AANDOENINGEN VAN HET SPIJSVERTERINGSSTELSEL
PATHOLOGIE VAN DE SLOKDARM, MAAG & DUODENUM
1. PATHOLOGIE VAN DE SLOKDARM
© Diagnose
o Technische onderzoeken
§ Endoscopie & biopsie = 1e keus
§ Manometrisch onderzoek
§ pH-meting
o radiologisch onderzoek (indirect)
§ Bij speciale problemen
© Radiologische onderzoeksmethoden
o Projectie
§ RX/video slikakt
§ RX/video slokdarm
à vloeibare & vaste bolus
à dynamisch beeld
o Tomografie
§ CT
§ PET (meestal F-FDG)
© Dysfagie
o Normaal
§ Fluoroscopisch onderzoek: contrastbolus in mond à kijken naar transport
§ We kijken naar
• Aflijning hoge slokdarm
• Aspiratie
• Sluit de epiglotus wel mooi
• Is er adequaat bolustransport
• Moeten mensen hoesten
o Pathologisch: musculus cricofaryngeus hypertrofie
§ Normaal is achterwand van je hoge slokdarm glad begrensd
§ Pathologisch: gladde inkeping = musc cricofaryngeus hypertrofie
§ M. cricofaryngeus = onderdeel bovenste slokdarmsfincter
• Hypertroof of vervroegd aangespannen à inkeping
• Gevoel dat eten niet goed passeert / pijn
§ Musculus circofaryngeus spasme komt voor bij achalasie
• Pijl: daar is inkeping aan posterieure zijde, meestal niveau C5-C6
o Zenker divertikel
§ M. cricofaryngeus hypertrofie kan oorzaak zijn voor ontstaan
Zenker divertikel
§ Uitpuiling vanuit lumen naar buiten
§ Altijd in mid line en zuiver posterieur gelegen
§ Typisch op C5-C6 op niveau m. cricofaryngeus
§ Divertikelzak à kan eten in vast zitten
1
,1.1 FUNCTIONEEL – MOTORISCHE STOORNISSEN
1.1.1 PRIMAIR
A. ACHALASIE
© M. cricofaryngeusspasme
© Vernauwing van de onderste slokdarmsfincter
o Weinig passage à partiële denervatie
o Smalle gastro oesofagale doorweg
o Je kan stase krijgen
o Stuk erboven gaat dilateren
© Dilatatie van de thoracale slokdarm
© Ontbreken van de primaire peristaltiek
o Soms optreden van tertiaire contracties
o Stase + regurgitaties
B. DISTALE (DIFFUSE) SPASMEN
© Dysmotiliteit
© Ongecoördineerde contracties
© Simultane (niet-peristaltische) contracties
o Kurkentrekker of jackhammer voorkomen
© Bewaarde expansie van onderste slokdarmsfincter
1.1.2 SECUNDAIR
© Spierziekten (sclerodermie, Steinert, …)
© Neurologische aandoeningen (CVA, …)
1.2 ORGANISCH
1.2.1 GOEDAARDIGE VERNAUWINGEN
© Membraneus
o Ring van Plummer-Vinson
§ Gladde dunne insnoering aan proximale slokdarm
§ Sideropenische dysfagie
§ Proximaal web
§ Pijnloos
§ Vaste voeding
o Ring van Schatzki + kleine hiatus hernia
§ Symptomatische B-ring
§ Intermittente dysfagie
§ Geassocieerd met hiatus hernia
§ Radiologisch dunne inkeping
• Membraan blijft zichtbaar
§ B-ring = overgang van slokdarm naar maag
2
,1.2.2 ONTSTEKINGEN
A. REFLUX
© Diagnostische evaluatie
o Typisch
§ Anamnese (branderig gevoel retrosternaal – pijn)
§ Endoscopie
• Ernst oesophagitis
• Verwikkelingen (Barrett)
§ GEEN RX (behalve bij bv grote hernia)
o Atypisch of pre-operatieve evaluatie:
§ RX (grootte en reduceerbaarheid van de maaghernia)
© Maaghernia
o A ring
o B ring
B. EXOGENE FACTOREN (INFECTIEUS, CAUSTISCH, …)
1.2.3 TUMOREN
© Diagnostische evaluatie
o Endoscopie + biopsie à eerste keus
