Inhoudsopgave
inleiding........................................................................................................ 2
doelstelling van het vak.................................................................................................. 3
hoofdstuk 1: omgevingsrecht en het recht......................................................4
omgevingsrecht: situering in het recht............................................................................4
omgevingsrecht: milieurecht en ruimtelijk bestuursrecht...............................................4
energierecht.................................................................................................................... 4
ontwikkeling van het milieurecht en ruimtelijke ordeningsrecht BE................................5
eind jaren 1980: tendens naar integratie in het milieurecht............................................6
mileurecht en ruimtelijke ordering als vakgebied............................................................7
hoofdstuk 2...................................................................................................8
nood aan beleid!............................................................................................................. 8
streven naar een duurzame ontwikkeling......................................................................10
evolutie in de uitwerking van wat een do inhoudt.........................................................10
functies van het omgevingsrecht..................................................................................12
instrumenten van het omgevingsrecht..........................................................................13
instrumenten van het milieuhygiënebeleid.................................................................13
instrumenten van ruimtelijke ordening.......................................................................14
verdere instrumenten van het omgevingsbeleid........................................................15
instrumenten toegepast op autoverkeer -en luchtkwaliteit/klimaat............................15
instrumenten toegepast op asbest.............................................................................16
1. weg van de regulering: verhandelbare emissierechten.............................................18
2. weg van regulering: meer invloed van de rechter op het beleid................................19
3. weg van de regulering: beginselen van het milieubeleid...........................................21
inhoud en oorsprong beginselen.................................................................................21
hoofdstuk 3.................................................................................................. 23
bescherming eigendom................................................................................................. 23
onteigening: begrip.................................................................................................... 23
Voorwaarden voor onteigening...................................................................................24
onteigening: verloop................................................................................................... 25
eigendomsbeperkingen.............................................................................................. 28
hoofdstuk 4: vergunningen in ruimtelijke ordening en milieubeleid................31
soorten vergunningen................................................................................................... 31
voorwerp omgevingsvergunning...................................................................................31
stedenbouwkundige handelingen...............................................................................31
verkavelen.................................................................................................................. 33
exploitatie ingedeelde inrichting of activiteit..............................................................34
kenmerken en gevolgen van vergunningen..................................................................34
1
, procedure omgevingsvergunning: overzicht.................................................................36
bevoegde instanties................................................................................................... 39
openbaar onderzoek................................................................................................... 40
Adviezen..................................................................................................................... 41
Administratief beroep................................................................................................. 42
Jurisdictioneel beroep................................................................................................. 43
relatie bezwaar-administratief beroep........................................................................43
belang bij aangevoerde middel?.................................................................................45
vergunningsbesluiten.................................................................................................... 46
verval van de omgevingsvergunning.............................................................................47
omgevingsvergunning: inhoudelijke beoordeling..........................................................48
omgevingsvergunning: beoordeling..............................................................................50
mogelijkheid tot weigering......................................................................................... 51
hoofdstuk 5.................................................................................................. 52
ruimtelijke planning....................................................................................................... 52
plannen van aanleg....................................................................................................... 52
bestemming 1: woongebied.......................................................................................54
bestemming 2: woonuitbreidingsgebieden.................................................................54
bestemming 3: industrie............................................................................................. 55
bestemming 4: agrarische gebieden..........................................................................55
bestemming 5: natuurgebieden en bosgebieden.......................................................56
ruimtelijke uitvoeringsplannen......................................................................................57
vereiste van planologische compensatie....................................................................58
rooilijnplannen............................................................................................................... 59
ruimtelijke structuurplannen.........................................................................................59
bouwshift....................................................................................................................... 61
planologische compensatie........................................................................................63
bevriezing woonreservegebieden, omzetting naar open ruimte.................................63
planschaderegeling.................................................................................................... 64
OMGEVINGSRECHT
INLEIDING
2
,Leerstof: slides + les
+ wat betreft handboek:
rechtenstudenten: enkel randnummers 8, 9, 10, 34, 36 uit handboek
DOELSTELLING VAN HET VAK
- verder bouwen op bestuursrecht
- omgevingsrecht: leefomgeving (ruimtelijkeordeningsrecht en milieurecht)
- materies voor allround jurist (duurzame ontwikkeling, onteigening,
gewestplan, omgevingsvergunning, …)
- teaser voor latere specialisatie
Omgevingsrecht gaat over: duurzame ontwikkeling, onteigening,
omgevingsvergunning…
Vroeger meer nadruk op strikte bestuursrecht (ruimtelijke ordering), nu op het
milieurecht. Ook meer beschouwend (materies met technische regels, cf.
wetboek, maar ook materies zonder wetboek en dus met beschouwingen bv.
