PSYCHOLOGIE
HOOFDSTUK 1: PSYCHOLOGIE
WAT IS PSYCHOLOGIE?
Psychologie wetenschappelijke discipline die probeert te begrijpen hoe de mens denkt
Vb: faalangst ontwikkelen door het gevoel te krijgen dat de richting jou niet
gaat lukken en je gaat falen
- Interne geestelijke processen
- Externe gedragingen
Het beeld dat we hebben van onszelf en van de anderen stemt zelden overeen met de
realiteit
Hoe je dingen waarneemt is hoe je het gewoon bent om zaken waar te nemen
Vb: als je u ooit slecht gevoelt hebt bij een groep kan je beginnen denken dat
ze jou in een nieuwe groep ook niet gaan accepteren voor wie je bent
Cognities mentale voorstellingen die je hebt van de wereld en je plek in de wereld
Niet alleen in staat om ervaringen te beleven maar ook om de ervaring op te slaan (=
hersenen doen hun werk ook hierin)
Sommige dingen sla je niet op en worden gefilterd en sommige dingen sla je levenslang
op, hoe komt dit?
SOORTEN SUBSDISCIPLINES
Soorten subdisciplines:
1. Klinische psychologie bestudeert hoe mentale processen fout kunnen lopen en
de moeilijkheden bij de persoon die deze ervaart
Vb: de behandeling van een persoon met een angststoornis door een
klinisch psycholoog, die hiervoor technieken zoals cognitieve
gedragstherapie (CGT) gebruikt om de oorzaken en klachten van de
aandoening te achterhalen en te verhelpen, met als doel het welzijn van
de persoon te verbeteren en een gezonder leven te faciliteren
- Psychose toestand waarin iemands grip op de realiteit verloren gaat (= ze
moeten hunzelf elke dag terug in elkaar te moeten steken)
2. Arbeidspsychologie of organisatiepsychologie of bedrijfspsychologie een
specialisatie binnen de psychologie die zich richt op menselijk gedrag, welzijn en
functioneren binnen de context van werk en organisaties
Vb: het begeleiden van werknemers bij burn-out of re-integratie na uitval
3. Ontwikkelingspsychologie menselijke ontwikkeling door het leven
Vb: de identificatie van een ontwikkelingsachterstand in het
spraakvermogen van een kind en de interventie van een logopedist
1
, 4. Experimentele psychologie werken door middel van experimenten, articifieel
(niet negatief) mogelijk te creeren van een context waarin zoveel variabelen van
hetzelfde zijn (natuurlijke context zodanig veranderen, impact van beperkt aantal
zaken kan bestuderen)
Vb: mooie aula, zou dat een effect hebben hoe mensen zich voelen en
zich gedragen? Effect op hoe veilig je u voelt?
5. Sociale psychologie sociaal gedrag
Vb: stereotypering (vooroordelen van een groep)
6. Observationele psychologie verwijst naar het gebruik van de observationele
methode = psychologen gaan het gedrag systematisch observeren, registreren en
analyseren in natuurlijke of kunstmatige situaties zonder de situatie te
manipuleren of te beïnvloeden
Vb: kinderen die leren hun veters te strikken door naar volwassenen te
kijken en dit gedrag vervolgens te imiteren
Algemene psychologie de woordenschat van de psychologie, basisbegrippen die in de
psychologische disciplines worden gezien
- Korte termijngeheugen = tijdelijke opslagplaats voor informatie die je op dat
moment nodig hebt, zoals een telefoonnummer of een boodschappenlijstje
- Lange termijngeheugen =
VERSCHIL PSYCHOLOGIE EN PSYCHIATRIE
Psychologie zelfstandige wetenschappelijke discipline = psychologie studeren
Psychiatrie onderdeel van de geneeskunde = geneeskunde studeren + specialisatie in
psychiatrie
Effect? Psychiater mag medicatie voorschrijven maar een psycholoog mag dat niet
Pathologisch ziekelijk of abnormaal, gebruikt om iets te beschrijven dat voortkomt uit
een ziekte, of om gedrag aan te duiden dat extreem, storend en dwangmatig is
PERSPECTIEVEN
Soorten perspectieven:
1. Biologische psychologie geestelijke processen verklaren door link te leggen met
de hersenen en het erfelijk materiaal
Vb: onderzoek naar erfelijke aanleg voor psychische stoornissen
2. Cognitieve psychologie richt zich op mentale processen van een persoon en
bestudeert het verwerken van informatie en hoe de processen verband houden
met het gedrag en de hersenactiviteit
Vb: het begrijpen van ment
ale functies zoals geheugen en aandacht, het analyseren hoe je patronen
herkent
3. Behaviorisme (gedrag) of gedragspsychologie bestuderen van waarneembaar
gedrag en stelt dat al dit gedrag is aangeleerd door interactie met de omgeving
Vb: sterren verdienen voor goede schoolresultaten
4. Psychodynamische psychologie (ter info) theorie van Froyd = richt zich op de
dynamiek tussen het bewuste en niet bewuste, nadruk ligt op zelfinzicht,