o Echo-endoscopie à zinvol voor staging
o Radiologische onderzoekingen
§ RX
§ (PET)-CT (staging)
© Geülcereerde slokdarmtumor
o Eenzijdige grillige inkeping
© Slokdarmtumor + levermetastase
o Distale circumferentiele wandverdikking van slokdarm
3
, 2. PATHOLOGIE VAN MAAG EN DUODENUM
© Diagnose
o Technische onderzoeken
§ Endoscopie en biopsie (1e keus)
o Radiologisch onderzoek
§ Bij speciale problemen
§ Radiologische onderzoeksmethoden
• RX SMD
• Echografie (zuigeling)
• CT (staging)
2.1 CONGENITALE AANDOENINGEN
2.1.1 PYLOORSTENOSE
© Symptomen: postprandiaal projectiel braken
© Diagnose: echografie
o Spierlaag te dik & lang à passage geobstrueerd
© Verlenging van verdikking van de pyloorspier
© 6-12 weken na geboorte hevig braken postprandiaal
2.1.2 DUODENUMATRESIE
© Symptomen: hydramnios, braken vanaf geboorte
© Verbinding naar jejunaal is niet aangelegd
© Je ziet maag, pyloor, bulbus duodeni en dan stopt het
© RX AE: Double bubble
o Zonder contrast zie je lucht in maag & bulbus, dan stopt het
2.2 ONTSTEKING/ULCUS
© Helicobacter pylori infectie
© Diagnostische evaluatie
o Endoscopie + biopsie (1e keus)
o RX
§ RX SMD (endoscopie niet mogelijk
§ Verwikkelingen (perforatie / stenose / bloeding)
• RX AE (staand), echo, CT
o Oorzaak opsporen obv bloeding, stenose of perforatie à CT eerste keuze
• RX SMD met water oplosbaar I-houdend contrast
2.2.1 BULBAIR ULCUS
© Fluoroscopisch onderzoek met contrast à additiebeeld met omgevend oedeem
© Je ziet vingervormige uitstulpingen à dat zijn de ulcera waar het contrast is gekomen
4
PATHOLOGIE VAN DE SLOKDARM, MAAG & DUODENUM
1. PATHOLOGIE VAN DE SLOKDARM
© Diagnose
o Technische onderzoeken
§ Endoscopie & biopsie = 1e keus
§ Manometrisch onderzoek
§ pH-meting
o radiologisch onderzoek (indirect)
§ Bij speciale problemen
© Radiologische onderzoeksmethoden
o Projectie
§ RX/video slikakt
§ RX/video slokdarm
à vloeibare & vaste bolus
à dynamisch beeld
o Tomografie
§ CT
§ PET (meestal F-FDG)
© Dysfagie
o Normaal
§ Fluoroscopisch onderzoek: contrastbolus in mond à kijken naar transport
§ We kijken naar
• Aflijning hoge slokdarm
• Aspiratie
• Sluit de epiglotus wel mooi
• Is er adequaat bolustransport
• Moeten mensen hoesten
o Pathologisch: musculus cricofaryngeus hypertrofie
§ Normaal is achterwand van je hoge slokdarm glad begrensd
§ Pathologisch: gladde inkeping = musc cricofaryngeus hypertrofie
§ M. cricofaryngeus = onderdeel bovenste slokdarmsfincter
• Hypertroof of vervroegd aangespannen à inkeping
• Gevoel dat eten niet goed passeert / pijn
§ Musculus circofaryngeus spasme komt voor bij achalasie
• Pijl: daar is inkeping aan posterieure zijde, meestal niveau C5-C6
o Zenker divertikel
§ M. cricofaryngeus hypertrofie kan oorzaak zijn voor ontstaan
Zenker divertikel
§ Uitpuiling vanuit lumen naar buiten
§ Altijd in mid line en zuiver posterieur gelegen
§ Typisch op C5-C6 op niveau m. cricofaryngeus
§ Divertikelzak à kan eten in vast zitten
1
,1.1 FUNCTIONEEL – MOTORISCHE STOORNISSEN
1.1.1 PRIMAIR
A. ACHALASIE
© M. cricofaryngeusspasme
