INLEIDING
CURETTAGE (D&C: DILATATIE EN CURETTAGE)
© = Dilatatie van cervicaal kanaal tot 10 mm + curettage van endometrium
(diameter 10 mm)
© Gefractioneerde curettage = eerst curettage van endocervicaal kanaal,
daarna het cavum corpus uteri
© Tegenwoordig amper nog uitgevoerd à vervangen door minder invasieve
procedure (Pipelle de Cornier)
® Risico op perforatie + blinde procedure (kans dat je letsels mist)
® Indicatie: endometriumcarcinoom
PIPELLE DE CORNIER
© = voorkeursmethode voor endometriumbiopsie
© Voordelen:
® Minder risico op perforatie (dan D&C)
® Kan ambulant gebeuren
® Heeft een meter à diepte van baarmoeder meten
HYSTEROSCOPIE
© = Dilatatie van de cervix en scoop inbrengen in de uterus. Het cavum uteri wordt opgeblazen onder druk met vloeistof
® à kleine afwijkingen visualiseren (bv. poliepen, hyperplasie van endometrium, subendometriale myomen)
® à Soms operatieve hysteroscopie
§ bv. ingrepen (polipectomie, verwijderen intrauterien septum), biopsies, endometriumablatie
§ Onder algemene narcose, in dagkliniek
§ NIET bij endometriumcarcinoom (<risico op verspreiding van maligne cellen naar peritoneum!)
LAPAROSCOPIE
© = endoscopie van het abdomen: via de navel wordt een laparoscoop ingebracht en het abdomen opgeblazen met CO2
© Indicatie: sterilisatie, hysterectomie, lymfadenectomie, oöforectomie, …
© Robot-geassisteerde ingrepen: 3D zicht, meer bewegingsvrijheid, minder tremor à ingrepen die moeilijk uit te voeren
zijn via laparoscopie, kunnen wel met de robot
© vNOTES (Vaginal Natural Orifice Transluminal Endoscopic Surgery): Een natuurlijke opening wordt gebruikt om het
bekken binnen te gaan (meestal via schede)
1
,LAPAROTOMIE
© = openen van het abdomen via een open incisie
® Mediaan: van navel naar pubis
® Horizontaal (Pfannenstiel – “bikini insnede”): aan de bovengrens
van pubisbeharing
HYSTERECTOMIE
© = verwijderen van de baarmoeder
® Laparotomie
® Vaginaal (“vaginale hysterectomie”)
® Laparoscopisch geassisteerde vaginale hysterectomie (LAVH)
® Totaal laparoscopisch
© Totale hysterectomie (HT) = verwijderen van corpus uteri en cervix uteri
© Subtotale hysterectomie = enkel verwijderen van corpus uteri
® Laparotomie
® Laparoscopisch: uterus moet via een van de laparoscopie poorten verwijderd worden (soms moet de uterus
hiervoor gemorceleerd worden)
© Radicale hysterectomie (Wertheim-Meigs) = verwijderen van uterus, cervix, parametria, deel van de vagina (4 cm) en
pelviene klieren. Vaak uitgevoerd bij cervixcarcinoom
BILATERALE/UNILATERALE SALPINGO-OÖFORECTOMIE (BSO/USO)
© = unilaterale of bilaterale verwijdering van salpingen (tubae) en ovaria (oöforectomie)
© Ovaria willen we zo veel mogelijk sparen, zeker bij jonge vrouwen met kinderwens (en voor hormonale productie)
2
,VULVAIRE PATHOLOGIE
1. GYNATRESIE / STENOSE HYMEN / HEMATOCOLPOS
Gynatresie = toestanden die gepaard gaan met een afsluiting van de genitale tractus, op eender welk niveau (verworven/c
ongenitaal)
1.1 INDELING GYNATRESIE
© Congenitaal ter hoogte van
® Hymen (meest frequent)
® Cervix
® Vagina
© Verworven, vnl ter hoogte van de cervix ten gevolge van:
® Seniele genitale atrofie
® Maligne aandoeningen
® Radiotherapie/cauterisatie
® Heelkundige ingrepen
1.2 STENOSE VAN HET HYMEN
© Diagnose: meestal na de menarche
© Symptomen door opstapeling van menstrueel bloed:
® Tijdens menstruatie: onderbuikspijn, die bij elke cyclus meer uitgesproken wordt
® Bij veel bloed opstapeling – uitzetting cavum uteri:
§ Palpabele massa in onderbuik
§ Distensie van de blaas tgv urineretentie
© Gevolgen
® Hematocolpos: distentie van vagina
® Nadien: distentie van de cervix, cavum uteri (hematometra) en tubae (hematosalpinx)
© Behandeling
® Incisie/excisie van het hymen met trage evacuatie van het bloed onder strikt aspectische omstandigheden
2. HEMATOOM VAN DE VULVA
© Oorzaken
® Traumatisch
® Heelkunde: “herstel” operaties
® Episiotomie
® Ruptuur perineum
© Symptomen
® Uitgesproken pijn waarbij ernst afh is van hoeveelheid opgestapeld bloed
® Reflexmatige inhibitie van mictie/defecatie
3
, © Behandeling
® Klein hematoom à resorbeert spontaan
® Groot hematoom à extirperen
3. NIET-NEOPLASTISCHE VULVAIRE AFWIJKINGEN
3.1 LICHEN SCLEROSUS
Lichen sclerosus = huidziekte die vooral voorkomt thv vulva/ peri-anaal gekenmerkt wordt door een verschrompeling,
verdroging en “lichenificatie” van de huid
© Voornamelijk post-menopauzaal (maar kan ook op jongere leeftijd)
© Diagnose: KLINISCH!