verwerken van diepgaande gevoelens
2
, Vb: iemand met een irrationele angst voor muizen, die mogelijk
voortkomt uit onopgeloste conflicten uit het verleden of onbewuste
angsten
5. Humanistische psychologie (ter info) VS, trekking binnen de psychologie =
persoonlijke groei en zelfontwikkeling, beste versie van jezelf moet worden
Vb: wanneer een therapeut voor het eerst een cliënt ziet tijdens een
therapiesessie en daarbij de behoeftenpiramide van Maslow gebruikt om
te bepalen waar de cliënt zich in de piramide bevindt en om te zien welke
behoeften wel en niet worden vervuld
Introspectie naar binnen kijken
- 1,2,3 = wetenschappelijk
- 4 en 5 = psychisch
ACTUELE VRAAGSTUKKEN BINNEN DE PSYCHOLOGIE
Nudging proberen mensen te manipuleren zonder ze het weten zodat ze minder of juist
meer gaan eten
Repliceren basseren op andere onderzoeken om de deze op te lossen of uit te zoeken
WETENSCHAPPELIJK STATUUT VAN DE PSYCHOLOGIE EN DE
BIOMEDISCHE WETENSCHAPPEN
1 studie lezen over iets zegt er niks over (sociologie en therapie) = je moet altijd zo
kritisch mogelijk blijven
Wetenschappelijk statuut:
1. Objectiviteit onderzoek onafhankelijk van persoonlijke meningen
2. Systematiek gebasseerd op methodische procedures
3. Verifieerbaarheid/falsifieerbaarheid resultaten moeten toetsbaar zijn
4. Betrouwbaarheid en validiteit consistentie en juistheid van de resultaten
5. Voorspellende waarde hypothesen kunnen getoetst worden en leiden tot
voorspellingen
Psychologie als wetenschap:
Psychologie richt zich op gedrag, cognities, emoties en interacties van mensen
1. Statuut psychologie = te subjectief, overlap met filosofie
2. Uitdaging? Complexiteit en variabiliteit van menselijk gedrag maken absolute
voorspellingen moeilijker dan in exacte wetenschappen
Biomedische wetenschappen als wetenschap:
Biomedische wetenschappen onderzoeken biologische proessen in relatie tot
gezondheid en ziekte
1. Methoden kwantitatief, experimenteel en laboratoriumgericht
2. Sterker empirisch en causaal verklarend karakter
3. Natuur en levenswetenschappen
3
HOOFDSTUK 1: PSYCHOLOGIE
WAT IS PSYCHOLOGIE?
Psychologie wetenschappelijke discipline die probeert te begrijpen hoe de mens denkt
Vb: faalangst ontwikkelen door het gevoel te krijgen dat de richting jou niet
gaat lukken en je gaat falen
- Interne geestelijke processen
- Externe gedragingen
Het beeld dat we hebben van onszelf en van de anderen stemt zelden overeen met de
realiteit
Hoe je dingen waarneemt is hoe je het gewoon bent om zaken waar te nemen
Vb: als je u ooit slecht gevoelt hebt bij een groep kan je beginnen denken dat
ze jou in een nieuwe groep ook niet gaan accepteren voor wie je bent
Cognities mentale voorstellingen die je hebt van de wereld en je plek in de wereld
Niet alleen in staat om ervaringen te beleven maar ook om de ervaring op te slaan (=
hersenen doen hun werk ook hierin)
Sommige dingen sla je niet op en worden gefilterd en sommige dingen sla je levenslang
op, hoe komt dit?
SOORTEN SUBSDISCIPLINES
Soorten subdisciplines:
1. Klinische psychologie bestudeert hoe mentale processen fout kunnen lopen en
de moeilijkheden bij de persoon die deze ervaart
Vb: de behandeling van een persoon met een angststoornis door een
klinisch psycholoog, die hiervoor technieken zoals cognitieve
gedragstherapie (CGT) gebruikt om de oorzaken en klachten van de
aandoening te achterhalen en te verhelpen, met als doel het welzijn van
de persoon te verbeteren en een gezonder leven te faciliteren
- Psychose toestand waarin iemands grip op de realiteit verloren gaat (= ze
moeten hunzelf elke dag terug in elkaar te moeten steken)
2. Arbeidspsychologie of organisatiepsychologie of bedrijfspsychologie een
specialisatie binnen de psychologie die zich richt op menselijk gedrag, welzijn en
functioneren binnen de context van werk en organisaties
Vb: het begeleiden van werknemers bij burn-out of re-integratie na uitval
3. Ontwikkelingspsychologie menselijke ontwikkeling door het leven
Vb: de identificatie van een ontwikkelingsachterstand in het
spraakvermogen van een kind en de interventie van een logopedist
1
, 4. Experimentele psychologie werken door middel van experimenten, articifieel
(niet negatief) mogelijk te creeren van een context waarin zoveel variabelen van
hetzelfde zijn (natuurlijke context zodanig veranderen, impact van beperkt aantal
zaken kan bestuderen)
Vb: mooie aula, zou dat een effect hebben hoe mensen zich voelen en
zich gedragen? Effect op hoe veilig je u voelt?