Klimaatwetgeving).
We streven naar een duurzame ontwikkeling (het recht zoals het nu is, streeft het
naar een DO of niet?). En is het omgevingsrecht een onderdeel geworden?
LEEFOMGEVING
Gaat over concrete zaken: bosbehouding, windmolens die nodig zijn voor
hernieuwbare energie (stuiten ook op bewonersprotest of vanuit
natuurbescherming, cf. vleermuizen).
Ugent wil bos kappen voor studentenkoten (protest binnen Ugent en daarbuiten)
-> stopzetten!
Chemische stoffen (in water, lucht zijn en daar eeuwig blijven, niet worden
afgebroken). Als bedrijven bepaalde producties hebben (zeer ongezond en komt
in milieu terecht -> gezondheidsproblemen).
KLIMAATVERANDERING
Klimaatverandering!! Zoals overstromingen, bosbranden…
Komt mede door een slechte ruimteordening (bv bouwen op plaatsen waar het
niet geschikt voor is).
PUBLIEK BOUWRECHT
Vlaming wil bouwen (wie het nog kan betalen), als je wil bouwen heb je een
vergunning nodig! Cf. wit huis met smalste gevelbreedte
3
, HOOFDSTUK 1: OMGEVINGSRECHT EN HET RECHT
OMGEVINGSRECHT: SITUERING IN HET RECHT
Ecologische schade bv. Verontreinigde grond moet gesaneerd worden, is
milieurecht (komt ook aansprakelijkheidsrecht bij kijken). Bv waterlozing=
ecofiscaliteit. Als je elke rechtstak bekijkt -> altijd een stukje omgevingsrecht
in. Maar elke rechtstak heeft ook een eigen systematiek.
Koop van een onroerend goed= je koop een stuk grond (je wil daarop bouwen).
Er wordt geëist dat je een bodemattest hebt (wordt gegeven door de OVAM), die
gaat nakijken in een databank of er niet gekend staat dat dat perceel onteigend
is (en zo kan de koper je geen stuk vervuilde grond verkopen).
Ook asbestattest, stedenbouwkundige attest… ook bij verzekerbaarheid kan het
een rol spelen (een gebouw die volledig illegaal is, en blijft staan maar je kunt het
niet legaal krijgen, kan je het dan wel verzekeren?).
Bv ondernemingen worden overgenomen -> hebben die geen vervuilde grond?
à Het dring door in alle delen van het economisch leven, de maatschappij!!
OMGEVINGSRECHT: MILIEURECHT EN RUIMTELIJK BESTUURSRECHT
Naast milieubeleid en milieurecht ook ruimtelijke ordering (=toebedeling van
functies aan oppervlakten grond), bv daar doen we aan landbouw, hier industrie
en daar wonen…
ENERGIERECHT
Naast omgevingsrecht, ook energierecht (productie, verbruik en transport van
energie) -> de omwenteling van fossiele brandstoffen (aardgas, steenkool)
omgezet naar bruikbare energie (zonne-energie, windenergie…). Ook de
kernenergie wordt teruggedraaid.
Omgevingsrecht, milieurecht en energierecht komt samen bij klimaatbeleid ->
klimaat redden! Vanuit het energierecht is de oplossing het stoppen met fossiele
brandstoffen en omzetten in een bruikbare energiebron. Als die rechtstakken
houden met elkaar verband (bv windmolenparken zetten, je komt in conflict met
natuurbehoud).
1. Milieubeleid: gaat over verontreiniging
(chemische bedrijven stoten bepaalde
TOEGELATEN stoffen uit en zo is er altijd een klein
beetje vervuiling). Dat kan je het
milieuhygiënebeleid noemen.
