1IVC
Actualiteit en geschiedenis van design
Wat is design?
= ontworpen met de intentie industrieel vervaardigd te worden en dus op grote oplage
verspreid te worden, daarnaast heeft het altijd een functionele waarde, hetzij reëel, hetzij
intentioneel.
Bv wanneer een edelsmid een unieke ring ontwerpt voor een klant, of voor een
tentoonstelling, of gewoon voor zichzelf, dan is dit kunstambacht of sierkunst.
Wanneer diezelfde edelsmid een sierspeld bedenkt voor de 50ste verjaardag van
Brussel expo, met de bedoeling deze spel te laten produceren, dan spreken we van
prototype en hoort het ontwerp binnen de grenzen van het design.
Wanneer iemand een oude plastic stoel beschilderd met een quot op en nadien via
internet te koop zet, dan spreken we van design, de bedoeling is dat de consument de
stoel effectief gebruikt.
1. De ruïnes van de Bourgeoises
(1851-1880)
Voorbeelden van de industriële revolutie
CRYSTAL PALACE (1851) 19e eeuw
- Jozeph paxton
- Ontstaan uit de industriële revolutie. Heel veel machines
op stoom, stoomtrein rijdt voor het eerst, steden worden
groter (=mensenarm dus naar stad om te werken in de
fabrieken)
Slechte situatie SOCIALE PROBLEMATIEK)
- Anderzijds, fabrieken draaien goed en komt voor het
eerst producten die industrieel vervaardigd zijn of toch de
intentie. Die producten die op de markt vooral in west
Europa, Amerika en Rusland,
=> Rest van wereld, bronnen van grondstoffen
- industriële revolutie begint voornamelijk bij textiel (in
Engeland) Gent zal een van de eerste steden zijn die
industriële revolutie zal kennen.
Midden van de eeuw: ingenieurs/bedrijfsleiders bedachten een tentoonstelling waarbij ze
al de nieuwe producten kunnen tonen. (Musea worden opgericht)
Zo ontstaat de WERELDEXPOSITIE (Crystal Palace)!!
Voor het eerst in Engeland
1
,Geschiedenis en Actualiteit van design
1IVC
Opbouw CP:
- Opgebouwd uit metaal en glas, principe van de serrebouw,
- Bedacht door Paxton.
- Imodulair systeem en is industrieel vervaardigd.
Belangrijk om te weten => bogen is afgeleid van de mart/stadshal van die tijd. Die
boogarchitectuur komt terug in de hedendaagse architectuur en we blikken steeds terug
naar vroeger.
CP eerst keer de producten van over de hele wereld probeerde bij
elkaar te krijgen en die industrieel vervaardigd werden.
Wedstrijd Singer = Singer was een naaimachine. Hierdoor
gingen mensen zelf kleren maken enzovoort.
CHAISE BISTROT N.14 THONET 1859 STOEL (Belangrijke
stoel)
- Vader van thonet start kleine fabriek op en vraagt
patenten (verzint iets nieuws, is nu van hem) aan voor
het plooien van hout. Dit past hij toe op meubelen
- Voor het eerst meubels produceren op veel grootere
schaal (nog geen massa) die industrieel vervaardigd
worden en gaat een aantal marketing technieken
lanceren, die vandaag nog altijd helpen
Bv: reclamecampagnes, showrooms.
Industrieel proces:
- Fabriek opstarten in landelijk gebied in oostenrijk buiten
wenen.
1. Heel veel bossen
2. Arme boeren
3. Spoorlijn
Een technisch fenomeen => meubels in stukken monteren
waardoor een groot aantal stoelen bij elkaar kunnen verpakt
worden en makkelijk te transporteren zijn.
Door die stukken kan je er meerdere samenstellingen
van maken.
Zeer populier en ook heel goedkoop.
Theaters, ziekenhuizen, scholen,… overal had men deze stoel.
2
,Geschiedenis en Actualiteit van design
1IVC
AUTARKIE =
Thonet had zijn eigen fabrieken, winkels, banken, valuta (betaal middel).
Arbeiders die werken voor Thonet, werden betaalt met geld van Thonet. En dat
verdiende geld gaven ze ook weer uit aan hem.
Maakt eigen winkelketens, nieuwe rijken kunnen meubelen kopen.
De dingen die ze kochten in de winkels van Thonet met het geld van Thonet. Dus een
beetje een veredeld systeem van slavernij.
!!! Arbeiders hadden GEEN vrijheid, zaten een gesloten systeem waarbij de baas steeds rijker
werd.
= soort slavernij.
Typisch voor de tijdgeest
Hidden cost =
Thonet staat symbool voor hoe de maatschappij in elkaar zat en dit kon enkel door de sociale
ongelijkheid. Dit is nu ook zo op de dag van vandaag, arbeiders worden nu wel goed betaalt,
maar sociale ongelijkheid bestaat nog steeds alleen hebben we ze in het westen onzichtbaar
gemaakt.
3
, Geschiedenis en Actualiteit van design
1IVC
ARTS & CRAFTS, WILLIAM MORIS (1860)
- Moralisten. (socialism ontstaat)
- Verzet tegen de industrialisatie
Die komen op voor de rechten van de arbeiders, want
die worden misbruikt.
‘zet niets in uw huis da je niet nodig hebt of da je niet
mooi vindt’
Kunstambachten beweging/ arts and crafts movement
Ambachten van vroeger opnemen en artistieke toets
aan geven
Dingen maken die niet industrieel vervaardigd zijn
Veel motieven, plafonds, kunst
Gaan ervan uit dat als mensen echt moralisten zijn dat ze enkel
arts and crafts zullen kopen.
Objecten krijgen weer codes
- Schrijft een boek, zegt dat objecten die gemaakt zijn zijn
door ambachtsmannen dat de objecten een grotere
waarde hebben.
- Hij wilt terug werkvreugde als we dingen maken, er
moeten dingen gemaakt zijn die gerelateerd zijn aan de
natuur, want natuur is geschapen door God.
= > Schoonheid in natuur en soberheid
Geschiedenis wordt herschreven = mannen krijgen erkenning voor dingen die vrouwen
gemaakt hebben. De geschiedenis verteld dit verkeerd.
In het kort:
- Functie
- Alledaags
- Eenvoud
- Met de hand gemaakt
- Gebasseerd op de Britse flora en fauna
4