De klant moet terugbetalen (+ interest)
- Arbeidsovereenkomst = werknemer moet werken en verbintenis tot
betaling van loon in hoofde van de werkgever
- Vennootschapscontract = verbintenis in hoofde van aandeelhouder
(o.a. inbreng, samenwerking)
- Huurcontract
1
, Verbintenissenrecht
- Verzekeringspremies = verzekeraar moet dekking geven
- Dading = 2 partijen komen overeen door wederzijdse toegevingen
- Lastgeving = lastgever geeft opdracht aan lasthebber om
rechtshandeling te stellen (bv. Een makelaar als lasthebber)
Eenzijdig contract = 1 partij gaat een verbintenis aan ten opzichte van
een andere partij
Natuurlijke verbintenis (Art. 5.2 BW)
- Juridische band tussen 2 partijen
- Uitvoering kan NIET worden afgedwongen
- Bv. Je moet 5000 euro betalen met een verjaring Indien
transporteur te laat is, kan hij de betaling niet meer afdwingen
Vrijwillig schuld erkennen = verbintenis 5.1 & kan wel afgedwongen
worden
Last/Obliegenheit
- Verbintenis = schuldeiser kan uitvoering vragen, afdwingen
- Last = je kan niet dwingen om iets te doen
- Last niet nakomen nadelen voor degene waarop de last weegt
(aanspraken verliezen) Artikel 1648 oud BW
- Voorbeeld
o Je koopt een auto voor 30.000 euro
o De auto was voor de verkoop betrokken bij een ongeval, maar
is hersteld
o De korte termijn loopt wanneer de koper de schade doorheeft
- Voorbeeld
o Schadebeperkingsplicht (= geen plicht om schade te
beperken, maar om redelijke maatregelen te nemen om
schade te beperken)
o Wat een normale, goede huisvader zou doen
o Iemand koopt 10.000 appelen, maar wil ze opeens niet meer
(zoekt naar een excuus om van contract af te komen)
o Verkoper moet opzoek gaan naar een andere koper
o Verkoper verkoopt de appels voor 7.000 euro (schade die hij
lijdt door contractbreuk wordt beperkt)
o Indien de verkoper niks doet, leeft hij de
schadebeperkingsplicht niet na, hij verliest zijn
aansprakelijkheid & wint dus de 7.000 euro niet
Bronnen van het verbintenissenrecht
Oud BW Het oude recht is nog van toepassing op
contracten die afgesloten zijn voor 1 januari
2
, Verbintenissenrecht
2023 + voor aansprakelijkheid Art. 1382 en
1383 oud BW
BW Vooral
- Boek 1 – algemene rechtsbeginselen
- Boek 3 – goederenrecht
- Boek 5 – verbintenissen
- Boek 6 – buitencontracten
aansprakelijkheid
WER - Boek 1 – definities
- Boek 6 voor B2C en B2B contracten
Beide hebben als doel om de
zwakkere partij te beschermen
Via bedingen = deel van contract =
clausule
Bijzondere wetten - Bv. de antidiscriminatiewet uit 2007
Handvest van de - Bv. de wet van 2 augustus 2002 voor
grondrechten de bestrijding van
betalingsachterstand om te vermijden
dat grote ondernemingen later betalen
en zo kleine ondernemingen pesten
(dwingend recht)
- Europese verordeningen moeten niet
worden omgezet in nationaal recht,
richtlijnen wel
Rechtspraak - HvC
- GwH
- Feitenrechters
Rechtsleer Professoren die nadenken en schrijven over
hoe het recht is en hoe het zou moeten zijn
Algemene - PECL
rechtsbeginselen - DCFR
- PICC
- CISG
Internationale en Europese bronnen inspiratiebronnen voor BW
- PECL = Principles of European Contract Law
Jaren ’80 – ’90 onder leiding van Lando
3
, Verbintenissenrecht
Stelde een reeks van regels voor die zouden kunnen helpen voor
grenzen van landen van de Europese Unie, met verwijzingen naar
verschillende rechtssystemen (regels die gemeenschappelijk zijn)
- DCFR = Draft Common Frame of Reference
Ontwerp Europees Wetboek (geen kracht van wet maar set van
principes)
Ook buitencontractuele, bijzondere overeenkomsten (7 boekdelen)
- PICC = Principles of International Commercial Contracts
