INTRODUCTIE IN DE UROLOGIE EN
ALGEMENE UROLOGISCHE BEGRIPPEN
1. WAT IS UROLOGIE?
Urologie = specialisatie die zich bezighoudt met aandoeningen van de nieren, urinewegen en mannelijke
geslachtsorganen.
© Mannen en vrouwen
© Snijdend, medisch en endoscopisch beroep
© EBM: we baseren ons klinisch redeneren waar mogelijk op de aanwezige wetenschappelijke
2. UROLOGISCHE URGENTIES
= toestand die een onmiddelijke interventie vereist.
© Acute onbeheersbare pijnklachten (bv. nierkoliek, acute urinaire retentie) die onmiddelijke medische aandacht vraagt
à comfort, welzijn van de pt
© Orgaanbedreigende situaties (bv. torsio testis, parafimosis): snelle interventie noodzakelijk àorgaanfunctie
behouden, permanente schade voorkomen
© Levensbedreigende situaties (bv. urosepsis, trauma, gangreen van Fourier, acute postrenale nierinsufficiëntie)
3. UROLOGISCHE ALARMSYMPTOMEN
= uiting van urologische urgentie en /of andere pathologieën die tijdige interventies vereisen
© Pijn
© Hematurie
© Koorts
à altijd actief navragen. Als deze symptomen aanwezig zijn, moet je aanvullend onderzoek doen!
4. UROLOGISCHE INTERVENTIES
4.1 DRAINAGE VAN LAGERE URINEWEGEN: BLAASSONDE
© juiste techniek, juiste sondekeuze, juiste toegangsweg
o intermittent vs verblijfssonde
§ > 3dagen–siliconenkatheter
§ > 6weken–suprapubischesonde
o transurethraal vs suprapubisch
o juisteaseptischetechniek!
© Verblijfssonde = belangrijke oorzaak van nosocomiale infecties (CAUTI)
o Goede indicatie (+ duur en plaatsing bepalen)
o Tijdig verwijderen
o Na 48u: : bijna altijd kolonisatie van de blaas (≠ infectie – geen AB nodig)
o Kan leiden tot bloeding, verstopping, opstijgende infectie
à bij nood aan langdurige sondage: intermittente sondage overwegen, (minder complicaties dan verblijfssonde) !
1
,4.2 DRAINAGE VAN HOGERE URINEWEGEN
= belangrijke urologische interventie! Kan levensreddend/levensverlengend zijn!
© Drainage van pyelonefrose
© Drainage van chronisch gestuwde nier met post-renaal nierfalen
Methode: DJ stent of nefrostomie
© DJ stent: dunne, hydrofiele katheter die endoscopische geplaatst wordt tussen de nier en de blaas
o Algemene anesthesie
o DJ stent = geleider om urine langs obstructie naar de blaas te doen stromen
© Nefrostomie: percutane punctie van nierbekken onder echo/CT-geleide
o Lokaleverdoving
2
,LUTS
1. INLEIDING LUTS
= Lagere Urinaire Tractus Symptomen
= Lower Urinairy Tract Symptoms
= frequente aanmeldingsklacht in de urologie (vooral bij vrouwen: cystitis)
Lage urinewegen = blaas, prostaat (man), urethra. Hoge urinewegen = ureters,
nierbekkens, nierkelken
2. SEMEIOLOGIE VAN LUTS
LUTS behandelen we adhv symtoomgerichte behandeling:
© Eerstelijn
© Behandeling + herevaluatie
© Niet bij alarmtekens/ (hoge kans op) complicaties
Bij alarmtekens/complicaties sturen we de pt door naar de specialist (uroloog) voor een diagnosegerichte benadering
2.1 ANAMNESE
We onderscheiden vullingssymptomen, ledigingssymptomen en postmictiesymptomen à deze 3 aspecten van LUTS
apart bevragen tijdens anamnese. De verschillende klassen hebben ook een andere behandeling
2.1.1 VULLINGSSYMPTOMEN, LEDIGINGSSYMPTOMEN EN POST-MICIE SYMPTOMEN
3
, © Hesitatie: urine komt pas na enkele seconden als je op wc zit
© Zwakke straal à bij mannen: “plas je op je schoenen”
© Gevoel dat blaas niet leeg is à kan symptoom zijn van slechte blaaslediging, of symptoom van storende drang
(urgency)
2.1.2 VERDIEPING VAN DE ANAMNESE
© LUTS volledig navragen (zie hierboven)
o Incontinentie?
o Pollakisurie? Urgency? Mictievolumes?
o Straal? Hesitasie? Intermittentie?
o Alarmtekens navragen: Pijn? Hematurie?*
© Hoofdklacht uitdiepen
o Hoofdklacht = Wat is de meest storende klacht/ reden van consult?
