SOCIOLOGIE
HOOFDSTUK 1: WAT IS SOCIOLOGIE?
Sociologie systematisch onderzoek v/d menselijke samenleving
Algemene in het bijzondere zien
Sociologie helpt om in het gedrag van bepaalde mensen algemene patronen te
ontdekken
Ongewone in het bekende zien
Bekende idee dat we zelf bepalen hoe ons leven eruit ziet, moeten loslaten voor de in
eerste instantie vreemde gedachte dat de samenleving onze beslissingen en onze
ervaringen beïnvloedt
Sociale integratie mensen met sterke sociale banden zullen minder gauw
tot zelfdoding overgaan dan meer individualistische mensen
De plaats van onze samenleving in de wereld heeft invloed op ons leven
4 belangrijke stellingen:
1. Het leven dat we leiden wordt gevormd door het land waarin we leven
2. De contacten tussen samenlevingen zijn zeer sterk toegenomen
3. Veel sociale problemen waarmee de westerse wereld geconfronteerd wordt zijn
elders veel ernstiger
4. Globaal denken helpt ons meer inzicht te krijgen in onszelf
Op individueel niveau bevordert het sociologisch perspectief onze persoonlijke groei en
bewustwording
4 stellingen over sociologie en persoonlijke groei:
1. Aan de hand v/h sociologisch perspectief kunnen we nagaan wat er wel en niet
klopt aan het “alledaagse denken”
2. Het sociologisch perspectief geeft ons een beter inzicht in de mogelijkheden en de
hindernissen die we in het dagelijks leven tegenkomen
3. Het sociologisch perspectief geeft ons de mogelijkheid een actieve rol te spelen in
de samenleving waarvan we deel uit maken
4. De sociologie helpt ons om in een wereld te leven die zich kenmerkt door
diversiteit
Sociologen kunnen werkzaam zijn op universiteiten en hogescholen of bij andere
overheidsinstellingen maar ook bij bedrijven en particuliere instellingen
Inhoud moderniteit de voortschrijdende aftakeling zo niet vernietiging van
de relatief hechte gemeenschappen waarin mensen het grootste deel v/d
geschiedenis v/d mense
1
, Verdwijnen van tradities heeft tot gevolg dat mensen hun eigen leven als oneindige
reeks van keuzes kunnen gaan zien ‘individualisering’ = Berger
Modernisering bevordert…
Meer rationeel, wetenschappelijk wereldbeeld, bureaucratisering en de toenemende
contacten tussen mensen met verschillende achtergronden stimuleren de ontwikkeling
van diversere opvattingen en gedragspatronen
Mechanische solidariteit gedeelde morele waarden
Organsiche solidariteit de wederzijdse afhankelijkheid van mensen die
gespecialiseerde arbeid verrichten
Wat bedoelde Weber met de uitspraak dat de moderne wereld “onttoverd’ is? In welke
opzichten zijn wetenschappers, kapitalisten en bureaucraten “onttoverd”?
Met de uitspraak dat de moderne wereld 'onttoverd' is, bedoelde Weber dat wereld
steeds minder wordt verklaard door magie, religie en tradities en meer door wetenschap,
logica en rationaliteit.
Onttovering van de wereld: De moderne samenleving wordt niet langer gestuurd door
geloof in bovennatuurlijke krachten, maar door wetenschap, berekeningen, regels en
efficiëntie = mensen zoeken rationele verklaringen in plaats van magische of religieuze
verklaringen.
Waarom zijn wetenschappers, kapitalisten en bureaucraten 'onttoverd'?
1. Wetenschappers
- Verklaren verschijnselen met onderzoek, feiten en experimenten.
- Geloven niet in magie of bovennatuurlijke oorzaken als verklaring.
Vb: een ziekte wordt verklaard door bacteriën of virussen, niet door een vloek.
Onttoverd omdat ze de wereld wetenschappelijk verklaren.
2. Kapitalisten
- Denken in termen van winst, efficiëntie en berekeningen.
- Beslissingen worden genomen op basis van kosten en opbrengsten, niet op basis
van traditie of religieuze overtuigingen.
Vb: een bedrijf kiest de goedkoopste productiemethode om meer winst te
maken.
Onttoverd omdat economische rationaliteit centraal staat.
3. Bureaucraten
- Werken volgens vaste regels, procedures en wetten.
- Persoonlijke gevoelens of tradities spelen zo weinig mogelijk een rol.
Vb: een ambtenaar behandelt iedereen volgens dezelfde regels.
