HOOFDSTUK 3: PERSOONSGERICHTE ZORG
INLEIDING
MAATSCHAPPELIJKE TENDENSEN
Veranderingen die ervoor zorgen dat het zorglandschap wijzigt:
1. Vergrijzing
2. Meer complexe zorg – en ondersteuningsvragen
3. Psychopathologisering
4. Vermaatschappelijking van de zorg streven om mensen met beperkingen,
chronische ziektes, kwetsbare ouderen, jongeren met gedrags – en emotionele
problemen, mensen die in armoede leven een eigen waardevolle plek in de
samenleving te laten innemen en hen daarbij waar nodig te ondersteunen en de
zorg zoveel mogelijk geïntegreerd in de samenleving te laten verlopen
GEZONDHEID
Gezondheid toestand van compleet welbevinden op fysiek, mentaal en sociaal niveau
en niet alleen de afwezigheid van de ziekte
- Leidt tot medicalisering
- Gezondheid als toestand omschreven
Contraproductief iets werkt tegen je doel in
Vb: te veel stress hebben om beter te worden vertraagd je herstel in plaats van
te helpen
“Huber” definitie gezondheid gezondheid is het vermogen om je aan te passen en je
eigen regie te voeren, in het licht van de sociale, mentale en fysieke uitdagingen van het
leven
Positieve gezondheid 6 dimensies:
1. Dagelijks functioneren
- Persoonlijke hygiëne, kleden en voeden
- Koken, boodschappen doen, huishouden
- Werkvermogen
- Health literacy = mogelijkheid om info over gezondheid te begrijpen zodat je je
gezondheid kan verbeteren ifv quality of life
2. Lichaamsfuncties medische feiten, medische waarnemingen, fysiek
functioneren, klachten en pijn, energie
3. Mentaal welbevinden cognitief functioneren, emotionele toestand,
eigenwaarde/zelfrespect, gevoel controle te hebben, zelfmanagement en
veerkracht
1
, 4. Zingeving idealen nastreven, toekomstperspectief ervaren en acceptatie
5. Levenskwaliteit welbevinden, gelukt, genieten, gezondheid ervaren en
levenslust
6. Sociaal maatschappelijk participeren sociale en communicatieve vaardigheden,
sociale contacten, betekenisvolle relaties, geaccepteerd worden, maatschappelijke
betrokkenheid en betekenisvol werk
DEFINITIE PERSOONGERICHTE ZORG
Persoonsgerichte zorg zorg die respectvol is en rekening houdt met de voorkeuren,
behoeften en waarden van personen maar die er ook voor zorgt dat die personen de
leiding hebben in de klinische besluitvorming
- Streven naar partnerschap tussen zorgverlener en zorgvrager waarin de
behoeften, wensen en voorkeuren van de zorgvrager erkend en gerespecteerd
worden door de zorgverlener
- Doeltreffende communicatie tussen beide belangrijke voorwaarde
- Beide partijen open en respectvol naar elkaar luisteren, elkaar informeren en in
gesprek gaan
- Autonomie
Shared decision making maken van geïnformeerde beslissingen = gezamenlijk proces
waarin zorgverlener samenwerkt met zorgvrager om beslissingen te maken over zijn
behandeling
ZELFMANAGEMENT
Zelfmanagement het individuele vermogen om goed om te gaan met symptomen,
behandeling, lichamelijke en sociale consequenties
- Actieve houding van cliënt en specifieek competenties van zorgverlener om het
zelfmanagement van de zorgvrager te ondersteunen en vergroten noodzakelijke
voorwaarden
PATIËNT EMPOWERMENT
Zorgvrager is actief betrokken in zijn behandelproces = verantwoordelijkheid binnen
behandelproces wordt gedeeld tussen zorgverlener en zorgvrager
- Zorgvrager ervaart competentiegevoel wat leidt tot meer betrokkenheid binnen
het behandelproces
Voordelen van patiënt empowerment:
1. Kwaliteit van relatie tussen zorgverlener en zorgvrager vergroot
2. Zorgverlener krijgt inzicht in gewenste niveau van betrokkenheid van zorgvrager
3. Voorwaarde om tot zelfmanagement te komen
4. Zorgt voor meer therapietrouwheid en een verhoogde motivatie
5. Preventie zorgvrager is op hogte van mogelijke risico’s en speelt hierdoor zijn
actieve betrokkenheid op in door slechte leefgewoonten te reduceren
6. Minder conflicten tussen patiënten en zorgverleners omwille van van de gedeelde
verantwoordelijkheid waardoor het ‘zondebokmechanisme’ gereduceerd wordt
2
, ZORGVRAAG ALS VOORWAARDE VOOR ZELFMANAGEMENT
WAT IS EEN ZORGVRAAG?
Zorgvraag een verzoek om hulp of zorg
- Verzoek door cliënt zelf
- Verzoek door familie van cliënt
- Tegen de achtergrond gehouden worden van wie de vraag eigenlijk stelt
- Therapeut dient altijd bewust te zijn van de achtergrond v/d zorgvraag en wie de
zorgvrager is
Concrete zorgvragen:
1. Ik wil…
2. Ik zou graag…
3. Ik spreek slecht…
4. Ik kan niet schrijven…
Bij formuleren van zorgvraag is het belangrijk om woorden van de zorgvrager
over te nemen:
1. Vermijdt dat je al interpretaties gaat maken
2. Zorgvrager heeft meer gevoel ‘gehoord’ te worden verhoogt betrokkenheid en
motivatie
HOE ZORGVRAAG ACHTERHALEN?
Intaketeams en behandelteams achterhalen van zorgvraag overgelaten aan mensen
uit intaketeam
Intake en behandeling meer verspreid elke collega die intake doet kan zorgvraag
achterhalen
Hoeveel personen gaan zorgvraag achterhalen:
1. Door 1 iemand voor alle disciplines de zorgvraag achterhaalt
2. Per discipline verantwoordlijke aangeduid voor zorgvraag te achterhalen
Voordeel en nadeel 1 persoon kiezen:
1. Voordeel 1 persoon kiezen zorgvrager moet zijn verhaal maar 1x doen
2. Nadeel 1 persoon kiezen polsen naar zorgvraag blijft te algemeen
Soms komt iemand met meerdere zorgvragen naar 1 therapeut
Vb: een vraag rond hulp bij hoofdrekenen, vraag rond hulp bij metend rekenen
(maar kunnen ook verschillend zijn en allebei rond een ander onderwerp)
3