§ Incontinentie: aandrang vs stress vs continu
§ Pollakisurie: dag/nacht, drinkgedrag, oedemen, medicatie
§ Pijn: locatie, aard, uitstraling, tijdsverloop
o Duur van de klacht
o Impact op dagelijks leven? Werk/familie/hobby/sociaal/...
§ Boer kan naar wc gaan wnr die wil, lastiger voor leerkracht of fabrieksarbeider
o Is de klacht van die aard dat je er medicatie voor wil nemen/ingreep wil ondergaan?
o ICEnietvergeten!
© Geassocieerde klachten
o GI / darmklachten, seksueel, gynaecologisch, neurologisch,...
*alarmtekens aanwezig à kan wijzen op potentieel levensbedreigende aandoeningen (bv. TCC, urineweginfectie,
nierkoliek door uretersteen, blaassteen) . Altijd bevragen!
2.1.3 TYPES VAN URINAIRE INCONTINENTIE
1. urgency incontinentie (“aandrang”)
© bij mannen en vrouwen
© onbeheersbare mictiedrang → ongecontroleerd urineverlies
© gepaard met symptomen van overreactieve blaas
2. stress/inspanningsgebonden incontinentie
© vakerbijvrouwen
© urineverlies bij hoesten, niezen, lachen, springen, ...
© geen urineverlies bij stilzitten of slapen
© risicofactoren: obesitas, obstetrisch trauma of radicale prostatectomie
3. gemengde incontinentie
© zowel kenmerken van stressincontinentie als aandrangsincontinentie
© dominante vorm achterhalen en deze primair behandelen
4. continue incontinentie (“overloop”)
© bij chronische retentie of vesicovaginale fistel
Onderscheid tussen types van urinaire incontientie kan je achterhalen via anamense.
4
ALGEMENE UROLOGISCHE BEGRIPPEN
1. WAT IS UROLOGIE?
Urologie = specialisatie die zich bezighoudt met aandoeningen van de nieren, urinewegen en mannelijke
geslachtsorganen.
© Mannen en vrouwen
© Snijdend, medisch en endoscopisch beroep
© EBM: we baseren ons klinisch redeneren waar mogelijk op de aanwezige wetenschappelijke
2. UROLOGISCHE URGENTIES
= toestand die een onmiddelijke interventie vereist.
© Acute onbeheersbare pijnklachten (bv. nierkoliek, acute urinaire retentie) die onmiddelijke medische aandacht vraagt
à comfort, welzijn van de pt
© Orgaanbedreigende situaties (bv. torsio testis, parafimosis): snelle interventie noodzakelijk àorgaanfunctie
behouden, permanente schade voorkomen
© Levensbedreigende situaties (bv. urosepsis, trauma, gangreen van Fourier, acute postrenale nierinsufficiëntie)
3. UROLOGISCHE ALARMSYMPTOMEN
= uiting van urologische urgentie en /of andere pathologieën die tijdige interventies vereisen
© Pijn
© Hematurie
© Koorts
à altijd actief navragen. Als deze symptomen aanwezig zijn, moet je aanvullend onderzoek doen!
4. UROLOGISCHE INTERVENTIES
4.1 DRAINAGE VAN LAGERE URINEWEGEN: BLAASSONDE
© juiste techniek, juiste sondekeuze, juiste toegangsweg
o intermittent vs verblijfssonde
§ > 3dagen–siliconenkatheter
§ > 6weken–suprapubischesonde
o transurethraal vs suprapubisch
o juisteaseptischetechniek!
© Verblijfssonde = belangrijke oorzaak van nosocomiale infecties (CAUTI)
o Goede indicatie (+ duur en plaatsing bepalen)
o Tijdig verwijderen
o Na 48u: : bijna altijd kolonisatie van de blaas (≠ infectie – geen AB nodig)
o Kan leiden tot bloeding, verstopping, opstijgende infectie
à bij nood aan langdurige sondage: intermittente sondage overwegen, (minder complicaties dan verblijfssonde) !