® Macroscopisch:
§ Dunne, wit-bleke huid
§ Pigmentatie en huidgroei zijn verdwenen
§ Atrofie van labia/clitoris wordt omsloten
§ Introïtus vaginae vernauwd
® Klachten:
§ Jeuk ! à secundaire infecties (krabletsels)
§ Dyspareunie, dysurie
® Indien twijfel à vulvoscopie met gerichte biopsie!
© Differentiaal diagnose
® Infecties
® Vulvaire intra-epitheliale neoplasie (V.I.N)
® Allergische reacties (à regeneratie van verdikte huid die ook wit
aspect heeft)
® Vulvair uitdrogingseczeem
© Behandeling
® Continue corticoïde crème (lokaal)
§ Risico op vulvacarcinoom ↓
§ Meest efficiënt tegen jeuk
§ Dagelijks sterke lokale corticoïde crème bv. betamethasone of clobetasol
© CAVE! Evolutie mogelijk naar VIN en plaveiselcel vulvacarcinoom à jaarlijkse inspectie van vulva!
® Als er erosies of ulceraties aanwezig zijn – meteen op consultatie komen
3.2 SQUAMEUZE HYPERPLASIE (LEUKOPLAKIE)
© = symptoom, geen ziekte
© Uitzicht
® Wit verheven letsel
© Behandeling
® Zwakkere corticoïde crème (bv Locoid, Advantan)
4
CURETTAGE (D&C: DILATATIE EN CURETTAGE)
© = Dilatatie van cervicaal kanaal tot 10 mm + curettage van endometrium
(diameter 10 mm)
© Gefractioneerde curettage = eerst curettage van endocervicaal kanaal,
daarna het cavum corpus uteri
© Tegenwoordig amper nog uitgevoerd à vervangen door minder invasieve
procedure (Pipelle de Cornier)
® Risico op perforatie + blinde procedure (kans dat je letsels mist)
® Indicatie: endometriumcarcinoom
PIPELLE DE CORNIER
© = voorkeursmethode voor endometriumbiopsie
© Voordelen:
® Minder risico op perforatie (dan D&C)
® Kan ambulant gebeuren
® Heeft een meter à diepte van baarmoeder meten
HYSTEROSCOPIE
© = Dilatatie van de cervix en scoop inbrengen in de uterus. Het cavum uteri wordt opgeblazen onder druk met vloeistof
® à kleine afwijkingen visualiseren (bv. poliepen, hyperplasie van endometrium, subendometriale myomen)
® à Soms operatieve hysteroscopie
§ bv. ingrepen (polipectomie, verwijderen intrauterien septum), biopsies, endometriumablatie
§ Onder algemene narcose, in dagkliniek
§ NIET bij endometriumcarcinoom (<risico op verspreiding van maligne cellen naar peritoneum!)