© Vernauwing van de onderste slokdarmsfincter
o Weinig passage à partiële denervatie
o Smalle gastro oesofagale doorweg
o Je kan stase krijgen
o Stuk erboven gaat dilateren
© Dilatatie van de thoracale slokdarm
© Ontbreken van de primaire peristaltiek
o Soms optreden van tertiaire contracties
o Stase + regurgitaties
B. DISTALE (DIFFUSE) SPASMEN
© Dysmotiliteit
© Ongecoördineerde contracties
© Simultane (niet-peristaltische) contracties
o Kurkentrekker of jackhammer voorkomen
© Bewaarde expansie van onderste slokdarmsfincter
1.1.2 SECUNDAIR
© Spierziekten (sclerodermie, Steinert, …)
© Neurologische aandoeningen (CVA, …)
1.2 ORGANISCH
1.2.1 GOEDAARDIGE VERNAUWINGEN
© Membraneus
o Ring van Plummer-Vinson
§ Gladde dunne insnoering aan proximale slokdarm
§ Sideropenische dysfagie
§ Proximaal web
§ Pijnloos
§ Vaste voeding
o Ring van Schatzki + kleine hiatus hernia
§ Symptomatische B-ring
§ Intermittente dysfagie
§ Geassocieerd met hiatus hernia
§ Radiologisch dunne inkeping
• Membraan blijft zichtbaar
§ B-ring = overgang van slokdarm naar maag
2
,1.2.2 ONTSTEKINGEN
A. REFLUX
© Diagnostische evaluatie
o Typisch
§ Anamnese (branderig gevoel retrosternaal – pijn)
§ Endoscopie
• Ernst oesophagitis
• Verwikkelingen (Barrett)
§ GEEN RX (behalve bij bv grote hernia)
o Atypisch of pre-operatieve evaluatie:
§ RX (grootte en reduceerbaarheid van de maaghernia)
© Maaghernia
o A ring
o B ring
B. EXOGENE FACTOREN (INFECTIEUS, CAUSTISCH, …)
1.2.3 TUMOREN
© Diagnostische evaluatie
o Endoscopie + biopsie à eerste keus
o Echo-endoscopie à zinvol voor staging
o Radiologische onderzoekingen
§ RX
§ (PET)-CT (staging)
© Geülcereerde slokdarmtumor
o Eenzijdige grillige inkeping
© Slokdarmtumor + levermetastase
o Distale circumferentiele wandverdikking van slokdarm
3
, 2. PATHOLOGIE VAN MAAG EN DUODENUM
© Diagnose
o Technische onderzoeken
§ Endoscopie en biopsie (1e keus)
o Radiologisch onderzoek
§ Bij speciale problemen
§ Radiologische onderzoeksmethoden
• RX SMD
• Echografie (zuigeling)
• CT (staging)
2.1 CONGENITALE AANDOENINGEN
2.1.1 PYLOORSTENOSE
© Symptomen: postprandiaal projectiel braken
© Diagnose: echografie
o Spierlaag te dik & lang à passage geobstrueerd
© Verlenging van verdikking van de pyloorspier
© 6-12 weken na geboorte hevig braken postprandiaal
2.1.2 DUODENUMATRESIE
© Symptomen: hydramnios, braken vanaf geboorte
© Verbinding naar jejunaal is niet aangelegd
© Je ziet maag, pyloor, bulbus duodeni en dan stopt het
© RX AE: Double bubble
o Zonder contrast zie je lucht in maag & bulbus, dan stopt het
2.2 ONTSTEKING/ULCUS
© Helicobacter pylori infectie
© Diagnostische evaluatie
o Endoscopie + biopsie (1e keus)
o RX
§ RX SMD (endoscopie niet mogelijk
§ Verwikkelingen (perforatie / stenose / bloeding)
• RX AE (staand), echo, CT
o Oorzaak opsporen obv bloeding, stenose of perforatie à CT eerste keuze
• RX SMD met water oplosbaar I-houdend contrast
2.2.1 BULBAIR ULCUS
© Fluoroscopisch onderzoek met contrast à additiebeeld met omgevend oedeem
© Je ziet vingervormige uitstulpingen à dat zijn de ulcera waar het contrast is gekomen
4