1
,4.2 DRAINAGE VAN HOGERE URINEWEGEN
= belangrijke urologische interventie! Kan levensreddend/levensverlengend zijn!
© Drainage van pyelonefrose
© Drainage van chronisch gestuwde nier met post-renaal nierfalen
Methode: DJ stent of nefrostomie
© DJ stent: dunne, hydrofiele katheter die endoscopische geplaatst wordt tussen de nier en de blaas
o Algemene anesthesie
o DJ stent = geleider om urine langs obstructie naar de blaas te doen stromen
© Nefrostomie: percutane punctie van nierbekken onder echo/CT-geleide
o Lokaleverdoving
2
,LUTS
1. INLEIDING LUTS
= Lagere Urinaire Tractus Symptomen
= Lower Urinairy Tract Symptoms
= frequente aanmeldingsklacht in de urologie (vooral bij vrouwen: cystitis)
Lage urinewegen = blaas, prostaat (man), urethra. Hoge urinewegen = ureters,
nierbekkens, nierkelken
2. SEMEIOLOGIE VAN LUTS
LUTS behandelen we adhv symtoomgerichte behandeling:
© Eerstelijn
© Behandeling + herevaluatie
© Niet bij alarmtekens/ (hoge kans op) complicaties
Bij alarmtekens/complicaties sturen we de pt door naar de specialist (uroloog) voor een diagnosegerichte benadering
2.1 ANAMNESE
We onderscheiden vullingssymptomen, ledigingssymptomen en postmictiesymptomen à deze 3 aspecten van LUTS
apart bevragen tijdens anamnese. De verschillende klassen hebben ook een andere behandeling
2.1.1 VULLINGSSYMPTOMEN, LEDIGINGSSYMPTOMEN EN POST-MICIE SYMPTOMEN
3
, © Hesitatie: urine komt pas na enkele seconden als je op wc zit
© Zwakke straal à bij mannen: “plas je op je schoenen”
© Gevoel dat blaas niet leeg is à kan symptoom zijn van slechte blaaslediging, of symptoom van storende drang
(urgency)
2.1.2 VERDIEPING VAN DE ANAMNESE
© LUTS volledig navragen (zie hierboven)
o Incontinentie?
o Pollakisurie? Urgency? Mictievolumes?
o Straal? Hesitasie? Intermittentie?
o Alarmtekens navragen: Pijn? Hematurie?*
© Hoofdklacht uitdiepen
o Hoofdklacht = Wat is de meest storende klacht/ reden van consult?
§ Incontinentie: aandrang vs stress vs continu
§ Pollakisurie: dag/nacht, drinkgedrag, oedemen, medicatie
§ Pijn: locatie, aard, uitstraling, tijdsverloop
o Duur van de klacht
o Impact op dagelijks leven? Werk/familie/hobby/sociaal/...
§ Boer kan naar wc gaan wnr die wil, lastiger voor leerkracht of fabrieksarbeider
o Is de klacht van die aard dat je er medicatie voor wil nemen/ingreep wil ondergaan?
o ICEnietvergeten!
© Geassocieerde klachten
o GI / darmklachten, seksueel, gynaecologisch, neurologisch,...
*alarmtekens aanwezig à kan wijzen op potentieel levensbedreigende aandoeningen (bv. TCC, urineweginfectie,
nierkoliek door uretersteen, blaassteen) . Altijd bevragen!
2.1.3 TYPES VAN URINAIRE INCONTINENTIE
1. urgency incontinentie (“aandrang”)
© bij mannen en vrouwen
© onbeheersbare mictiedrang → ongecontroleerd urineverlies
© gepaard met symptomen van overreactieve blaas
2. stress/inspanningsgebonden incontinentie
© vakerbijvrouwen
© urineverlies bij hoesten, niezen, lachen, springen, ...
© geen urineverlies bij stilzitten of slapen
© risicofactoren: obesitas, obstetrisch trauma of radicale prostatectomie
3. gemengde incontinentie
© zowel kenmerken van stressincontinentie als aandrangsincontinentie
© dominante vorm achterhalen en deze primair behandelen
4. continue incontinentie (“overloop”)
© bij chronische retentie of vesicovaginale fistel
Onderscheid tussen types van urinaire incontientie kan je achterhalen via anamense.
4