2. Kraantje waar water uitstroomt: hoe kan dit?
3. Beheer van natuurlijke eigendom (zandwinning,
winning van gesteenten
4
inleiding........................................................................................................ 2
doelstelling van het vak.................................................................................................. 3
hoofdstuk 1: omgevingsrecht en het recht......................................................4
omgevingsrecht: situering in het recht............................................................................4
omgevingsrecht: milieurecht en ruimtelijk bestuursrecht...............................................4
energierecht.................................................................................................................... 4
ontwikkeling van het milieurecht en ruimtelijke ordeningsrecht BE................................5
eind jaren 1980: tendens naar integratie in het milieurecht............................................6
mileurecht en ruimtelijke ordering als vakgebied............................................................7
hoofdstuk 2...................................................................................................8
nood aan beleid!............................................................................................................. 8
streven naar een duurzame ontwikkeling......................................................................10
evolutie in de uitwerking van wat een do inhoudt.........................................................10
functies van het omgevingsrecht..................................................................................12
instrumenten van het omgevingsrecht..........................................................................13
instrumenten van het milieuhygiënebeleid.................................................................13
instrumenten van ruimtelijke ordening.......................................................................14
verdere instrumenten van het omgevingsbeleid........................................................15
instrumenten toegepast op autoverkeer -en luchtkwaliteit/klimaat............................15
instrumenten toegepast op asbest.............................................................................16
1. weg van de regulering: verhandelbare emissierechten.............................................18
2. weg van regulering: meer invloed van de rechter op het beleid................................19
3. weg van de regulering: beginselen van het milieubeleid...........................................21
inhoud en oorsprong beginselen.................................................................................21
hoofdstuk 3.................................................................................................. 23
bescherming eigendom................................................................................................. 23
onteigening: begrip.................................................................................................... 23
Voorwaarden voor onteigening...................................................................................24
onteigening: verloop................................................................................................... 25
eigendomsbeperkingen.............................................................................................. 28
hoofdstuk 4: vergunningen in ruimtelijke ordening en milieubeleid................31
soorten vergunningen................................................................................................... 31
voorwerp omgevingsvergunning...................................................................................31
stedenbouwkundige handelingen...............................................................................31
verkavelen.................................................................................................................. 33
exploitatie ingedeelde inrichting of activiteit..............................................................34
kenmerken en gevolgen van vergunningen..................................................................34
1
, procedure omgevingsvergunning: overzicht.................................................................36
bevoegde instanties................................................................................................... 39
openbaar onderzoek................................................................................................... 40
Adviezen..................................................................................................................... 41
Administratief beroep................................................................................................. 42
Jurisdictioneel beroep................................................................................................. 43
relatie bezwaar-administratief beroep........................................................................43
belang bij aangevoerde middel?.................................................................................45
vergunningsbesluiten.................................................................................................... 46
verval van de omgevingsvergunning.............................................................................47
omgevingsvergunning: inhoudelijke beoordeling..........................................................48
omgevingsvergunning: beoordeling..............................................................................50
mogelijkheid tot weigering......................................................................................... 51
hoofdstuk 5.................................................................................................. 52
ruimtelijke planning....................................................................................................... 52
plannen van aanleg....................................................................................................... 52
bestemming 1: woongebied.......................................................................................54
bestemming 2: woonuitbreidingsgebieden.................................................................54
bestemming 3: industrie............................................................................................. 55
bestemming 4: agrarische gebieden..........................................................................55
bestemming 5: natuurgebieden en bosgebieden.......................................................56
ruimtelijke uitvoeringsplannen......................................................................................57
vereiste van planologische compensatie....................................................................58
rooilijnplannen............................................................................................................... 59
ruimtelijke structuurplannen.........................................................................................59
bouwshift....................................................................................................................... 61
planologische compensatie........................................................................................63
bevriezing woonreservegebieden, omzetting naar open ruimte.................................63
planschaderegeling.................................................................................................... 64
OMGEVINGSRECHT
INLEIDING
2
,Leerstof: slides + les
+ wat betreft handboek:
rechtenstudenten: enkel randnummers 8, 9, 10, 34, 36 uit handboek
DOELSTELLING VAN HET VAK
- verder bouwen op bestuursrecht
- omgevingsrecht: leefomgeving (ruimtelijkeordeningsrecht en milieurecht)
- materies voor allround jurist (duurzame ontwikkeling, onteigening,
gewestplan, omgevingsvergunning, …)
- teaser voor latere specialisatie
Omgevingsrecht gaat over: duurzame ontwikkeling, onteigening,
omgevingsvergunning…
Vroeger meer nadruk op strikte bestuursrecht (ruimtelijke ordering), nu op het
milieurecht. Ook meer beschouwend (materies met technische regels, cf.
wetboek, maar ook materies zonder wetboek en dus met beschouwingen bv.