Onttoverd omdat beslissingen gebaseerd zijn op regels en rationaliteit.
2
, Wie van de 4 sociologen Tönnies, Durkheim, Weber en Marx is het meest optimistisch
over de moderne samenleving en wie het meest pessimistisch?
Durkhei Meest optimistisch = arbeidsverdeling zorgt voor
m solidariteit
Webe Gemengd = efficiëntie, maar ook de "ijzeren
r kooi”
Tönnie Pessimistisch = verlies van hechte
s gemeenschappen
Mar Meest pessimistisch = kapitalisme leidt tot uitbuiting en
x ongelijkheid
HOOFDSTUK 2: SOCIOLOGISCHE THEORIEËN EN METHODEN
Theoretische benadering of perspectief fundamenteel beeld van de
samenleving dat als richtsnoer dient voor theorie en onderzoek
Structureel functionalisme hanteert een kader voor de theorievorming
waarin de samenleving als complex systeem wordt gezien, system waarin
sprake is van onderlinge samenwerking tussen verschillende delen en dat
solidariteit en stabiliteit beoogt
Conflictsociologie een denkkader waarin de samenleving wordt opgevat als
een arena van ongelijkheid, die conflicte en verandering veroorzaakt
Symbolisch interactionisme een denkkader waarin de samenleving wordt
opgevat als het resultaat van de interacties tussen individuen
Rationelekeuzebenadering gaat ervan uit dat mensen keuzes maken door
de voor en nadelen van hun gedrag af te wegen om hun eigen belangen te
maximaliseren
3 analyseniveaus:
1. Micro familie, vrienden
2. Meso kantoor, universiteit
3. Macro overheid, land
Structureel Conflictsociologie Symbolisch Relationele -
functionalisme interactionisme keuzebenadering
Welk Macroniveau Macroniveau Microniveau Micro/ - macro niveau
niveau
analyse
plaats?
Welk beeld Samenleving bestaat Samenleving Samenleving is Samenleving is
heeft deze uit stabiel systeem bestaat uit op continu proces resultaat op basis van
benaderin van onderling klasse, sekse en ras Talloze situaties kosten en
g van de verbonden of vinden interacties batenafwerkingen
samenlevi elementen migratieachtergron tussen mensen Samenleving is het
3
HOOFDSTUK 1: WAT IS SOCIOLOGIE?
Sociologie systematisch onderzoek v/d menselijke samenleving
Algemene in het bijzondere zien
Sociologie helpt om in het gedrag van bepaalde mensen algemene patronen te
ontdekken
Ongewone in het bekende zien
Bekende idee dat we zelf bepalen hoe ons leven eruit ziet, moeten loslaten voor de in
eerste instantie vreemde gedachte dat de samenleving onze beslissingen en onze
ervaringen beïnvloedt
Sociale integratie mensen met sterke sociale banden zullen minder gauw
tot zelfdoding overgaan dan meer individualistische mensen
De plaats van onze samenleving in de wereld heeft invloed op ons leven
4 belangrijke stellingen:
1. Het leven dat we leiden wordt gevormd door het land waarin we leven
2. De contacten tussen samenlevingen zijn zeer sterk toegenomen
3. Veel sociale problemen waarmee de westerse wereld geconfronteerd wordt zijn
elders veel ernstiger
4. Globaal denken helpt ons meer inzicht te krijgen in onszelf
Op individueel niveau bevordert het sociologisch perspectief onze persoonlijke groei en
bewustwording
4 stellingen over sociologie en persoonlijke groei:
1. Aan de hand v/h sociologisch perspectief kunnen we nagaan wat er wel en niet
klopt aan het “alledaagse denken”
2. Het sociologisch perspectief geeft ons een beter inzicht in de mogelijkheden en de
hindernissen die we in het dagelijks leven tegenkomen
3. Het sociologisch perspectief geeft ons de mogelijkheid een actieve rol te spelen in
de samenleving waarvan we deel uit maken
4. De sociologie helpt ons om in een wereld te leven die zich kenmerkt door
diversiteit
Sociologen kunnen werkzaam zijn op universiteiten en hogescholen of bij andere
overheidsinstellingen maar ook bij bedrijven en particuliere instellingen
Inhoud moderniteit de voortschrijdende aftakeling zo niet vernietiging van
de relatief hechte gemeenschappen waarin mensen het grootste deel v/d
geschiedenis v/d mense
1
, Verdwijnen van tradities heeft tot gevolg dat mensen hun eigen leven als oneindige
reeks van keuzes kunnen gaan zien ‘individualisering’ = Berger
Modernisering bevordert…
Meer rationeel, wetenschappelijk wereldbeeld, bureaucratisering en de toenemende
contacten tussen mensen met verschillende achtergronden stimuleren de ontwikkeling
van diversere opvattingen en gedragspatronen
Mechanische solidariteit gedeelde morele waarden
Organsiche solidariteit de wederzijdse afhankelijkheid van mensen die
gespecialiseerde arbeid verrichten
Wat bedoelde Weber met de uitspraak dat de moderne wereld “onttoverd’ is? In welke
opzichten zijn wetenschappers, kapitalisten en bureaucraten “onttoverd”?