5. Sociale psychologie sociaal gedrag
Vb: stereotypering (vooroordelen van een groep)
6. Observationele psychologie verwijst naar het gebruik van de observationele
methode = psychologen gaan het gedrag systematisch observeren, registreren en
analyseren in natuurlijke of kunstmatige situaties zonder de situatie te
manipuleren of te beïnvloeden
Vb: kinderen die leren hun veters te strikken door naar volwassenen te
kijken en dit gedrag vervolgens te imiteren
Algemene psychologie de woordenschat van de psychologie, basisbegrippen die in de
psychologische disciplines worden gezien
- Korte termijngeheugen = tijdelijke opslagplaats voor informatie die je op dat
moment nodig hebt, zoals een telefoonnummer of een boodschappenlijstje
- Lange termijngeheugen =
VERSCHIL PSYCHOLOGIE EN PSYCHIATRIE
Psychologie zelfstandige wetenschappelijke discipline = psychologie studeren
Psychiatrie onderdeel van de geneeskunde = geneeskunde studeren + specialisatie in
psychiatrie
Effect? Psychiater mag medicatie voorschrijven maar een psycholoog mag dat niet
Pathologisch ziekelijk of abnormaal, gebruikt om iets te beschrijven dat voortkomt uit
een ziekte, of om gedrag aan te duiden dat extreem, storend en dwangmatig is
PERSPECTIEVEN
Soorten perspectieven:
1. Biologische psychologie geestelijke processen verklaren door link te leggen met
de hersenen en het erfelijk materiaal
Vb: onderzoek naar erfelijke aanleg voor psychische stoornissen
2. Cognitieve psychologie richt zich op mentale processen van een persoon en
bestudeert het verwerken van informatie en hoe de processen verband houden
met het gedrag en de hersenactiviteit
Vb: het begrijpen van ment
ale functies zoals geheugen en aandacht, het analyseren hoe je patronen
herkent
3. Behaviorisme (gedrag) of gedragspsychologie bestuderen van waarneembaar
gedrag en stelt dat al dit gedrag is aangeleerd door interactie met de omgeving
Vb: sterren verdienen voor goede schoolresultaten
4. Psychodynamische psychologie (ter info) theorie van Froyd = richt zich op de
dynamiek tussen het bewuste en niet bewuste, nadruk ligt op zelfinzicht,
verwerken van diepgaande gevoelens
2
, Vb: iemand met een irrationele angst voor muizen, die mogelijk
voortkomt uit onopgeloste conflicten uit het verleden of onbewuste
angsten
5. Humanistische psychologie (ter info) VS, trekking binnen de psychologie =
persoonlijke groei en zelfontwikkeling, beste versie van jezelf moet worden
Vb: wanneer een therapeut voor het eerst een cliënt ziet tijdens een
therapiesessie en daarbij de behoeftenpiramide van Maslow gebruikt om
te bepalen waar de cliënt zich in de piramide bevindt en om te zien welke
behoeften wel en niet worden vervuld
Introspectie naar binnen kijken
- 1,2,3 = wetenschappelijk
- 4 en 5 = psychisch
ACTUELE VRAAGSTUKKEN BINNEN DE PSYCHOLOGIE
Nudging proberen mensen te manipuleren zonder ze het weten zodat ze minder of juist
meer gaan eten
Repliceren basseren op andere onderzoeken om de deze op te lossen of uit te zoeken
WETENSCHAPPELIJK STATUUT VAN DE PSYCHOLOGIE EN DE
BIOMEDISCHE WETENSCHAPPEN
1 studie lezen over iets zegt er niks over (sociologie en therapie) = je moet altijd zo
kritisch mogelijk blijven
Wetenschappelijk statuut:
1. Objectiviteit onderzoek onafhankelijk van persoonlijke meningen
2. Systematiek gebasseerd op methodische procedures
3. Verifieerbaarheid/falsifieerbaarheid resultaten moeten toetsbaar zijn
4. Betrouwbaarheid en validiteit consistentie en juistheid van de resultaten
5. Voorspellende waarde hypothesen kunnen getoetst worden en leiden tot
voorspellingen
Psychologie als wetenschap:
Psychologie richt zich op gedrag, cognities, emoties en interacties van mensen
1. Statuut psychologie = te subjectief, overlap met filosofie
2. Uitdaging? Complexiteit en variabiliteit van menselijk gedrag maken absolute
voorspellingen moeilijker dan in exacte wetenschappen
Biomedische wetenschappen als wetenschap:
Biomedische wetenschappen onderzoeken biologische proessen in relatie tot
gezondheid en ziekte
1. Methoden kwantitatief, experimenteel en laboratoriumgericht
2. Sterker empirisch en causaal verklarend karakter
3. Natuur en levenswetenschappen
3