Over wat er nodig is voor nieuwe handelscontracten
Soft Law = principes die niet juridisch bindend zijn, maar wel
gezaghebbend kunnen zijn + inspiratiebron
- CISG = Convention on Contracts fort he International Sale of
Goods
Het Weens Koopverdrag
Impact op de regels van Boek 5 BW
Hard Law = subjectieve regels (NIET dwingende regels)
Boek 1. Algemene Wet van 28 april Vanaf 1 januari 2023
bepalingen 2022
Boek 2. Personen, Wet van 19 januari Vanaf 1 juli 2022
familie en 2022
relatievermogensrecht
(titel 3)
Boek 3. Goederen Wet van 4 februari Vanaf 1 september
2020 2021
Boek 4. Wet van 19 januari Vanaf 1 juli 2022
Nalatenschappen, 2022
schenkingen,
testamenten
Boek 5. Verbintenissen Wet van 28 april Vanaf 1 januari 2023
2022
Boek 6. Wet van 7 februari Vanaf 1 januari 2025
Buitencontractuele 2024
aansprakelijkheid
Boek 7. Bijzondere Wetsvoorstel 56/743
overeenkomsten in bespreking
Boek 8. Bewijs Wet van 13 april Vanaf 1 november
2019 2020
Boek 9. Zekerheden Wet van 5 juni 2025 Vanaf 1 januari 2026
Boek 10. Verjaring Nog geen tekst
- Boek 5 BW? = in werking vanaf 1 januari 2023
4
Een reis doorheen de cursus
Een verbintenis
- Juridisch, technische zin = een rechtsband (vinculum juris) tussen
2 of meer personen waarbij de ene een prestatie kan eisen van de
ander (Art. 5.1 BW)
Desnoods door een uitvoerbare titel te vragen aan de rechter
Schuldeiser VS. Schuldenaar
- Passieve zin = de verplichting van een persoon
Schuld (door schuldenaar) VS. schuldvordering (door schuldeiser)
Bv. Een schenker heeft een verbintenis om geld te schenken aan
de begunstigde
- Bv. Een telefoon kopen, een huurovereenkomst (woning, huren om
een bedrijf te starten), handeldrijven, arbeidsovereenkomst,
schenking, …
- Verbintenis aangaan = via een contract, overeenkomst
Bv. Een koopovereenkomst
- Verschillende verbintenissen ontstaan
De koper kan eisen dat de verkoper het goed
afgeeft
De verkoper kan eisen dat de koper de betaling
uitvoert
Ook : in de zin van een verplichting (passieve zin)
Dus : Activa VS. Passiva
- Verwar ‘het contract’ niet met de verbintenissen die uit het contract
voortvloeien
Contract is een bron van een verbintenis
De schuldeiser heeft een persoonlijk recht op de schuldenaar
NIET een zakelijk recht = sterk recht dat tegenwerpelijk is aan
iedereen
Voorbeelden van verbintenissen
- Huwelijk
- Lening = zakelijk contract waaruit een verbintenis ontstaat
Een contract ontstaat niet alleen met wilsovereenstemming, maar
ook een afgifte van de zaak
De klant moet terugbetalen (+ interest)
- Arbeidsovereenkomst = werknemer moet werken en verbintenis tot
betaling van loon in hoofde van de werkgever
- Vennootschapscontract = verbintenis in hoofde van aandeelhouder
(o.a. inbreng, samenwerking)
- Huurcontract
1
, Verbintenissenrecht
- Verzekeringspremies = verzekeraar moet dekking geven
- Dading = 2 partijen komen overeen door wederzijdse toegevingen
- Lastgeving = lastgever geeft opdracht aan lasthebber om
rechtshandeling te stellen (bv. Een makelaar als lasthebber)
Eenzijdig contract = 1 partij gaat een verbintenis aan ten opzichte van
een andere partij
Natuurlijke verbintenis (Art. 5.2 BW)
- Juridische band tussen 2 partijen
- Uitvoering kan NIET worden afgedwongen
- Bv. Je moet 5000 euro betalen met een verjaring Indien
transporteur te laat is, kan hij de betaling niet meer afdwingen
Vrijwillig schuld erkennen = verbintenis 5.1 & kan wel afgedwongen
worden
Last/Obliegenheit
- Verbintenis = schuldeiser kan uitvoering vragen, afdwingen
- Last = je kan niet dwingen om iets te doen
- Last niet nakomen nadelen voor degene waarop de last weegt