Klimaatwetgeving).
We streven naar een duurzame ontwikkeling (het recht zoals het nu is, streeft het
naar een DO of niet?). En is het omgevingsrecht een onderdeel geworden?
LEEFOMGEVING
Gaat over concrete zaken: bosbehouding, windmolens die nodig zijn voor
hernieuwbare energie (stuiten ook op bewonersprotest of vanuit
natuurbescherming, cf. vleermuizen).
Ugent wil bos kappen voor studentenkoten (protest binnen Ugent en daarbuiten)
-> stopzetten!
Chemische stoffen (in water, lucht zijn en daar eeuwig blijven, niet worden
afgebroken). Als bedrijven bepaalde producties hebben (zeer ongezond en komt
in milieu terecht -> gezondheidsproblemen).
KLIMAATVERANDERING
Klimaatverandering!! Zoals overstromingen, bosbranden…
Komt mede door een slechte ruimteordening (bv bouwen op plaatsen waar het
niet geschikt voor is).
PUBLIEK BOUWRECHT
Vlaming wil bouwen (wie het nog kan betalen), als je wil bouwen heb je een
vergunning nodig! Cf. wit huis met smalste gevelbreedte
3
, HOOFDSTUK 1: OMGEVINGSRECHT EN HET RECHT
OMGEVINGSRECHT: SITUERING IN HET RECHT
Ecologische schade bv. Verontreinigde grond moet gesaneerd worden, is
milieurecht (komt ook aansprakelijkheidsrecht bij kijken). Bv waterlozing=
ecofiscaliteit. Als je elke rechtstak bekijkt -> altijd een stukje omgevingsrecht
in. Maar elke rechtstak heeft ook een eigen systematiek.
Koop van een onroerend goed= je koop een stuk grond (je wil daarop bouwen).
Er wordt geëist dat je een bodemattest hebt (wordt gegeven door de OVAM), die
gaat nakijken in een databank of er niet gekend staat dat dat perceel onteigend
is (en zo kan de koper je geen stuk vervuilde grond verkopen).
Ook asbestattest, stedenbouwkundige attest… ook bij verzekerbaarheid kan het
een rol spelen (een gebouw die volledig illegaal is, en blijft staan maar je kunt het
niet legaal krijgen, kan je het dan wel verzekeren?).
Bv ondernemingen worden overgenomen -> hebben die geen vervuilde grond?
à Het dring door in alle delen van het economisch leven, de maatschappij!!
OMGEVINGSRECHT: MILIEURECHT EN RUIMTELIJK BESTUURSRECHT
Naast milieubeleid en milieurecht ook ruimtelijke ordering (=toebedeling van
functies aan oppervlakten grond), bv daar doen we aan landbouw, hier industrie
en daar wonen…
ENERGIERECHT
Naast omgevingsrecht, ook energierecht (productie, verbruik en transport van
energie) -> de omwenteling van fossiele brandstoffen (aardgas, steenkool)
omgezet naar bruikbare energie (zonne-energie, windenergie…). Ook de
kernenergie wordt teruggedraaid.
Omgevingsrecht, milieurecht en energierecht komt samen bij klimaatbeleid ->
klimaat redden! Vanuit het energierecht is de oplossing het stoppen met fossiele
brandstoffen en omzetten in een bruikbare energiebron. Als die rechtstakken
houden met elkaar verband (bv windmolenparken zetten, je komt in conflict met
natuurbehoud).
1. Milieubeleid: gaat over verontreiniging
(chemische bedrijven stoten bepaalde
TOEGELATEN stoffen uit en zo is er altijd een klein
beetje vervuiling). Dat kan je het
milieuhygiënebeleid noemen.
2. Kraantje waar water uitstroomt: hoe kan dit?
3. Beheer van natuurlijke eigendom (zandwinning,
winning van gesteenten
4