LAPAROSCOPIE
© = endoscopie van het abdomen: via de navel wordt een laparoscoop ingebracht en het abdomen opgeblazen met CO2
© Indicatie: sterilisatie, hysterectomie, lymfadenectomie, oöforectomie, …
© Robot-geassisteerde ingrepen: 3D zicht, meer bewegingsvrijheid, minder tremor à ingrepen die moeilijk uit te voeren
zijn via laparoscopie, kunnen wel met de robot
© vNOTES (Vaginal Natural Orifice Transluminal Endoscopic Surgery): Een natuurlijke opening wordt gebruikt om het
bekken binnen te gaan (meestal via schede)
1
,LAPAROTOMIE
© = openen van het abdomen via een open incisie
® Mediaan: van navel naar pubis
® Horizontaal (Pfannenstiel – “bikini insnede”): aan de bovengrens
van pubisbeharing
HYSTERECTOMIE
© = verwijderen van de baarmoeder
® Laparotomie
® Vaginaal (“vaginale hysterectomie”)
® Laparoscopisch geassisteerde vaginale hysterectomie (LAVH)
® Totaal laparoscopisch
© Totale hysterectomie (HT) = verwijderen van corpus uteri en cervix uteri
© Subtotale hysterectomie = enkel verwijderen van corpus uteri
® Laparotomie
® Laparoscopisch: uterus moet via een van de laparoscopie poorten verwijderd worden (soms moet de uterus
hiervoor gemorceleerd worden)
© Radicale hysterectomie (Wertheim-Meigs) = verwijderen van uterus, cervix, parametria, deel van de vagina (4 cm) en
pelviene klieren. Vaak uitgevoerd bij cervixcarcinoom
BILATERALE/UNILATERALE SALPINGO-OÖFORECTOMIE (BSO/USO)
© = unilaterale of bilaterale verwijdering van salpingen (tubae) en ovaria (oöforectomie)
© Ovaria willen we zo veel mogelijk sparen, zeker bij jonge vrouwen met kinderwens (en voor hormonale productie)
2
,VULVAIRE PATHOLOGIE
1. GYNATRESIE / STENOSE HYMEN / HEMATOCOLPOS
Gynatresie = toestanden die gepaard gaan met een afsluiting van de genitale tractus, op eender welk niveau (verworven/c
ongenitaal)
1.1 INDELING GYNATRESIE
© Congenitaal ter hoogte van
® Hymen (meest frequent)
® Cervix
® Vagina
© Verworven, vnl ter hoogte van de cervix ten gevolge van:
® Seniele genitale atrofie
® Maligne aandoeningen
® Radiotherapie/cauterisatie
® Heelkundige ingrepen
1.2 STENOSE VAN HET HYMEN
© Diagnose: meestal na de menarche
© Symptomen door opstapeling van menstrueel bloed:
® Tijdens menstruatie: onderbuikspijn, die bij elke cyclus meer uitgesproken wordt
® Bij veel bloed opstapeling – uitzetting cavum uteri:
§ Palpabele massa in onderbuik
§ Distensie van de blaas tgv urineretentie
© Gevolgen
® Hematocolpos: distentie van vagina
® Nadien: distentie van de cervix, cavum uteri (hematometra) en tubae (hematosalpinx)
© Behandeling
® Incisie/excisie van het hymen met trage evacuatie van het bloed onder strikt aspectische omstandigheden
2. HEMATOOM VAN DE VULVA
© Oorzaken
® Traumatisch
® Heelkunde: “herstel” operaties
® Episiotomie
® Ruptuur perineum
© Symptomen
® Uitgesproken pijn waarbij ernst afh is van hoeveelheid opgestapeld bloed
® Reflexmatige inhibitie van mictie/defecatie
3
, © Behandeling
® Klein hematoom à resorbeert spontaan
® Groot hematoom à extirperen
3. NIET-NEOPLASTISCHE VULVAIRE AFWIJKINGEN
3.1 LICHEN SCLEROSUS
Lichen sclerosus = huidziekte die vooral voorkomt thv vulva/ peri-anaal gekenmerkt wordt door een verschrompeling,
verdroging en “lichenificatie” van de huid
© Voornamelijk post-menopauzaal (maar kan ook op jongere leeftijd)
© Diagnose: KLINISCH!
® Macroscopisch:
§ Dunne, wit-bleke huid
§ Pigmentatie en huidgroei zijn verdwenen
§ Atrofie van labia/clitoris wordt omsloten
§ Introïtus vaginae vernauwd
® Klachten:
§ Jeuk ! à secundaire infecties (krabletsels)
§ Dyspareunie, dysurie
® Indien twijfel à vulvoscopie met gerichte biopsie!
© Differentiaal diagnose
® Infecties
® Vulvaire intra-epitheliale neoplasie (V.I.N)
® Allergische reacties (à regeneratie van verdikte huid die ook wit
aspect heeft)
® Vulvair uitdrogingseczeem
© Behandeling
® Continue corticoïde crème (lokaal)
§ Risico op vulvacarcinoom ↓
§ Meest efficiënt tegen jeuk
§ Dagelijks sterke lokale corticoïde crème bv. betamethasone of clobetasol
© CAVE! Evolutie mogelijk naar VIN en plaveiselcel vulvacarcinoom à jaarlijkse inspectie van vulva!
® Als er erosies of ulceraties aanwezig zijn – meteen op consultatie komen
3.2 SQUAMEUZE HYPERPLASIE (LEUKOPLAKIE)
© = symptoom, geen ziekte
© Uitzicht
® Wit verheven letsel
© Behandeling
® Zwakkere corticoïde crème (bv Locoid, Advantan)
4