Met de uitspraak dat de moderne wereld 'onttoverd' is, bedoelde Weber dat wereld
steeds minder wordt verklaard door magie, religie en tradities en meer door wetenschap,
logica en rationaliteit.
Onttovering van de wereld: De moderne samenleving wordt niet langer gestuurd door
geloof in bovennatuurlijke krachten, maar door wetenschap, berekeningen, regels en
efficiëntie = mensen zoeken rationele verklaringen in plaats van magische of religieuze
verklaringen.
Waarom zijn wetenschappers, kapitalisten en bureaucraten 'onttoverd'?
1. Wetenschappers
- Verklaren verschijnselen met onderzoek, feiten en experimenten.
- Geloven niet in magie of bovennatuurlijke oorzaken als verklaring.
Vb: een ziekte wordt verklaard door bacteriën of virussen, niet door een vloek.
Onttoverd omdat ze de wereld wetenschappelijk verklaren.
2. Kapitalisten
- Denken in termen van winst, efficiëntie en berekeningen.
- Beslissingen worden genomen op basis van kosten en opbrengsten, niet op basis
van traditie of religieuze overtuigingen.
Vb: een bedrijf kiest de goedkoopste productiemethode om meer winst te
maken.
Onttoverd omdat economische rationaliteit centraal staat.
3. Bureaucraten
- Werken volgens vaste regels, procedures en wetten.
- Persoonlijke gevoelens of tradities spelen zo weinig mogelijk een rol.
Vb: een ambtenaar behandelt iedereen volgens dezelfde regels.
Onttoverd omdat beslissingen gebaseerd zijn op regels en rationaliteit.
2
, Wie van de 4 sociologen Tönnies, Durkheim, Weber en Marx is het meest optimistisch
over de moderne samenleving en wie het meest pessimistisch?
Durkhei Meest optimistisch = arbeidsverdeling zorgt voor
m solidariteit
Webe Gemengd = efficiëntie, maar ook de "ijzeren
r kooi”
Tönnie Pessimistisch = verlies van hechte
s gemeenschappen
Mar Meest pessimistisch = kapitalisme leidt tot uitbuiting en
x ongelijkheid
HOOFDSTUK 2: SOCIOLOGISCHE THEORIEËN EN METHODEN
Theoretische benadering of perspectief fundamenteel beeld van de
samenleving dat als richtsnoer dient voor theorie en onderzoek
Structureel functionalisme hanteert een kader voor de theorievorming
waarin de samenleving als complex systeem wordt gezien, system waarin
sprake is van onderlinge samenwerking tussen verschillende delen en dat
solidariteit en stabiliteit beoogt
Conflictsociologie een denkkader waarin de samenleving wordt opgevat als
een arena van ongelijkheid, die conflicte en verandering veroorzaakt
Symbolisch interactionisme een denkkader waarin de samenleving wordt
opgevat als het resultaat van de interacties tussen individuen
Rationelekeuzebenadering gaat ervan uit dat mensen keuzes maken door
de voor en nadelen van hun gedrag af te wegen om hun eigen belangen te
maximaliseren
3 analyseniveaus:
1. Micro familie, vrienden
2. Meso kantoor, universiteit
3. Macro overheid, land
Structureel Conflictsociologie Symbolisch Relationele -
functionalisme interactionisme keuzebenadering
Welk Macroniveau Macroniveau Microniveau Micro/ - macro niveau
niveau
analyse
plaats?
Welk beeld Samenleving bestaat Samenleving Samenleving is Samenleving is
heeft deze uit stabiel systeem bestaat uit op continu proces resultaat op basis van
benaderin van onderling klasse, sekse en ras Talloze situaties kosten en
g van de verbonden of vinden interacties batenafwerkingen
samenlevi elementen migratieachtergron tussen mensen Samenleving is het
3