(aanspraken verliezen) Artikel 1648 oud BW
- Voorbeeld
o Je koopt een auto voor 30.000 euro
o De auto was voor de verkoop betrokken bij een ongeval, maar
is hersteld
o De korte termijn loopt wanneer de koper de schade doorheeft
- Voorbeeld
o Schadebeperkingsplicht (= geen plicht om schade te
beperken, maar om redelijke maatregelen te nemen om
schade te beperken)
o Wat een normale, goede huisvader zou doen
o Iemand koopt 10.000 appelen, maar wil ze opeens niet meer
(zoekt naar een excuus om van contract af te komen)
o Verkoper moet opzoek gaan naar een andere koper
o Verkoper verkoopt de appels voor 7.000 euro (schade die hij
lijdt door contractbreuk wordt beperkt)
o Indien de verkoper niks doet, leeft hij de
schadebeperkingsplicht niet na, hij verliest zijn
aansprakelijkheid & wint dus de 7.000 euro niet
Bronnen van het verbintenissenrecht
Oud BW Het oude recht is nog van toepassing op
contracten die afgesloten zijn voor 1 januari
2
, Verbintenissenrecht
2023 + voor aansprakelijkheid Art. 1382 en
1383 oud BW
BW Vooral
- Boek 1 – algemene rechtsbeginselen
- Boek 3 – goederenrecht
- Boek 5 – verbintenissen
- Boek 6 – buitencontracten
aansprakelijkheid
WER - Boek 1 – definities
- Boek 6 voor B2C en B2B contracten
Beide hebben als doel om de
zwakkere partij te beschermen
Via bedingen = deel van contract =
clausule
Bijzondere wetten - Bv. de antidiscriminatiewet uit 2007
Handvest van de - Bv. de wet van 2 augustus 2002 voor
grondrechten de bestrijding van
betalingsachterstand om te vermijden
dat grote ondernemingen later betalen
en zo kleine ondernemingen pesten
(dwingend recht)
- Europese verordeningen moeten niet
worden omgezet in nationaal recht,
richtlijnen wel
Rechtspraak - HvC
- GwH
- Feitenrechters
Rechtsleer Professoren die nadenken en schrijven over
hoe het recht is en hoe het zou moeten zijn
Algemene - PECL
rechtsbeginselen - DCFR
- PICC
- CISG
Internationale en Europese bronnen inspiratiebronnen voor BW
- PECL = Principles of European Contract Law
Jaren ’80 – ’90 onder leiding van Lando
3
, Verbintenissenrecht
Stelde een reeks van regels voor die zouden kunnen helpen voor
grenzen van landen van de Europese Unie, met verwijzingen naar
verschillende rechtssystemen (regels die gemeenschappelijk zijn)
- DCFR = Draft Common Frame of Reference
Ontwerp Europees Wetboek (geen kracht van wet maar set van
principes)
Ook buitencontractuele, bijzondere overeenkomsten (7 boekdelen)
- PICC = Principles of International Commercial Contracts
Over wat er nodig is voor nieuwe handelscontracten
Soft Law = principes die niet juridisch bindend zijn, maar wel
gezaghebbend kunnen zijn + inspiratiebron
- CISG = Convention on Contracts fort he International Sale of
Goods
Het Weens Koopverdrag
Impact op de regels van Boek 5 BW
Hard Law = subjectieve regels (NIET dwingende regels)
Boek 1. Algemene Wet van 28 april Vanaf 1 januari 2023
bepalingen 2022
Boek 2. Personen, Wet van 19 januari Vanaf 1 juli 2022
familie en 2022
relatievermogensrecht
(titel 3)
Boek 3. Goederen Wet van 4 februari Vanaf 1 september
2020 2021
Boek 4. Wet van 19 januari Vanaf 1 juli 2022
Nalatenschappen, 2022
schenkingen,
testamenten
Boek 5. Verbintenissen Wet van 28 april Vanaf 1 januari 2023
2022
Boek 6. Wet van 7 februari Vanaf 1 januari 2025
Buitencontractuele 2024
aansprakelijkheid
Boek 7. Bijzondere Wetsvoorstel 56/743
overeenkomsten in bespreking
Boek 8. Bewijs Wet van 13 april Vanaf 1 november
2019 2020
Boek 9. Zekerheden Wet van 5 juni 2025 Vanaf 1 januari 2026
Boek 10. Verjaring Nog geen tekst
- Boek 5 BW? = in werking vanaf 1 januari 2023
4
